Page 1 - Ытыктыыр киһим мөссүөнэ сытыары көнө
P. 1
Кыым. - 19X4. - Ахсынньы 2 күнэ. - С. 4.
ЫТЫКТЫЫР КИҺИМ МӨССҮӨНЭ
сытыары кенө
СНИМОККА: Н. 3. Копы-
рнн.
Е. Порядин фотота.
Албыны — түвкэйи билбэт.
үрүгү үрүҥ, хярзны жара курдук хлһүннэр—сири хоро
дин турар — ыраас суобасга- торо! Эйигиттэн тэйдэр тэяэн
рыиан олорор дьон хаЙБал- ситтэрбэккэ харлххыттзн сүп-
га сылльаллар. Кинилэря пүтэ эрэ бэар буолааччы. Би-
норуокка майгыларын-сиги- һнги, табаарыстара. сөвөрбүт.
лмлэрин урагытыттан кврвн Бу сыыс-буор сыстыбат, бада-
<кенн>, «мае квнв», «мае раан-чзлбах ыһыллыбат ып-
хайдыбытын курдук канна, ыраас кнһнтэ, суолга аргыстас-
«туруору конв>, «сытыары та.ххына, киһи ымсыырыан
канва, ону ааһан осев «акаа- курдук, чэпчэкн-чэпчэкктнк—
ры квне» днэн араараллар. «хайдах эрэ т9.тээри>гяэтэ со-
Кен» кнһн барита /бэл, г,ус хардыылаан, бнллэбиллн-
НТК «акаары канн», үчүгэй бэттик иэгэлдьийэн, күерэл-
дьон кэккэтигэр кинреэр. дьиччи соБус хямс.знан иһэр
Биһнги сытыары капа киһи буолара.
туһунаи кэпснэхпит. Кини — Ньукулай Сахаарабыс,
олоххо дьоллонуута да. эдэргэр, бука, атаххар лалпа
кыанарыҥ эбнтэ буолуо?... —
эрэйдэнинтэ да — ити май- диэн ыаһыйаластахха. »с*псэ-
гытыттан. тэ иһэн, хаи баран хаалан ба
Н ИКОЛАИ ЗАХАРОВИЧ ран, баг>арбатар да ыган-ыган
Колырнн эйэ, кыргыһыы
кохсүн нһйгэр иһиллэр-нһилли*
кэмиэрниэдн олову», пе"
дагогяческай, научпай литера- бэттнк: «Тэ. снн...>—дннригэр
турнай-крнтическэй үлэтнп тү- тянйэрэ... Ол эмиэ күлүүнү-
мэи кэпеээтэллэр, бэрт кэрэхеэ- оонньууну үөскэтэрэ. Табаа-
рыспыт эдэркээн сааһын сэрнн
бяллээх буолуох эта, Ону бнһнгн клдьэ ааспытз; онно алларыйан,
сорукпут кыараҕас — сүүрбэччэ норуот этэрнннн, сүһүөвэ хаа-
сыл куоракка, даачаҕа ыалла- нырак кэлэн баран, рсспубли- Муускун эмяэ. Онно Сахаара- сүгэһэрдээх хаары оймооп, ууну
һан, ер сыл бииргэ үлэлээн бпл- ка^а биллэ0 чэпчэкн атлетынан быспыт, судургу мунутаан, кэһэн, бадарааны сынан сыл-
бвппнтягэр оловуран. киннни сылдьыбытын , ороАуон ха- ымсыы шофср төһенү динрн- дьан, муоста тутан, тнмнр суол
вяһн быһыытынан кврлерүү. маандатын састаабыгар рес нэн биэрэрэ. Түһэрсэр, торгуй- ыллыгын өремүеннээл, мнна
Буойуя педагог, весе тврвв- публика^ хаста да книрсибн- даһз түһэр, аккаастаац ыы- ыраастааи өлүү дүбдүргэнннэн,
бүт дойдутугар Ууе-Алдан оро- тин, үстүү метри куобахтыы- тзр днэнн бнлбэт. (Онон эмиэ, сах быһылазһынынан алдьзр-
йуоиугар оскуола директорынан рын, тройнойга чемпноннаабы- хата. бярнэмэтнн сүтэрбэккэ, хайдаа.х суолу тэлбнтнн били-
үлэлээн олорон, буойуп суру- тын. 200 уонна 400 м сүүрүү- гүнүн-дьылын • бараабакка, гин бырааһынньыктэрга анньы-
йааччы Тимофей Сметанин хо- гэ уонна эстафетаҕа кыгтзрын олус то1гмокко*хаппакка, кыл- иар бойобуой иаҕарзадзлара:
һооннорун ырыппыта. Онто бнһигн, спорду сэҥээрээччн- бардык муустаммыта, мас- «Кавкаһы обороналааһын
1958 с. «Хотугу сулуска» тахсы- лэртэн истэн сылдьар дьон, таммыта эрэ баар буолааччы). мһнн>, «Варшавапы бос.холоо-
быта. Ол кэмтэн ыла үйэ чнэп- ити «Тэ, син...» ДН9НТЭН, а(*)Ы- Ол кинн харчыта бэта сатаан һун нһин», «Бсрлнни ылыы
пэрян тухары литературней тс- йах саҥалаах доҕорбут быһз буолба та х—нй үттэн. Өйдеех н11нн>, «1941—45 с. с. Лҕа дой-
Maga утумиаахтык суруйбут этнммэт сэмэйиттэн /биһигн буолэн, эрэйин, нервэтнн са- дуиу көмүскүүр Улуу сэрингэ
ыстатыйзл’арын республика ха- аныгылыы аһаҕас санаабытыгац ныыр, уһуну-кнэҥи толкуйдуур Германняны кыайыы нһнн> уон
һыаттарыгтан, сурунааллзрыт- «былыргылыы кэнэнйттэн>) кү- уонна харама суо.х буоллара. на юбилейной мсдаллара кэп-
тан аахпыттар, биэс ккннгэти- лүмүнэ, күлэн бөҕөто. Онно, ха Туохха да балыйтардарына, синллэр. ЭАэлээх кэмҥэ үлэтн-
гэр тиксибиттэр кяннпн мыидыр та Ньукулай кыһаллыбат, оһүр- албыинаттардарына, дьнрээлэһэ нэн «Үлэ встерапа> медалы,
литературоасл, тус-бас литера гэммэт, арай, хайҕабылы сөбү- барбдт. «Аахсыаххын.»— диэ- Снбнпрдээ[>и отделение үтүо-
турней критик лиан билэллэрэ. лээбэтнн бэлнэтэ — кэпсэтннни тэ.ххэ, «Ээ, тэ..«>— диэн ылы- лээх встсранын үрдүк аатын
сыаналыыллара. оттон киһн бы- аргыыЙ, камыыннык атьппга нааччыта суох. Ол булгуччу- ылаттаабыта.
Һыытынан манных лнэц киннни сы^арытар. Ол эмиэ бнһнэхэ — ляах быһаарыныы. Уонна эн Ученай бүгүгпгү олохтон тэй-
кытта бэркэ бодоруспупар эра «бннр уоп» мкнньнгэс күлүү. тыл кетехсө, модьуйса, нэттэ- бэт нс номохтоох, судургу, он-
билэллэрэ буолуо дин сакыы- Суох, Николой Захаровлһы һэ сорунума дараны!.. дөнүмтүө стиллээх кнннгэлэрэ
бын. Ити санаабын бнгэргэтэр биһиги күлүү гыммаппыт! л Кн Дьэ кыикыйдыы, тыл аахса, хама&алар, мараһыын, ыскы-
биир манных бэлнэ түгэяи aga- нн ким да күлүү гыммат дьо- хадаардаһа сылдьыбат киэҥ лаат долбуурдарыгар дьуоҕар-
лыахпын баБврабын. һун-.мааны киһнтэ. Ити доҕор- керүстээ.х, кытаанах санаалаах бакка тарҕанан иһэллэр: «Эллэй
Бннрлэ Саха сирин Суру- дуу дьон ИСТИ1Г сыһыаннарын киһн Хапыырын. /Били1гҥмм поэзяята» (1964), «Саха поэ-
Яааччыларын союһун бырабы- бө&ергөтөр. киэргэтэр, тарта- эбнтэ буоллар, өссе ннньэ зиятыгар В. И. Ленин обраһа»
лыанньатын предселатслэ Се рыылаах оҥорор, үйэтнтэр тэбэ- диэх эбнппин Семен Петрович- /1970/ — нууччалыы тылынан,
мен Петрович Данилов: «Ити нэтирннлэрэ! ка. Дороргун-атасйын дараны «Олоку тыыннаан көрдөрүү>
Хапыырып диэн хайдах кнһи- ИН арааһа, Николай За- бүтүн олоуучг устатыгар үерэ- /1975^, «Тимофей Сметанин»
ний?»— днэн ыйытыытыгар эп харовиһы олрх хаһан да- тэр, ырытан бнлэр курдук бы- /1976/, «Саха ноэзнятын дьү-
он аттээбнттээхпин. раны күлбэт-үнрбэт бүтэй тааньнг бэрдиттэн хзнна наз- һүннүүр ньымалара» /1981/; бу
— Ити кестерун курдук оро- ккһн курдук юнсээн эрэбин далаах кэмнгэр нтэрэс, дубук кэнникн кннигэтэ биэс сыл нһн-
луу с.эмэй, сытыары кеке кяһи быһыылаах. Ол бнллэн турар, сыаналаабыт буоларын). нэн тахсыбыт фундамснтальнай
---- диэбнтнм мни. сыыһа» Ол эрээрн дьоһуннаах Сааһырбыт, доруобуйатыная чннчнйинлэргэ ТЛИИ тэрннбит
— Ониук быһыылаах!—днэ- киһи күлүулүун дуоспуруннаах. да мөлтүү-эхсыы быһыытынбыт конкурсугзр, иккнс мнэстэлэнэн,
битэ Семен Петрович нс санаа- Онон нтинник киһи иэйэн кү- убайьиг кэркэтэ кяһн, бэйэтэ Н степсннээх днпломунан наҕа-
тын бнгэргэттэрбиттии эрэм- лүүтэ—күлүү үрдүкү кэрдмиһэ санйатытган даачара уопсай да- раадаланна. Началънай кылаас
ньнлээхтик. Түмүктуүр Курдук диэххэ сөп. Бэот корүдьүвстэн лаһаны сехсүйэ, барыбыт сир- учууталлара, витээччнлэр ту-
булгуччулаахтык. Н. Копырнны Ньукулай тэвэ баран күлэн бит ото үүммүтүн о.хсо сылльа- һаналларыгар анааи 1981 сыл-
үчугэй ахсааныгар кнллэ- кэляэра. Оччоро, соһуйбут рын кыбыста көрөн эрэ хаала- лаахха В. А. Сухомлинскайтац
рэп евбүлүүр» ето костер». курдук, айарын иһигэр тылын рын. Ол охсуута да кеннорү «Павлыш оҕолоруп остуоруйа-
Николай Захарович сымна- тэбөто чорох гьтан ылыара. кнһнттэн урагылаах: снбэккм ларын» сахалыы тылбаастаан
(pha, сэмэйэ. коното кипи на Кннини оннук күүскэ күллэр- снр снмэрэ-кнэргэлэ буолан ор- туспа киннгэнэн таһаартарбыта.
рыл, намыын туттуиуутугар, бнт кнһм. көрөн олорон ас- доруллан нһиэрэ, талах үүнэн, Рецензняларын, ыстатыйаларыв
стресс кинина букагын тумну- тыныан сөп. Соророр үрүн* бэрльигэс быган тахсан эрэрнп ахсааиын «сүүстэи чорбойбута
бутуп курдук, тыаһа-ууһа суох квмүстүү кылабачыгас аас тө- Николай Захарович арыылааи да буолуо...» диир. Ону таһы-
чуумпуран сылдмрыгар, дар- бетүя умса туттпн, халы»г кэбнһиэрэ. Дьэ ол курдук иис- нан — научной дакылааттара,
баана суох тылыгар-еһүгэп ля таастаэх ыара.хан ачыкытын, пэрэйдээн аа-дьуо охсо сыл- нһнтнннэрннлэрэ, суруйоаччы-
костер. Ситэритнц сан-алыын сэрэммит курдук, сөмүйэлээх дьыара. Оруобуна былыргы лар мунньа.хтарыгар, юбнлей-
симик. эрбзрннэн көнперүнүө (ол дьо- күн-айыы санаалаах, бнгэ ту- дарыгар, ааҕааччылар конфе-
Хор, ониук довотторуи сех- ну быарын тыыттарбыт «ке- туулаа.х ытык кырдьарастар рснциялзрыгар кэпсэтннтэ.
терор керсуе. чахчыта. күех рүдьүвһү» соччо сөбүлээбэтэ- курдук! Н. 3. Копырнн, уус-уран лите-
оту тосту уктээбэт. сытар ына- ьик, сүөргүлүү сорус истиби- Н. 3. Конырин, 1924 с. ах ратурава уонна критикана пар
Бы туруорбат сымнавас. мааиы тнн бэлнэтэ; барарбатар да сынньы 5 күиүгэр тораөбүт кн- тия ыйыы.ларын халбан наабак-
кнһп бнһиги Пьукулайбыт, Са- сонньуЙуута, ол солуута һн, ситэ уон арыс сааһын туол- ка тутуһан, уус-уран литерату
хаарабысныт. суохха соянъуЛсубутуттан кы- баккэ сылдъан /бэйэтэ этэри- ра олох.хо акгивнай сыһыары
нэн «уон арыһын дпэкн>), 1942
ннтэрни, бнгэргэтэрнн дьа-
КСАМАРА СУОХ эр быстыыта). Соророр харарын сыл атырдьах ыйыгар фроҥна ныардаахтык туруулаһар. Хас
толуута да уолуһуйуох симнрнччи кэрыи килбнктик барар. 1947 сыл сараланыыты- керүстэх ахсын кулгаава-дуу-
суолугар Сахаарабыс. мнчээрдээн мүчүйүө... Ньуку. гар демобнлнзацияланан дойду һата «тэлэллэн» бүтүн бэйэтэ
ер саҥата суох толкуй- лзй күлүүтэ куруук киһн КЫ- бүтүннүү сэгэс гына түһэр те-
даан- толкуйдаан баран, сэр- тары күлсэн барызя, таптыэн^ \ тугар эргиллэр. Ол тухары мата, саЛГыбакка сэһэргэһэр,
уйзрраабат, сыитзрыйбат совет-
гэхтик куерэччи: «Тэ, бээ!..» үөрэн кэлиэя курдук оролуу сэргэ.хсийэр, үөһэ тэстэр суола
ДНЭ&Э. Ити — буомтан тах- И1гэ дьаҥа суо.х сырдык-ыраас скай дуулара буойуннар кэккэ- — эдэр суруиааччылар аиым-
сарга кэиэтннэр- уһатыиар. буолааччы. Күлүү-оонньуу те- лэрннэн, үгүстүк өлө сыһан, ньыларыи, Aboijyc, соччо суол-
атыттары да уоскутар, холку- ho да кехтөөрүи нһнн, керсүө, ,мулчү-хаччы тыыннаах ордон, тата да суо.х хонооинорун, кэп-
татар ентэ этнллибэтэх нккнэ- сымнзрас» сэмэй му1гутзан, кутталлаах, ыара.хан, унньук- сээннэрнн ахтыһан, санаа-са-
йэх тылыгар учүгэй кэлиэҕэр Николай Захарович хаһзн да- таах суолу эаспытын сэрнилэс- цааны бнлсэн тыыны таһаарыы.
булгуруйбат эрэмньи нһиллэр. раны—оонньоон да киһиян пэтэх да кнһн кэбэрэстнк өйдүө- Онно хас сана аакка, сонун
Киэн- кевустээБИНэн, куутүмньү- күлүө, хаадьылыа суора! 6>- айымнъыга о^олуу орүкүнэнэ
түн сүтэрбэтннэп үтүе холобур Үтуө-үтүө курдук, атыттар- «Сапер биирдэ эрэ алраһыыр» үербүт, сырдыы мнчнйбит, ки-
буолап ас>а табзарые, коллега г-з көруйэн саахыматгаак, диэтэ.хтэринэ, Н. 3. Копырнны нилэр тусгарынан туох эмэ
— бу намыын. надыл, сымна- сэлэһэн күнүн дьылын ыытыа эмиэ саныы түһэбин: кини ба- этэрдэнэ охсубут буолар.
Бас киһи. көниерү дьонтон ор- диэн саараама дараны. Онон йыаннан наздара тимнр суолу ИБИИРДЭЭЬИ ОТ-
дух усулуобуйата суох эрээрн, бниргэ үлэлннр дьоно былыр чөлүгэр түһэрэр сэриилэр истэ- ДЕЛЕНИЕ үтүөлээх
дьулуурун молтеппөкке саҥата- үйэрэ барылара бялбит.истн- 1рннэн мняалыыр, дэлби тэптэ- ветерана, 1954 сыл-
И1ГЭТЭ суох сылдьаи суойуу- бит тяэргэн иһняэарн cohjh- рэр взводка сулууспалаан, тан CCKI1 чилиэнэ, 1979
лаахтык’үлэлээн. ким хана нн- нарын сытыы кырааската суу- ‘Украинаны уһун vciynan туос сылтан ТЛИИ старшей науч
винэ ээр-сэмээр бүтэрбитэ оһор- Луллубутун, үгүстэр умнубут- уллу1га0ынан сыыйан, Брсһннэн, ная сотруднига Н. 3. Копырнн
бута, үыүрүппүтэ эрэ баар буо- тарых кэннэ киһи киһн кэн- Польшзнан Берлишгэ тиийбнтэ. .час да сил нрофбюроҕа предсе-
лар. Бу кинн научнай-обшест- няттэн саҥа нстэн, соһуйан, Онтон зны Полыпанан төттөрү дателлээбнтэ, партбюро чнлнэ-
всннай үлэтигэр да. дьнэ-уот эмнэ бэйэ икки ардыгар тэ- айаннаан Москнаҕа кэлэн трам нннэн үлэлээбнтэ. Туохха бары
ис-тас түбугэр да барытыгар бэнэтирэн ылар кэрэ терүет вай суолуп, Бакуга тннйэн тыгар дыпг коммунистической
буолааччы.
еыһыанназх. электрнчсскэй тимир суолу т^- сыһыаннаах, олосу кытта тЭ1Пгэ
Урут. автобустаммлт эрдэх- Урут тэрилтэрчр сурутгарбыт туһар. хаамсар ученан үлэтэ дьулуру-
хэ, дьиэттэн үл»Б» харбыала- маһы1Г аанньа кэлбэт, кэллэ- ДЭРКЭЭН номобон саха йан бараи иһэр. Бу соторутаа-
һан иһэн кердеххунэ: нннигэр ринэ да—чакылас муус буо- уола, быыһа-арда суох рыта ессө бинр теманы бүтэрэц
Ньукулай аа-льуо баран эрэр лан, кыһалрагтан «куолзс- З бомба, снаряд эстэр диэн ситиһиилээхтик отчуоттаага.
буолар. Ол эи кердөххүнэ эрэ| таан» суолтан, уулуссаттаи тохтообокко, буулдьа толоно Михаил АЛЕКСЕЕВ—
Тоһо да тнэтэйбэт-ыксаабат тута сатыыргар тиийэрин*. сэллннрнн кэтэспэккэ ыарахан ДАПСЫ.
