Page 20 - Г.В.Портнягин-Даҕайаарап сиэнэ. Бэйэни билинии

Т.(В. ЛСортнягин-Фа$айаарап сиэнэ

«Острое слово — сила мышления». Бастатан туран, оҕону
бодоруһууга үөрэтиэххэ наада: Киһи хараҕын утары көрөн це-
ленаправленнайдык (барыһырыы эҥин): 1. Туох былааннааҕый
(туох киһиний, ханнык кэмий? Туох диэбитэй?). Туоһу суох
буоллаҕына, атын киһиэхэ балыйан. Оттон эн? Тебе какое дело?
Мое дело? Бөрүкүтэ суох ыйытыыга эппиэттээбэт. Итэҕэйбэт
буоллаххына, бара тур. Баллырҕаама. Кокуосканы мин эмиэ
сатыыбын. Дьүлэй суох, хаһыытаама! Сааттаах. Элбэх дьону.
Күлүгээннээмэ. Разное бывает. [Чиҥэтиитэ суох инстинкт
быһыытынан]. Маҥнай көҥүллэппитэ буолан. Оонньоон. Ба-
рыта кыаллар. «Общение — это отдельная наука». Кырдьык.
Үөрэтимэ. Атын дьонунан кииримэ. Кэпсэтиигэ өскөтүн наа­
да буоллаҕына, дьэбириэйдэппэккэ тута ыйыталаһан, чуол-
кайдаан иһиэххэ наада. Целенаправленнайдык табыгастаах
балаһыанньаттан саҕалаан, балаһыанньаҕа сөп түбэһиннэрэн,
туттан-хаптан, кыыһыран, үөрэн, кыыһыран-үөрэн, кыыһы-
ран иһэн, эмискэ үөрэн, дьүһүн кубулуйан, икки хос санаалаах
адьас атын санаалаах оонньоон, күлэн-үөрэн сыал (саамай пере­
довой, отгон ол кыаллыбат буоллаҕына, оҕону онно бэлэмнээн,
бэйэ сатаатар, туох эмэ үрдүк дуоһунас). Мөккүһэр, кырдьыгы
тутуһар, көнөтүнэн барар үчүгэй (барыстаах), дьиҥнээх сыалга
(өй мөккүһүүттэн сайдар).
Чуолаан кыыс эрийсии: Туохтан баҕарар саҕалаан (кэтээн
көрөн, мөккүһэн) билсиигэ тиэрдиэххэ. Туттуу-хаптыы ба-
лаһыанньаттан көрөн регулировкаланыахтаах. Кэпсэтиигэ си-
бээс салҕаныа. Кини да киһи. Хоһоҕо суох боростуой көрүү.
Бэйэни таҥара курдук көҥүллүк туттуохха. Удобство. Бэйэҕэ
туох баар туттууну-хаптыыны, утары көрүүнү сатыыр буоллахха,
киһи төһө баҕарар өр утары көрөн араас санааны биэриэн сөп.
Оҥостуута суох бэйэҕэ табыгастаах буолар гына, бэйэ баҕатын
толорон. Оонньоон, деловито. Оо, үчүгэй да кыргыттар баал-
ларын билбэккэ сылдьар эбиппин дии. Сибээс, ситии эҥин.
28.09.1978 с. Мин эйигин кытта билсиэхпин баҕарабын.
25.02.1979 с. Мичээр-Мичээр. «Балаһыанньа мичээринэн са-
лайтарыы».

18