Page 326 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с легей_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Элбэх ыччат улэлиир буолан ыччат-комсомольскай фермата буолбуппут. Хае­
та да семинардар буолбуттара, онно араас оройуоннартан звероводтар кэлэн уопут
атастайаллара. 90-е сылларга салайааччыбыт Иван Петрович хаан уларытаары атын
сиртэн сайыл адалтыыра. Ол курдук манан, кыйыл, кэрэмэс сайыллар, ону тайынан
кырса, енот бааллара. Енот бийиги усулуобуйабытын тулуйбат буолан, улахан
теруеду биэрбэтэдэ, онон адыйах сыл буолан баран эспиттэрэ.
Сайынтгы кэмн'э уоппускада бардахпытына оскуола одолоро, учууталлар, улэтэ
суох дьахталлар кэлэн солбуйаллара. Нэйилиэк дьоно забой кэмигэр субботник-
таан улахан куус-кеме буолаллара, саамай улэлээдэ забой кэмэ этэ. Элбэх тириини
таггастаан, киэйэтин олох хойукка диэри улэлиирбит. Сортировка кэмигэр туун
2 чааска диэри сылдьар этибит.
1992 с. государственнай племенной хайаайыстыба буолбуппут, «Кэрэмэс» диэн
ааттаммыппыт. Кэлин сопхуостар ыйылланнар, сайыл иитиитигэр улахан ороскуоту
керсубуппут, ол курдук сайыл айа, олук аанньа кэлбэт буолан теруех намтаабыта,
сайыллар туруктара, туулэрин хаачыстыбата лаппа мелтеебутэ, улахан сыанада тур-
бат буолбута. Звероферма ыйыллар турукка киирбитэ уонна 1999 с. ликвидацияда
барбыта. Ол тумугэр элбэх кийи улэтэ суох хаалбыта.
Сайыл фермата эстиэр диэри санааларын ууран бэриниилээхтик улэлээбит кыр­
гыттар билинтгээн'н'э диэри харыс да сири сыдарыйбакка, бу дойдуга кийиит буолан
ogo-уруу, дьиэ-уот тэринэн олорооччулар бийиги: Н.Н. Колодезникова, Г.В. Дег­
тярева, Е.М. Бурцева, В.В. Дегтярева, С.Н. Носова, М.А. Васильева кехтеех эдэр
сааспытыттан бииргэ тутуйан, ейенсон сылдьабыт.

Кыылы иитии ылбычча буолбатах
Мин бастаан Суоттутаады профтехучилищеда зверовод идэтигэр уерэнэ сыл­
дьан сылга иккитэ забой уонна гон кэмигэр практикабын оройуонтга содотох
Тулунатаады ыччат-комсомольскай кыылы иитэр фермада барбытым. Онтон 1985 с.
зверовод быйыытынан улэлии киирбитим. Фермада сэбиэдиссэйинэн И.П. Сив­
цев улэни иилээн-садалаан дьайайан улэлэтэрэ. Кыыллар септеехтук айаан, улаа-
тан, урдук хаачыстыбалаах тириини биэрэллэригэр анаан, анал рацион он'ойуллан
айылык бэлэмнэнэрэ, ол ийигэр араас битэмииннэр уларытылла сылдьан астарыгар
кутуллара.
Фермада кыылы иитии, теретуу хас биирдии кыыл родословнай карточкатыгар,
туутун еьгун хаачыстыбатыгар олодуран, зоотехническай улэ-хамнас барара. Кол­
лектив чахчы да биир кийи курдук тумсуулээхтик, тайаарыылаахтык улэлээн, Пар­
тизан Заболоцкай аатынан сопхуос Кыйыл Знамяны ыларыгар бэйэтин кылаатын
киллэрбитэ. Коллектив дьаныардаах улэтин тумугэр олодуран, республикада пле­
менной хайаайыстыба буолбута, икки тегуллээн республиканскай семинардар ыы-
тыллыбыттара. Племенной улэдэ анаан хаан уларытыыга Латвияттан, Ленинград-
тан, Покровскайтан, Кэбээйиттэн уонна да атын сирдэртэн кыыллар адалыллан,
онтон бийигиттэн республика оройуоннарыгар тардаммыта. Сайылтан ураты енот,
куех кырса, кырымахтаах хара кырса эмиэ иитиллибиттэрэ.
Уопсайынан, кыылы иитиигэ ылбычча кийи кыайан улэлээбэт, туйугар сурдээх
ымпыктаах-чымпыктаах, хас биирдии кыыл иитээччиттэн улахан эппиэтинэйи эрэ-
йэр улэ этэ. Кэлин хомойуох ийин, 90-е сылларга кризис туран, ыйыллыы-тодуллуу
буолан, кыыл айылыга кыайан кестубэт кэмнэрэ кэлэн, ферма ыйыллыбыта. Мин
улэлээбит-хамсаабыт, улэ уеруйэхтэригэр уйуйбут, уерэппит коллективпын олус
учугэйдик саныыбын.
Галина Вячеславовна Дегтярева

324 V туИумэх