Page 542 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С логой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Маайыс 1972 с. Тешулугэ уерэнэн ветсанитар идэтин ылбыта. Онтон младшай
ветфельдшер буолбуга. Ынах-cyehy даданы, сылгы даданы фермалара, базалара ыраах
учаастактарга тэриллэн тураллара. Ыраады да, кыйынны тостор тымныыны да, са­
йын суол суодар бырдады, куйаайы аахсыбакка улэлэрин хайаан да толоруохтаахта-
ра. Хоно да сылдьан, атынан да, сатыы да кэрийэн улэлииллэрэ. Кэлин тыраахта-
рынан тиэрдэн абырыыр буолбуттара.
Угустук ыксаллаах уталытыллыбат эмтээйиннэр, холобура, сылгыга — куемэй-
дьит, ынах-суейугэ сыптарын курдук сыстыганнаах, кутталлаах ыарыылары саба
баттааЬын уонна улахан эпидемиялартан сэрэтэн профилактическай прививкэлэр,
санитарнай мероприятиелар ыытыллаллара. Мария Гаврильевна младшай ветфельд-
шеринэн биэнсийэдэ тахсыар диэри улэлээбитэ. Сарсыарда аайы алта чаас садана
харанада, будулдан тымныы туманын быыЬынан кыра уггуохтаах киЬи ферматыгар
тиэтэйэн, харса суох харбыалайан, хааман чоочугурайан ийэр буолара.
Сэбиэскэй тутул садана уопсай cyehy айадар от тиийбэт буолуутун биир сурун би-
ричиинэтинэн, оттоойун олус уЬуннук уонна бытааннык от ситиэн инниттэн куЬун
хойукка диэри оттоноро буолбута. Онуоха диэри айынка оту тейену кыайарынан
кенул сиэн, курааннаан угус алаастар отторо урдук сирдэринэн адыйыыра. Сорох
бутэйиккэ оттоммут алаастар, бастакы уунуулэрэ учугэйин урдунэн, айыната да
суох кууран-хатан халтаннаан хаалан, бастакы уунуулэрин анаарын эрэ сада оту,
онтон да кыраны биэрэллэрэ. УЬун сайыны быйа оттоммокко турар, куруетэ суох
алаастары cyehy, сылгы да дэлби кэйэн кэбийэрэ. Оттон урэхтэргэ элбэх илиинэн
оттонуох сирдэр оттоммокко хаалаллара. Ол барытын тумугэр, от тиийбэккэ cyehy
елуутэ уонна ырыганнаан сыл тахсан, сайынн ы эбиллиитэ аччааЬыныттан сопхуос
улэЬиттэрин хамнастара аччыыра.
Учугэй туруктаах отунан хааччыллыылаах cyehy куустээх ыарыыга бэринимтиэ-
тэ суох, айылдаларыттан кемускэллээх буолаллар. Бийиги алаастарбыт отторо cyehy
организмын барынан бары хааччыйар, ыарыыттан кемускуур эмкэ тэггнэЬэллэр да,
сеп буолар от айылык кыайан хааччыллыбат, ен да дьылларга кыайан оттоммот
буолан, cyehy ырыганнаайына, ыалдьыыта, елуутэ угус буолара. Онон ветеринардар
сурдээх ыктарыылаахтык улэлээбиттэрэ.
Билигин сорох ыалга тыраахтардыын, массыыналыын туерт-биэс техника баар
буолла. Ону от ситэ ууммутун кэннэ курааннаппакка, ahbifraga сиэппэккэ кере
сылдьан бириэмэтигэр, адыйах хонукка оттоон кэбийэллэр.
Маайыс Петр Алексеев диэн кийиэхэ кэргэннэнэ сылдьыбыта да, ол кийитэ со-
тору ыалдьан елен хаалбыта. Одо суох этэ. Онтон кэлин кэргэннэмэтэдэ. Мин кыра
кыыйым Петухова-Колесова Матрена Ивановналыын олорбута. Кэнники Матрена
Дьокуускайга улэлиир буолан, куоракка дьиэ атыылаЬан киирэн олорбуттара. Маа­
йыс сайынын Тулунада тахсан сайылыыра.
Мария Гаврильевна дьонугар-сэргэтигэр сытыары-сымнадас сыЬыаннаах, адьас
мае хайдыбытын курдук дьин' кене, судургу майгылаада. Албынныыр, киитэрэй-
диир диэнтэн кый ыраах киЬи. Сиэртэн-майгытган хаЬан да туораабат, баар бэ-
рээдэги кытаанахтык тутуйан олорбута, улэлээбитэ. Онон да буолуо, элбэх истин'
дьуегэлэрдээх, табаарыстардаах буолара. Дьиэтигэр-уотугар сурдээх кичээнп,
харыстанньагг, дьаЬаллаах буолара. ХаЬаайыстыбатын сээкэй улэтигэр-тубугэр табаа-
рыстарын, дьуегэлэрин, ыалларын-дьоннорун кемелеЬуннэрэр, дэбигис бадайытык
соруйсар, ону дьон улгумнук, телебурэ суох таах кемеде ылынар этилэр.
Холкуоска суесуЬут эрдэдинэ бийиэхэ олорон кыстаабыттара, таЬыттан да сыл­
дьан дьиэни, одону керуугэ улаханнык кемелеспуттэрэ. Маайыс дьонугар-сэргэтигэр
холобур буолар учугэй сигилилээх улэЬит киЬи олорон, бэйэтин туйунан утуекэн
ейдебулу хаалларан барбыта.

Иван Дмитриевич Петухов
2014 с.

540 VII туИумэх