Page 602 - 2-с Легей нэьилиэгэ

Васильев Иван Семенович биЬиги нэИилиэкпититтэн теруттээхтэртэн баста­
кы, cofjomox да диэхпитин сеп, поэт, суруйааччы, тылбаасчыт, фольклору хомуйааччы
буолар. Кини 1912 с. II Легей нэйилиэгэр сэниэ ыалга тереебут. М.С. Васильев-
Кылыкынай кулуба хос сиэнэ. 1924—1928 сс. ийэтин дойдутугар Тандада, онтон
1931 сс. Муру орто оскуолатын уерэнэн бутэрбит. Кыра эрдэдиттэн норуот уус-уран
айымньытын, олоьгхону кэрэхсээн истэрэ, хойоонтго боруобаланан суруйар буол-
бут. Муру оскуолатыгар уерэнэр сылларыгар литературада интэриэйи киниэхэ саха
норуодунай суруйааччыта Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон сахпыт. Дмитрий Коно-
нович тэрийбит литературнай куруйуогар дьарыктаммыт уонна «Сэтинньи 7 кунэ»
диэн хойоону суруйан учууталыттан хайдаммыт.
Оскуоланы бутэрэн, Дьокуускайдаады уп техникумугар уерэххэ киирбит. Онно
салгыы литературнай куруйуокка сылдьыбыт. 1932 с. тахсыбыт «Литература фро-
нугар киирии» диэн хомуурунньукка сана эдэр суруйааччылар ырыалара, кэпсээн-
нэрэ, хойоонноро киирбиттэрэ. Манна кэлин биллэр суруйааччылар: Василий
Протодьяконов-Кулантай, Илья Винокуров-Чадылдан, уо.д.а. бастакы айымньыла-
ра киирбиттэрэ, ол ийигэр бийиги И.С. Васильевпыт «Сарсынтгы буурда кунугэр»
диэн хойооно киирбитэ. Хомуурунньугу Николай Мординов-Амма Аччыгыйа ре-
дакциялаан тайаарбыта.
Бу техникумна уерэнэ сырыттадына 1933 с. норуот естееде, кулаак сыдьаана
диэн, комсомол кэккэтиттэн тайаарбыттар, уерэдиттэн уурбуттэр. Ол ийин, дойду­
тугар тахсан Дупсун начаалынай оскуолатыгар, онтон 1934—1937 сс. Муру толору-
та суох орто оскуолатыгар саха тылын учууталынан улэлээбитэ. Кини нууччалыы,
сахалыы элбэди аахпыт, киэгг билиилээх, литература туйунан бэйэтэ туспа тол-
куйдаах кийи эбит. Улэлиир кэмигэр литература куруйуогун тэрийэн улэлэппитэ.
Онно саха суруйааччыларын тайынан, нуучча литературатун классиктарын кытары
билийиннэрэрэ, одолор айар дьодурдарын сайыннарара. Иван Семенович дойдуту­
гар 19 хайаайыстыбалаах «Кыттыйыы» тыа хайаайыстыбатын артыалын, «Байдыма»
табаарыстыбаны тэрийсибитэ.
Ити улэлии сырыттадына баай теруттэринэн киирэн, тереебут дойдутуттан ба-
рарга куйэллибитэ. 1938 с. Дьокуускайга киномеханиктар курстарыгар уерэммитэ,
онтон 10-ча сыл Булуугэ, Ньурбада киномеханигынан улэлээбитэ.
1945 с. Уейээ Булуу кыыйын, учуутал идэлээх Варвара Ивановна Сергееваны
кэргэн ылбыта. Дойдутугар теннен кэлэн, бастаан кинофикация оройуоннаады са-
лаатын начаалынньыгынан, онтон 1949—1950 сс. Муру детдомун иитээччитинэн,
1950—1951 сс. Оспех нэйилиэгин Аадар баладанын сэбиэдиссэйинэн улэлээбитэ.
1955 с. Уейээ Булуугэ теннен олохсуйбуттара, ус уол, биир кыыс одоломмуттара.
Иван Семенович дьойуннаах ада, одону дьиэдэ иитиини чахчы байылаабыт ыал
этилэр. Одолорун кыра эрдэхтэриттэн кинигэни аадарга, таптыырга уйуйбуттара.
Ураты дьодурдаах, садалаабыттарын тердугэр тиэрдэргэ дьулуурдаах дьон одолоро
бары уерэхтээх, урдук культуралаах, Саха сирэ эрэ билэр буолбатах, омук сиригэр
кытта биллэр тайымнаах дьон буолбуттар. Биир ыалтан 3 уолаттара: Павел, Юрий,
Николай учуонай буолан иитиллэн тахсыылара — сэдэх суол. Содотох кыыстара
Мария Ивановна — Новосибирскай государственнай университет математическай
факультетын бутэрэн, Дьокуускайдаады университет математическай факультетыгар
информатика учуутала.
И.С. Васильев поэзияны олус учугэйдик ейдуур, сыаналыыр, талааннаах кийи
эбит. 650 хойоону, хас да кэпсээни, поэмалары айбыт, элбэх уочаркалары, ыстаты-
йалары суруйбут. «Хойоонноругар кини олорон ааспыт сыллара кердеруллэр, кини
суруйбут хойоонноро — бу барыта олодун сиэркилэтэ, куннээди дневнигэ», — диэн
сыаналыыр народнай поэт Сэмэн Руфов.
Иван Семенович саха фольклорун хомуйбута. 1936—1937 сс. 90 саайыттан тахсы­
быт Николай Васильевич Москвитин «Хаан Дьаргыстай» ологгхотун истэн суруйбут.

600 IX туИумэх