Page 1 - Киьи агыс кырыылаах буолуохтаах
P. 1
Бэс ыйын 16 кунэ, 2007 с. СУБУОТА Убулуойдэр
КиИи — аг^ыс кырыылаах буолуохтаах,
- Сэргэй БаБылайап курдук 5 уорэнээччитэ ситийиилээхгик йиэхпит. Бу куоракка СР бас-
суду киБи аатын сугэр эБигини, кытыннылар. тайааннай представительство-
Николай
оскуола нсдагогичсскай коллск- Махталбын тиэрдиэхпин ба- тын кобулээБининэн Старо
Литвинцев тивын, уорэнээччилэри, Суотту Барабын «МурусаБарБата» ха- русскай оройуон Усгрека сэ-
сирин дьонун барыгьггын элбэх- Быат редакциятыгар. Оскуола лиэнньэтигэр Ильмень куол ур-
Бэлиэ хэ эбээЬинэстиир буолуохтаах. саха тылын учуугала Ф.К.Слеп- дугар саха буойуннарыгар анал
лаах историчсскай комплекска,
цовахомуйан бэлэмнээБининэн
Бу купли диэри убулуойдээх сыл
I республиканскай Васильев
киИибит чэрчи тинэн туох-ханнык улэни скай ааБыылар матырыйаалла- Санкт-Петербурдаавы сахалар
общсствсннай тумсуулэрин
ыытан кэлбиккитин кэнсии тус-
11ЭККИН ээ. рьшан «Уйэлэри урдунэн улдьу президенэ, биирдойдулаахпыт
Xoryi-y эргииргэ - БиБиги С.С.Васильсвсылы- котон...» диэн хомуурунньугу Г.А.Тросв тэрийиитинэн Зад
Айантга турунар, гар аналлаах дьаБаллары уорэх бэчээттээн уйэлээх ойдобун- нее Поле сэлиэнньэбэ мемо-
риальнайдуоска саайыытыгар
ТаЬыччы да сиргэ сыласабаланаатын кытга ыып- ньук оггордугуг. Ый аайы Сэр кыттыыны ылыахпыт. Улуус
Тиийбитэ баар буолар. пытынан барбыппыт. Ол кур- гэй БаБылайапка аналлаах ба дьаБалтатын суотугар Санкт-
Балыксыт бастын ын, лабаны интэриэБинэй матыры- Петербург урдук уорэвин кыБа-
Баай тайва ааттаавын Аатын урдуктук тутан... йаалларынан тайаара олороБуг, тын биир активнай студеныгар
КорсуБэн эрдийэр, тэриллибитдьаБаллары котуп- биир бириэмэлээх стипендия
Куус ылан эргийэр. СЛасильев аатын сугэрХоноцор орто оскуолатып директорып О.И. Стручковапы корсои, пэккэ сырдатан иБэбит. ананыытын сигиБиэхпит.
-Сои, Ольга Ильинична, бэ-
-Быйыл саас Суоттуга бара
кэпсэтэ сырыттым. Оскуола коллектива биир дойдулаахтарыи аатын урдуктук тутан, йэбиттуснугугар махталы иегэр- сыддьан биллэхнинэ, оскуола-
торообутэ 100 сылын бэлиэтиир убулуойдээх сылга араас хабааннаах дьайаллары урдук бит уоруулээх, баБыыба. Сылы Быт уорэнээччилэрэ Сергей Ва
Уран тыл сумэтин, тайымнаахтык тэрийэ олорор, оссо да элбэх дьайалга кыттар, улэни ыытар былаапнаах. быБа ыытыллар дьайалларга ос сильев музсйын экскурсоводта-
Уостубат куурээнин Ольга Ильиничнаттан ацыйах боппуруоска эппиэттииригэр кордостум: со туохбылааннааххьггый? Бач- рыпан аланап сурдээх учугэйдик
Сонордьут кэриэтэ ча элбэх улэни ыыппыт дьон бэлэмнэнэ сылдьаллара. Ол ту-
Суоллуура куннэтэ, --------------------------------------------- (интервью)------------------------------------------- тохтоон хаалбаккыт буолуо Бунан билиБиннэриэи дуо?
Оччоьокиниэхэ лук 2006 сыл балаган ыйыгар учуугала М .В.Соловьева урдук канскай делегация састаабыгар дии. - ЮоБонутемаларынанараа-
Сибэкки сипсиэрэ, суруйааччы торообут кунугэр таБымнаахтык ыыппыта. киирсэн, Суоттуттан уБуо буо- - Суохбуоллавадии, кууспут ран экскурсоводтарынан анаан
Олонхо гойуга аналлаах линсйканы ыынпыи- «Ытык Ильмень» поэма-балла ламмыг Ильмень ытык сиригэр кыайарынан иннибит диэки бэлэмнээбиппит. Алена Заров-
Кутуллар курдуга. пыт. Лан дойдугааьы кырдьа- да суруллубуга 40 сылынан эк- поэт торообут Боро Бастаах баран иБэбит. Бутирээн кэлбит нясва (7 кыл) «С.Васильев оло-
Бастар куннэринэн сибээстээн скурсия-уруоктары ыам ыйыгар алааБын бу орун уурдубут, убулуойунэй ыйыахха бука бары БО», Оля Лугинова (И кыл)
Сэргэй БаБылайап музейыгар С.Васильсв музейын директора Олуонэ орус ыраас уутун Иль тууннэри-кунустэри тубугур- «Айар улэтэ», Айтал Васильев
Куох Ньурба кырсыгар, «Ильмень куолгэ иэдээн» диэн С.В. Захарова тэрийбитэ. Кы- мень куолгэ холбоотубут. Суот дубут авай. Улэбиг тумуктээх «Чавылхай салайааччы», Тася
Охлопкова (6 кыл) «Суорун
Хайалаах Мэн-эвэ, эр санааланыы уруогун тэрий- лаастар икки ардыларыгар су ту ыччата, С.Васильсв аатынан буолуон баварабыт. Бэс ыйын Омоллооннуун фронтовой ко-
биппит. Манна нэБилиэк 60 вс- ру йаачч ы ай ым ньыларьп I туда бириэмийэ лауреата, суруйаач бутуутугэр республикатаавы
Убулуой ыйыацар мандировкава. 1944 с.), Лиза
тсраннара, 20учуугал, 15 уорэ- интеллектуальней конкурска чы пропагандиБа, Дьокуускай педагогичсскай дьаарбанкаБа,
Уеруунэн тиийиэвэ. Васильева (9 кыл) «Оволорго
нээччи, 6 ьпгырыылаах ыал- осолор активнай кыттыыны куорат 14 №- дээх орто оскуо- Саха Республикатын оскуола
Дойдутун аатыттан, аналлаах олоихолоро», Полина
дьыт кыттыыны ылбытгара. ылбытгара. Олунньу ыйга Опе латын учуутала С.С. Неустрое- ларын директордарын субэ
Норуотун аатыттан Сэтинньи ыйгаулуускаС.С. Ва ра уонна балет театрыгар саха- ва-Лсбедсва «Саха» НБИК мунньавар Сэргэй БаБылайап Парникова (6 кыл), Саина Фе
Мэнэ таас туруорар сильев сылын аБыллыытыгар лыы сурук- бичи к купугэр Сэр «Сарданалаах сырдык» диэн оловун уонна айар улэтин про- дорова (7 кыл) «Новгородскай
Ильмень куел буоругар. уобаласка бэлэхтэр», «Ильмень
кыттыбыппыт. Борогонскай гэй БаБылайап айымньылары- радио-уруогу ыыппытын исти- пагандалаан кыттыахпыт. Обо —сахалар иэдээннэрэ», Айна
музсйын салайааччыта С.В.За гар аналлаах дьайалга оскуола- бит дьон сэргээбит буолуох- тслерадиоакадсмиятын «Мин
Васильева, Оля Лугинова, /Чле
харова «С.Васильсв обществсн- бытыттан 9 учуугал, 10 уорэ- таахтар. «Чэбдик олох сиэрэ» торообут дойдум» диэн суру- на Заровняева «Ытык Иль
Бэлиэ киБи эбит най улэтэ» диэн лекциятын ба нээччи, нэБилиэктэн уопсайа программанан С.Васильев аа йааччыга аналлаах биэриитигэр мень» балладаны аавыылара
БиБиги Сэргэйбит, ры conypiyy истибиппит. 70-нча киБи ситиБиилээхтик тынан уулусса устун 100 км. кыттарга бэлэмнэнэбит. Бала- ханнык да таБымнаах делега
Алааска хаамыстын, 2007 сылга уктэнэн баран кыттан тахсыбыттара. 2005 хаамыы тэрилиннэ. «Добордо- Бан ыйыгар Новгородскай уо- ция болвомтотун тардыахтара
СыБыыга сылдьыстын. улуус оскуолаларын 52 учуу- сыллаахха 1 республиканскай Буу» музей тэрийиитинэн С.Ва балас Старорусскай уонна дии саныыбыт.
Учугэй Олуонэ таллара кыпыылаах алын су- Васильевскай аавыыларга 123 сильсв олоьун уонна айар улэ- Шимскай оройуоннарын ос - Ольга Ильинична, кэнсээ-
(Эксуйбут кытыла Буох кылаас о^олоругар С.Ва обо кыттыбыт буоллавына, тинтуйунан компакт-диска та- куолаларын уорэнээччилэрин ни1г иБин баБыыба. Оскуола
Арылла сырдаатын сильсв айымньыларын дор- быйылгы аавыыларга 8 улуус- Баарылынна. «Саха» НИБК кытга конференция ыытылла- коллсктивыгар, уорэнээччилэргэ
Боопноохтук аавыыны уорэ- ■ган уонна Дьокуускай куорат- обо телерадиоакадсмиятын ди ра былааннанар. Санкт-Петер ыытыллыахтаах бары дьаБал-
АлгыБы кытары.
тиигэ семинар- практикум ыы- тан 534 Обо кытынна. Улуу ректора Т.А. Гоголева тэрийии бург куоракка уорэнээччилэр ларга ситиБиилээхтик кыттар-
тыллыбыта. Семинары оскуо- Новгород сиригэр Ильмень тинэн «Минтаптыырсибэкки- уонна студсннар кыттыылаах плыгар баварабыт.
лабыт алын cyhyox кылааБын куолгэ 7 киБилээх республи лэрим» диэн биэриигэ оскуола Васильевскай аавыылары тэри- Кэпсэттэ Любовь ОЛЕСОВА.
колхозка холбууртан тутгунуу- митгэрэ, ыБыы сирин огеостум- дьиэтэ, типовой баанньык, обо суруйа сылдьыбыта. Ону кини Бииргэ улэлиир сылларбьпы-
лара оройуон партийнай салал- муттара. ЫБыыны кэгеэтэргэ диаБылата, типография, ол та- бэчээттэммит кинигэлэритгэн гар улэвэ-хамнаска батгатан,
татын ордук дьиксиннэрэрэ. Ньурба МТС-ын тракторнай Быгар оройуоннай балыыБа си- коробуг. Кини урут Ньурбава мунчааран, сылайан сылльар
Игини таБынан урукку олох парката балачча кэнээбигэ, ме- тэриллибигэ. Дэриэбинэвэ кэлиэн иннинэ уонна кэлин куннэрбитигэрсубэлээн-ама-
хаалынньа1га, кылаас охсуБуу ханизаторскай кадрдар баар сынньалаге паарката тутуллу- суруйталаабыт «Арамаан ар- jiaai I, соровор moboi i-сэмэлээ! i ,
тун бииртуспа суоллаах кору- буолбутгара. бута, порт аБыллыбьгга. Оро тыала», «Кыайыылаах суолу- арыткулэн-оонньоон, ыллаан-
1гэ: маассабай хаарты оонньуу- Оройуотга тутуу хаалыы- йуон бутуннуутелсфоннаммы- нан», «Сэттэтуруйа», «Табава», туойан дьэргэппит оччотооьу
га, ава уустаБыытын тэрийии. лаах этэ, caira коруннээх дьиэ- та. 500 км. сиргэ caira ойууру «Ньурба биэрэгэр», «Тукулаан куогэйэр кунугэр сылдьар эдэр
Сергей СтепановиБы мэлдьи
кырдьыбат, эрдэ кыырыктый-
Талааннаах салайааччы, тэрийээччи, быт баттава оссо киэргэппит,
тупсарбыт курдук коробун, са-
ныыбын, убаастыыбын. КиБи
бэртээхэй киИи этэ быБыытынан бэртээхэй габаа-
рыс этэдиэн мэлдьи ахтабын.
Мин литературанан, ырыа-
Кылаас охсуБуутун басгакы Быйыл бийиги улууспутугар ыытыллыбыт IIреспубликанскай Васильевскай аааыыларга Ньурба улууйуттан «Ньурбакаан» нан, ОЛ01ГХОНОН дьарыктаммат
сылларыгар Мэ1гэ-Ха1галаска ветераннар обществоларыттан 5 кийилээх делегация кыттыыны ылбыта. Бу обществоны кытта Суотту орто оскуолатып кырдьавас овонньор С.С.Васи-
уонна НьурбаБа улэлээн, кол- 11 кылаайын уорэнээччитэ Иза Иванова сибээйи олохтоон, Сэргэй Байылайап myhyiian ньурбалар ахтыыларын хомуйууну льсвайымньыларынтаптаан аа-
хуоБунай тутуу галааннаах са- са/уалаабыта. Бугун эйиги би.зиигитигэр советской-партийнай улэйит Василий Семенович Червяков ахтыытын таНаарабыт. Бабын. Уонна билинтги ыччат
лайааччытын уонна тэрийээч- тар да кинини толонноох са
чигин быБыытынан дьонтго лайааччы, тэрийээччи, поэт,
киэиникбиллибитСергей Сте колхозка киирбэккэ олорор лэр суохтара, урукку чааБынай солоон линия тардыллыбыта. хайата» диэннэри ыччаттар общсствсннай деятель быБыы
панович Васильевы кытга 1935- ыаллар caira тэриллэ сатыыр атыыБыттар туттарбыт эргэ Тслсфонунан кэпеэтэр, рацио таптаан ааваллара, уорэтэллэрэ. тынан сыаналыы туруохтара
37 сылларга кини салайар рай колхозтар итэвэстэрин-баБа- дьиэлэрэ бааллара, ол да авыйах ны истэр кыах уоскээбитэ, ити Ньурбава улэлии сылдьан уон диисаныыбын. Минтусбэйэм
совет исполкомугар сир салаа- Бастарын холуннаран, колхоз- этэ. Сергей Степанович оро барыга оройуон улэлээн иитил- на кэнники суруйбут «Айхал»,
киниэхэ народнай поэт урдук
тын сэбиэдиссэйинэн улэлээ- пай акгивтар урдулэригэртуБэр йуон киинин, Ньурба дэриэби- лээччилэригэр улахан уоруулээх «Андавар», «Кылба1гнаа эрэ, аатын игеэрэллэрэ буоллар,
битим. кытаанах куннэригэр бииргэ нэтин уонна нэБилиэктэргэту- событиелар этилэр. кылыйым», «ИйэалгыБа», «Ач- олус соптоох сыанабыл, онно
Сергей Степанович сылай- улалээбитгээхпит. Онио Сергей тууну ыытарга бастьпг колхоз- Васильев С.С. комсомолла- чыгый уол», «Ытык Ильмень»
бат-элэйбэт, эрчимнээх, хогуу- Степанович партия, правитель тарынан котохторбут бачыы- рынантирэхтэнэн, инициатива диэн кини айымньыларын но толору достойнайдык эппиэт-
лаах cai (аалаах ки Би, талаа! 11 iaax ство льаБалларьп i, ыйыыларын мын колхозтаахтар ойообуттэ- котохторон, норуот хаБаайыс- руот таптаан аавар. «Абыс са- тиир киБи поэт Сергей Степа
салайааччы быБыытынан би- толорорго дьулуурдаах, бэри- рэ, государство убул уур тутуу- тыбатын бары салааларыгар лаалаах аал дууп мае айгырыы нович Васильев диэм этэ.
Биги оройуоммутугарбиллиби- ниилээх коммунист быБыыты лара бириэмэтигэртугуллалла- кургуомнээх улэлэри тэрийэрэ. силигирээнтурдун»диэн сайы-
тэ. Оччолорго Мегежекскай нан улэлээбитэ. Ол тумуктэри- рын ситиспитэ, норуот комоту- Холобура, парка огеоБуутун лыктуБунан суруйууларын но Василий ЧЕРВЯКОВ,
оройуон холбоБуктааБьппга гэр 1937 сыл бутуутэ тыа хаБаа- нэн убэ суох тутуулар эмиэ комсомолларынан тирэхтэнэн руот сэ!гээрэрин таБынан тыа революционной, бойобуой
улаханныкхаалан иБэрэ. 1934 йыстыбатынан дьарыктанар ыытыллыбыттара. Онон Ньур огеотторбута, ол иБин биБиги хаБаайыстыбатын салайар улэ- уонна улэ/р албан аат
сыл бутэБигар баара эрэ 17 % ыал 91 бырыБыана холбоБук- ба дэриэбинэтигэр 3 сыл иБигэр пааркабыт Ленин комсомолун Биттэрэтэрийэрулэлэригэрту- кулуубун чилиэнэ.
колхозтаммыта, бааБынай ыа- таммыта. Колхозтар общес- элбэх сана учугэй типовой ту аатын сугэр. Банан олоххо киллэрэллэр, 1967 сыл, атырдьах ыйын
лын 83 %-на бытархай олоро- твеннай хаБаайыстыба тэри- туулар тутуллубуттара. Холобу- Сергей Степанович кургуом бэрт элбэх сайылыктар учугэй 15 кунэ.
ро. Ордук кыанар ыаллар ниилэрэ саваламмыта. Yyr-та- ра, орто оскуола икки этээстээх нээх салайар, тубуктээх улэтин дик оггоБулуннулар уонна
биирдии олорон суоБулэрин баарынай фермаларын тэрим- корпуБа, райсовет исполкомун кэмнэригэр айар улэтин салгыы оггоБулларга былааннаналлар.
