Page 4 - Олохтон силис-мутук тардыбыт суруйааччы этэ
P. 4
ларынан тумуктээбитэ: «БиЬиги са- быЬаарсар буолаллара. Ити утуекэн-
йыммыт кэрэтин курдук, сайылыктар нээх угэс кэнникинэн, ардыгар, кыЬын
тутуулара эмиэ кэрэ он-оЬуулаах буо- таЬырдьа автомашина баллона тон-оору
луохтаахтар. Ону ааЬан кинилэр олох- эн-ин ыксатан быЬыылаах, «бургэс»
тоох сирдэрин киЬи ейугэр-санаатыгар урдугэр сылдьан кэпсэтиинэн солбуллу-
былыр-былыргыттан ин-эн хаалбыт yhy- бута эмиэ соччото суохха дылы.
луччу дьикти кэрэлэрин саната туЬэр, Сергей Степановичтыын 1952 сылтан
кинилэр сурун тутуулара кыра да буол- 1958 сылга диэри «Кыым» хаЬыат ре-
лар, ойуулаах-оЬуордаах буолаллара дакциятыгар бииргэ улэлээбиппит.
наада. Биир тылынан эттэххэ, киЬи хас Итиччэ уЬун кэмн-э арааИы сэЬэргэЬэр,
ойо охсон, оЬуордуу быЬан ойуулаа- атыннык эттэххэ, ааспыты да ахтыЬыы,
быта, киЬи хайа сиргэ туох кэрэ суолу субу буола турары да, инникини да
хаалларбыта барыта икки атах хара- кэпсэтии баар буолта биллэн турар.
Бын киэргэтэ, кини суолун бэлиэтии, Ол да курдук биирдэ, кини 1941
социалистический олох культуратын сыллаахха суруйбут «Кылбан-наа эрэ,
байыта-сайыннара туруохтаах. Икки кылыЬым» уонна 1943 сыллаахха су
атах хаЬан бадарар он-орбут кэрэтин руйбут «Ленскэй абатыйыыта» диэн
тумна хаамар, бу биЬиги олохпут ин- поэмаларын Якутскайдаады радионан
нинэ он-оЬуллубут диэн сиргэ-буорга биэрэн, олодо суодунан критикалана,
тэпсэр бырааппыт суох»,— диэн эппи- ессе буруйдана да сыспыппыт туЬунан
тин чуолкайдык ейдуубун. ахтыспыппытын ейдуубун. Ол буруйда-
Додорум туЬунан 'ахтыыбынан туЬа- ва сыЬыыбыт сурунунэн, бу поэмалар
нан, бэрт кыратык атын боппуруоска сорох тыллара-естере олус былыргы-
тохтуохпун бадарабын. Ол тохтоору лыылар диэн буолта. Ол гынан баран,
гынар боппуруоЬум, субу ахтыЬа олорор кэпсэтиЬии, дьууллэЬии кэнн.иттэн, ор
М. И. Калинин аатынан колхозка икки дук авторы буруйдааччылар сыыйа
митинг кэннилэриттэн уопсай аЬылы-к- у11уктара-1кылааннара мулуруйэн, бу-
тар тустарынан. Митиннэр бутэллэрин руйа-сэмэтэ суох хаалбыппыт. БыЬатын
адай кытта тута, кинилэргэ сылдьыбыт эттэххэ, арыы урдугэр уу дагдайбатада.
дьон бука бары, быЬатын эттэххэ, биир- Суруйааччы редакцияда улэлиир ти-
гэ сирэй керсен, атах тэпсэн олорон Ьэх кэмигэр революция биЬигэ, улуу
аЬааЬын буолта. Били Сергей Степано Ленин куоратын чугаЬыгар уксэ Саха
вич эгшит оргуйбут YYTTYY уллэр урун- сирин дьонуттан тэриллибит хайыЬар
илгэтэ, эмис этэ, халын- хаЬата, уох- 19-с стрелковай биригээдэтэ, Ильмень
таах кымыЬа, халты харбатар беден- куелгэ естеех хас да тегул баЬыйар сэ-
собото бу аЬылыктарга баара. риитин утары уЬулуччу хорсуннук, ге-
Оттон кэнникигэ диэри «тереебут» роическайдык охсуспутун туЬунан кэп-
аспытынан аатырар, инники куен-н-э сыл- сээбитэ. Ол кэпсэтиибитигэр Сергей
дьар «сымнадас да, кытаанах да» ары- Степанович сахалар улуу нуучча уонна
гы адьас суода. Бадар, сорох хомодой да атын советскай норуоттар чулуу
тыллаах эрэттэр оччолорго арыгы суох уолаттарын кытта сарын-сарыннарыттан
буоллада дни, ону хантан булуохтарай ейеЬен тураннар, улуу Октябрьскай
диэхтэрэ. Суох! Оннук буолбатада! революция кыайыытын кемускээн уЬу
Оччолорго даданы тыа сиригэр, сабар- луччу героическайдык охсуЬуулара со
дыы да буолбатар, ордук куоракка ветскай норуоттар тулхадыйбат додор-
арыгы элбэх этэ. БыЬатын эттэххэ, оч доЬууларын биир чадылхайтан чадылхай
чолорго билин-н-и курдук, арыгыта да кестуутэ буолар, онон бу туЬунан поэ
суох ас киЬи куемэйигэр туора турбат ма суруйары ааЬан, нуучча бу былыр-
буолара. Ити садана салайааччылар гы ытык сиригэр — Новгородскай уоба-
арыгыны буларга, кининэн утахтанарга ласка, чуолаан Новгородка туох эрэ
адьас кыЬаллыбаттарын ааЬан, дьон- уйэлээх кэрэ бэлиэни хаалларбыт киЬи
нор.ун-сэргэлэрин, коллективтарын ити баар ини диэн санаалаадын улаханнык
алдьархайдаах «абы» тумуннарар буо ере кетедуллэн олорон сэЬэргээбитэ. Ол
лаллара. да курдук, сахалар ааттарыттан элбэх
•Иккис митинтгэ, аЬылыкка 1936 сыл- дирин- ис хоЬоонноох суругунан-бичи-
лаахха Сергей Степанович суода. От гинэн быЬыллыбыт-ойууламмыт аары-
тон, оройуонтан, республикаттан ыал- ма улахан мамонт кыыл аЬыыта били-
дьыттар элбэх этилэрэ. Саха АССР Си гин Новгородскай уобаласка Стирай
рин он-оЬуутун народнай комиссара Русса музейыгар ууруллан турар. Ол
С. М. Аржаков митиггн-э да, аЬылыкка муус уйэ аарыма кыылын муоЬа Саха
да колхозтаахтарга туЬаайан олус ис сирин кини албан ааттаах сэрииЬит-
тин-, иЬирэх тыллары эппитэ. Кини ол тэрин саас-уйэ тухары ейдете-саната
этиитигэр хардаран, хас да колхозтаах сытыада. Оттон 1968 сыллаахха Нов
инникитин ессе большевистский дьу- городскай уобалас улэЬиттэрэ Ильмень
луурдаахтык, урдук таЬаарыылаахтык куел биир кестуулээх биэрэгэр хайыЬар
улэлиэх буолан тыл эппиттэрэ. 19-с стрелковай биригээдэтин хорсун
Оччолорго колхозтаахтар уонна оро- сэрииЬиттэригэр пааматынньык туруор-
йуон, республика салайааччылара адьас буттара.
додор-атас курдук туттан тус бэйэ оло- Кини 1967 сыллаахха Новгородскай
дун, улэ-хамнас тустарынан олус ис- уобаласка баран Ильмень куелгэ сыл
тин-ник, итиитик сиЬилии сэЬэргэЬэр, дьан кэлбитэ. Ол кэмн-э «Ытык Иль
89
