Page 123 - Дойдум Уус-алдан Хорото

........ "т:::':::::::::::;:1::::: ---------- Дойдум - Уус-Алдан Хорото = ............ : 1 , =

йыытынан сэриигэ кыттыбыта. Сэриини Дзамын-Удэ диэн сиртэн саҕалаабыта. Ар.мияҕа 1944 с.
саҕалаан 6 сыл биэс ый устата службалаан 1950 сыл алтынньы ыйга дойдутугар кэлбитэ.
Бурцев Яков Митрофанович рядовой саллаат, 1943 с. бэс ыйын 3 күнүгэр армияҕа ыҥырыллан
баран, МНР-га Чойбалсан куоракка 17-с армия 20-с особай полевой управление ротатыгар сыл-
дьан, военнай ыскылааттары харабыллаабыта. 1949 сылга диэри ити армияҕа сылдьан Южнай
Сахалинҥа, Приморскай кыраай советскай Гавань ыскылааттарыгар Американскай массыынатар
саппаас частарын харабыллааһыҥҥа сылдьыбыта. Армияҕа барыта апта сыл службатаабыта.
Японияны угары сэриигэ Слепцов Василий Романович, Крылов Дмитрий Г аврильевич 2-й, Бурцев
Михаил Петрович буоланнар Маньчжурия уута суох кумах куйаардарынан, Хинган сис хайатын
туораан, Японияттан Китай куораттарын босхолоспуттара.
Биһиги нэһилиэкпит Японияны утары сэриигэ кыттыбыт 22 буойуннара бука барылара Забай-
кальскай фронт 36-с, 39-с, 53-с, 17-с армияларын чаастарыгар сылдьан Монголия народнай рес-
публика сэриилэрин кытта холбоһон, империалистическай Японияны үлтүрүтүспүттэрэ. Бу фроҥҥа
арҕаа Германияны кыайбыт үгүс ахсааннаах сэриилэһэр армията кэлэн холбоспута. Ол иһигэр
53-с армия састаабыгар 6-с гвардейскай танковай армия баара. Биһиги буойуннарбыт төһө даҕаны
күүстээх механизированнай чаастар япон бөҕөргөтүнүүлээх оройуоннарын Хайлары, Холун Ар-
шаны, Дзамын-Удэни, Калганы, Чифыны үлтүтэпсэн ааспыттарын иһин, япон саллааттарынхаал-
быт сэриилэрин бөлөхтөрүн ыраастааһыҥҥа кыттыбыттара. Япон квантунскай армиятын ыскы-
лаатгарын харабылларын устан солбуйбуттара, собуоттары харабыллаабытгара, пленнэйдэри тутан
Союзка таһаартаабыттара. Сэрии төһө да уурайан, капитуляция илии баттаммытын үрдүнэн,
сэриилээн ылыллыбыт улахан куораттарга: Цицикар, Харбин, Чанчунь, Тунляо, Мудеан /Шеньян/
, Чифын, Жэхэ, Калган о.д.а. куораттарга тиийтэлээбиттэрэ. Илин сэриигэ кытгыбыт бары 22
буойуннар Японияны кыайыы иһин медалларынан наҕараадапаммыттар. Кинилэр истэригэр Ор-
лов Н.А., Гуляев А.Л. Монголия народнай республикатын «Японыц ялсны төлөө медал» /Победа
над Японией, мы победили/ медалларынан, Хинганы туорааһын иһин И.В.Сталин махтал суругунан
наҕараадаламмыттара. Орлов Н.А. «Отличный минометчик» диэн значогунан бэлиэтэммитэ.
Японскай империализм сэриитэ хотторуулаах тахсан, 1945 сыл балаҕан ыйын 2-с күнүгэр
капитуляция туһунан акта илии баттаммыта. Уонунан холбоһуктар уонна чаастар Хинганскай,
Мукденскай, Порт-Артурскай диэн бочуоттаах ааттара иҥэриллибиттэрэ. ССРС Верховнай Сове-
та, биһиги уопсай өстөөхпүтүн - империалистическай Японияны утары сэриигэ боевой сорудаҕы
туйгуннук толорбуттарын иһин, элбэх генералларга, офицердарга, рядовой саллааттарга уонна
Монголия народнай армиятын главнай командующайынан маршал Чайболсаҥҥа Суворов 1-гы
степеннээх орденынан, полит управление начальнигар Ю.Цеденбалга, Кутузов 1-гы степеннээх
орденынан, генерал-лейтенант Ж. Лхагвасурэнна Суворов 2-с степеннээх орденнарынан наҕараадалаабыта.
Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар фроҥҥа сылдьан сэрии толоонугар охтубут
67 буойуннартан ураты, элбэх фронтовиктар контузияланан, илиилэрэ, атахтара тостон, харахта-
рынан көрбөт буолан, о.д.а. эмсэҕэлээһиннэри ылан дойдуларыгар эргийбитгэрэ. Элбэх фронтовик
тымныйыыттан, оһоллонууттан, сыырастан уопсай ис орган, нерва, сүһүөх, хондуруос, ревматизм
о.д.а. ыарыыларга тэбиллэн кэлэн эрдэ үйэлэммиттэрэ.
Иккис Аан дойду Улуу сэриитин содулуттан оҕустарбатах ыал ахсааннаах, арааһа суох да
буолуо. Үгүс ыал биир уол оҕолоохторун бииринэн, сорохтор иккилии да оҕолорун мэлиппиттэрэ.
Биһиги нэһилиэктэн, Илин Бырдьаҕа олохтоох Орлов Иван Дмитриевич оҕонньор дьиэ кэргэниттэн
ордук эмсэҕэлэммит хаһаайыстыба суох.
Иван оҕонньор 1942 с. үс улахан уолаттарын: Семены, Михаил I, Михаил II армияҕа атаарарыгар
70 саастааҕа. Ийэлэрэ Александра Акимовна сэрии иннинэ ыалдьан өлбүтэ. Улахан уола Семен
кэргэнэ Ефросиния Г аврильевна сэрии иннинэ өлбүтэ. Кинитгэн икки уоллаах кыыс тулаайах оҕолор
хаалбыттарын, эдьиийдэрэ Евдокия уонна Ирина Уйбаан оҕонньор кыргыттара көрөн хаалбыттара.
Икки Мэхээлэлэр кэргэннэнэ иликтэрэ. Нөнүө сылыгар 1943 с. аччыгыйуола Егор ынырыллыбыта.
Улахан кыыһа Ирина кэргэнэ Иван Пухов диэн сэрии иннинэ өлбүтэ. Иккис кыыс Евдокия кэргэнэ,
Егор Копырин 1942 с., үһүс кыыс Парасковья кэргэнэ Гаврил Семенович Тролуков 1941 сыл
атырдьах ыйын 15 күнүгэр сэриигэ ыҥырыллан барбытгара. Онон, 1941 с. биир күтүөтэ, 1942 с.
үс төрөппүт уола, өссө биир күтүөтэ сэриигэ ыҥырыллыбыттара. 1943 сыл биир төрөппүт уола,
барыта 6 лоҥкур эр бэртэрэ биир балаҕанна дьукаах олорон сэриигэ аттаммыттара. 1942 сыл
алтынньы ыйга улахан уола Семен немеһи кытта сэриигэ сураҕа суох сүппүтүн туһунан Хоро
сэбиэтигэр биллэрии кэлбит. Ити сыл күһүнүгэр күтүөтэ Копырин Егор Никандрович Калужскай
уобалас Жиздринскэй оройуонун Пузановка дэриэбинэтин көмүскээһинҥэ геройдуу охтубутуонна