Page 125 - Дойдум Уус-алдан Хорото

Хоро нэһилиэгин дьоно үлэ фроннарыгар

Хоро нэһилиэгин биэс колхозтарыттан үлэ фронугар 77 киһи военкоматтар повесткаларынан
ыҥырыллан барбыттара. Сэрии буоларын кытта н/хаһаайыстыбатын сэрии көрдөбүллэригэр сөп
түбэһиннэриллибит саҥа мобилизационнай былаан оҥоһуллан олоххо киллэриллэн барбыта. Онно
1941 с. чоҕу, неби хостооһуну, чугууну, ыстаалы уһаарыыны, өҥнөөх металлары булууну элбэтэргэ
сорук туруорбута. Обороннай промышленноһы оробуочай күүһүнэн бастатан туран хааччыйарга
дьаһаллар ылыллыбыттара.
Сэрии сылларыгар биһиги нэһилиэкпит дьонноро тыылга немецкэй фашизмы үлтүрүтүүгэ улахан
кылааттарын киллэрбиттэрэ. Кинилэр төһө даҕаны фронт инники кирбиитигэр киирбэтэхтэрин иһин,
бэйэлэрин харыстаммат күүстээх үлэлэринэн өстөөҕү үлтүрүтүүгэ биир сүрүн күүһүнэн-буол-
буттара. Кинилэр советскай Россия үгүс куораттарыгар, Монголия истиэптэригэр, саха сирин
промышленнай оройуоннарыгар тиийтэлээбиттэрэ. Ол курдук, Бурцев Семен Николаевич 1941
сыл балаҕан ыйыттан 1946 с. от ыйыгар диэри Чернай муора таһыгар тоннель оҥоһуутугар, Хаба-
ровскай, Новосибирскай тимир суолун оҥоһуутугар оробуочайынан, быраата Бурцев Тимофей
Николаевич 1942 с. бэс ыйын 28 күнүгэр Чурапчы военкоматынан ыҥырыллан баран, Киренскэйгэ
Ленатааҕы государственнай өрүс пароходствотыгар /ЛУРП/ 1946 сыл от ыйын 7 күнүгэр диэри
лесоконторатыгар үлэлээбитэ. Макеев Прокопий Степанович 1942 с. от ыйын 11 күнүгэр военкома-
тынан ыҥырыллан баран, Сангар таас чохтоох шахтатыгар шахта өһүөтүн тирээбиллэрин оноро
сылдьан, бэс ыйын 3 күнүгэр 1943 с. шахта эстиитигэр түбэһэн өлбүт. Кинини кытта 32 үлэһит, 2
атөлбүттэр. Гуляев Дмитрий Иванович, Конников Гаврил Илларионович, Бурцев Николай Дани-
лович II, Бурцев Егор Иванович буоланнар 1943-44 сс. Чита куоракка тиийэн тутууга араас үлэҕэ
сылдьыбыттар. Турантаев Михаил Васильевич Покровскай кирпииччэтин собуотугар, Тролуков
Николай Иванович Бодойбоҕо, Бурцев Егор Константинович Алдаҥна, Бурцева Парасковья Ива-
новна Алдан оройуонун Селигдар диэн сиргэ мас заготовкатыгар, Турантаева Наталия Васильевна
Хачыкаат суолун оҥоһуутугар, Попова Пелагея Егоровна, Находкин Варвара Михайловна, Находкин
Г аврил Михайлович, Бурцев Г аврил Михайлович Томмот суолун тутуутугар баран үлэлээбиттэрэ.
Готовцев Петр Давыдович 1943 с. бэс ыйыгар ыҥырыллан баран, Монголия Народнай республи-
катыгар баран маныыһытынан үлэлээбит. Онтон да атын элбэх биһиги дьоннорбут Аҕа дойду
Улуу сэриитин сылларыгар араас көрүҥнээх үлэлэри үтүө суобастаахтык толороннор төрөөбүт
төрүт буордарыгар эргиллибиттэрэ.
Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар үлэ фронун кыттыылаахтара үлэҕэ үрдүк
ситиһиилэммиттэргэ хас да киһи телогрейканан, миэтэрэнэн таҥаһынан, атын сыаналаах мал-
ларынан бириэмийэлэммиттэрэ.
Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии фроннарыгар сержантан офицердарга үүммүт, кадровай армия
офицердара: гвардия лейтенана Иннокентий Дмитриевич Макеев, лейтенант Николай Данилович
Бурцев, лейтенант Егор Митрофанович Бурцев, старшай лейтенант Михаил Романович Слепцов,
младшай лейтенант Николай Семенович Бурцев уонна сэрии сылларыгар сержант, кэлин милиция
капитана Николай Михайлович Крылов, кинилэр взвод командирдарынан сылдьан өһөгөйдөөх
өстөөҕү утары сатабыллаахтык уонна хорсуннук кыргыспыттара. Кинилэр истэригэр Иннокентий
Дмитриевич Макеев Хотугулуу арҕаа, Киин уонна Украинскай фроннар кыттыылааҕа, Брянскай
куорат туһаайыытынан өстөөх танкаларын колоннатын күүстээх атаакатын кини взвода төттөрү
охсубутун иһин Кеша «Кыһыл сулус» орденынан наҕараадаламмыта. Николай Семенович Бурцев
командалыыр взвода, Каменная Яруга диэн сэлиэнньэ иһин кыргыһыыга биир күн өстөөх түөрт
атаакатын төттөрү охсубутун, 45 саллааты уонна офицеры суох оҥорбутун уонна икки ручной
пулемету өстөөхтөртөн былдьаабытын иһин, «Кыһыл сулус» орденынан наҕараадаламмыта.
Сэрии кэнниттэн Илья Иванович Гуляев 1953-54 сс. ахсынньыга диэри КНР армиятын састаа-
быгар киирсэн, Хоту Кореяны АХШ-тан көмүскээһиҥҥэ, интернационалист-воин быһыытынан
кыттан 85 мм зенитнай пушка расчетугар сылдьан сэриилэспитэ. Онно советскай Китайскай до-
ҕордоһуу, КНР медалларынан наҕараадаламмыта.