Page 167 - Дойдум Уус-алдан Хорото

һыҥка тракторга прицепчигынан, барыта 30-ча сыл бастайааннай энкилэ суох үтүө хаачысты-
балаахтык үлэлээбитэ. 1940-1941 сыл кыһыныгар Кэбээйи оройуонугар Ноговицын Илья Ни-
колаевичтыын 170 сылгыны аһатан кыстаабыта. Бу кыһын ас суох буолан ырыганнаан өлбүт
сылгыларын этин сиэн, инчэҕэй тирбэһэ быстыбатынан сыл тахсан, сылгыларын этэҥнэ маай
бырааһынньыгын саҕана аҕалан колхозтарыгар туттарбыттара.
1943-1944 сс. кыһыныгар рядовой айанньытбыһыытынан Ааллаах Үүн таһаҕаһын таһыытыгар
сылдьыбыта. Онтон кэлин 1945-1951 сс. айанньыттар бригадирдара буолан таһаҕаска сылдьы-
быта. Итинтэн салгыы кыһынын оттук мас уонна тутуу маһын кэрдиитигэр Бурцев Семен Семе-
новичка көмөлөһөөччү быһыытынан дружбанан мас охторуутугар сылдьыбыта. Манна 17 кыһын
бастайааннай үлэлээбитэ.
- Биһиги Сэмэмминээн тутуу маһа буоллаҕына, сыалдьалаан, төбөтүн быһан, мутугун ыраастаан
күҥнэ 150-180 тиити суулларарбыт, оттон уокка оттор мас буоллаҕына 180-300 шт. тиити охто-
рорбут. Биирдэ 400 шт. тиити охторбуттаахпыт. Манна Находкин Петр Гаврильевич диэн киһилиин
иккиэн тиит төрдүн хаарын атахпытынан тэбэн ыраастыырбыт. Онуоха соҕотох дружбанан охторор
Сэмэммитигэр кыайан ыраастаан биэрбэккэ, ол киһибит үлүһүйбүт омунугар Бүөтүрүм атаҕын
эрбии сыһан, онтон сылтаан бригадирга киирэн: «Үлэбин уларыт, кыайан сылдьыа суохпун», -
диэн көрдөһөн атын үлэҕэ барбыта. «Ол курдук оччотооҕуга үлэни кыайар эрдэххэ үлүһүйэн
туран үлэлэнэрэ», - диэн сэһэргиир Дьэрэмэй. Дьэрэмэй 80 сүөһүлээх Чараҥ хотонугар соҕотоҕун
ыраах алаастартан 4 атынан от тиэйэн кыстаабыта эмиэ баар. Дьэрэмэй бэрт кыра эрдэҕиттэн
үлэ бары ымпыгын-чымпыгын билбит буолан үлэни сууххайдык уонна хаачыстыбалаахтык бүтэ-
рэр, үлэ бары албастарын уонна ньымаларын саталлаахтык туттар. Билигин пенсияҕа төһө да
тахсан олордор бригада араас бытарай үлэтигэр кыттар, сайынын сиргэ хоно сылдьан оттуур.
Еремей Еремеевич ити сыралаах үлэлэрин партия уонна правительство үрдүктүк сыаналаан
«Аҕадойду сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин», 1941-1945 сс. Аҕа дойду сэриитигэр кыайыыЗО
сыла, кыайыы 40 сыла, диэн медалларынан, уонна колхоз, совхоз, оройуон элбэх бочуот грамота-
ларынан, сыаналаах малларынан наҕараадаламмыта. Коммунистическай үлэ бочуоттаах аата
иҥэриллибитэ.

/Урукку рядовой колхозтаах, кэлин совхоз рабочайа
Макеев Еремей Еремеевич ахтыытыттан суруйдум: Орлов Н.А.
Тохсуннъу 14 күнэ 1990 с.

Быраап Баһылай

Мин эһэм Петров Василий Николаевич - Быраап Баһылай ааспыт үйэҕэ, 1888 сыллаахха Петров
Николай Ефсеевич — Кулаачык Ньукулай диэн элбэх оҕолоох ыалга бастакынан күн сирин көр-
бүтэ. Эһэбин Чараҥ музейыгар Кулаагын Баһылай диэн сыыһа суруйбуттар этэ. Кини ортону
үрдүнэн унуохтаах, хатыныр соҕус гынан баран уһун, улахан илиилээх, ньүксүгүр соҕус оҕонньор
этэ. Эһэм харса суох тыллаах-өстөөх, кэлбит-барбыт, сытыы, бэйэтин эппитигэр наһаа эрэмньи
санаалаах, ол эппитин бигэргэтэрдии куруутун «Быраап» диэн тылы сөбүлээн элбэхтик туттара.
Кини бука нууччалыы «прав» диэн тылы Моой Үрэҕинэн, Ааллаах-Үүнүнэн айаҥна сылдьан исти-
битин биллэҕэ буолуо. Эһэм ити тылы үгүстүк туттарын иһин, дьоно-сэргэтэ киниэхэ Быраап
Баһылай диэн ааты инэрбиттэр.
Эһэбин кыра сылдьан кус, куобах моонньун, көбдөҕүн унуохтарын үлтүрүтэ ыстаан сиирин
сөҕө көрөрүм. Онтон, хатарыллыбыт кыра балыктан тугун да ордорбот этэ. Суоһар сэрии сылла-
рыгар, сут-кураан кэмигэр аччыктаан байааттаҥнас буолбут киһини Хатын Сыһыы колхоз пред-
седателэ Стручков Семен Иванович — Мордьоҕос («Маяк» бааһынай хаһаайыстыбатын ассоци-
ациятын председателэ Н.С. Стручков аҕата) Кэбээйигэ сылгы аһатааччынан ис-үөс өйүөлээн
ыытан хоргуйан өлөрүттэн быыһаабыта диэн эбэм Ааныка эмээхсин махтанан кэпсиирин өйдүү-
бүн. Эбэм Майаҕаска олохтоох Митрофан уонна Афанасий Николаевич Курилкиннары кытга бииргэ
төрөөбүт дьахтар. Кини оҕонньоругар олох утары майгылаах, аҕыйах саналаах гынан баран тылын