Page 35 - Они защищали Москву

Саха саллаата ханна-ханна тиийбэтэдэй? полкада Д.С. Петров, М.М. Михайлов, С.С. По­
Столицабытын улуу Москваны геройдуу пов, Г.Г. Васильев, И.И. Николаев, Г.М. Кыч-
кемускээйиннэ уонна кинн тайыгар естееду кин, Н.И. Прокопьев, АЛ. Неустроев, AM. За­
урусхаллааЬын на, Ленинград кырыктаах блока- харов, АС. Макаров, И.К. Копырин сэриилэс­
датыгар, ыстаал ууллар Сталинградтаады кыр- питтэрэ. Серпухов куорат тайыгар Гудериан ар-
гыйыыга, хабараан элбэх танкалаах Курскай мията кырыктаах кимэн киириитин утары ки­
тодойдооду киирсиигэ, Украинаны, Белорусси- нилэр елеллерун кэрэйбэккэ утары буелуу тур-
яны, Прибалтиканы босхолоойун'н'а, Польша- буттара. Москваны кемускээйинтгэ Кашира
ны, Венгрияны, Румынияны, Чехословакияны, куорат суолтатын уонна онно сахалар геройдуу
Австрияны, о.д.а. гитлеровскай фашистар охсуспуттарын сыаналаан, саллааттар кемуллэ
тинилэхтэрин анныттан быыйаан ылыыга, сытар сирдэригэр маннык суруктаах плитаны
естеех ардадын Берлини самнарыыга барытыгар олохтоохтор уурбуттара: "Воинам якутянам,
саха хорсун уолаттара бааллара. павшим в боях за оборону Москвы в 1941 году.
Сэрии дьылдатын быйаарар суолталаах бары От трудящихся Каширы".
фроннарга суду кыргыйыыларга геройдуу ох- Итинтэн сэдиптээн сахалар улахан беледу-
суспут армиялар, дивизиялар, полкалар састаап- нэн сылдьыбыт фроннарын байыаннай чааста-
тарыгар сахалар беден' белехтере кыттыыны рын саатар сородун эмэ ааттаталыахха наада.
ылбыттара угус. 1942 сыл олунньутугар Белгород-Курскай
Москваны кемускуур мунугуур тынаайын- туйаайыытыгар Забайкальеттан кэлбит 226-с
наах дойду дьылдата быЬаарыллар куннэригэр дивизияда 80 саха тиийбитэ. Манна И.И. Кар-
Сибиир уонна Забайкалье дивизиялара кемеде дашевскай керсуйуу миитинигэр: "Мин ыраах
кен у анньан тиийбиттэрэ. Анардас 93-с стрел­ Саха сириттэн кэллим, кыраммыт естеехтертен
ковай дивизия састаабыгар 500-кэ Саха сирин тереебут сирбин кемускуу, бырааттарбыт, ийэ-
дьоно, хас рота ахсын 10-15-тии саха баара. лэрбит, адаларбыт эрэйдэрин ийин уонна
Олор истэригэр Роман уонна Николай Федо- алдьаммыт-кээйэммит куораттар, дэриэбинэлэр
ровтар, Николай Сивцев, П.М. Румянцев баал­ ийин иэстэйэ", - диэн тыл эппит. Эмиэ саман­
лара. Кинилэр Подольскай куорат тайыттан ал- на олунньу 6 кунугэр 81-с стрелковай диви­
тынньы ыйга, ардах ыадастаах уунан кута тур- зияда 78 саха кэлбит. Бу фрон н а сахалар ураты
дадына, 45 биэрэстэни сатыы баран сэриигэ хорсуннук сатабыллаахтык сэриилэйэллэрин
киирсибиттэрэ. Алтынньы 25 кунугэр Ка- кердербуттэрэ. Минометчик саха Д.В. Яковлев
менскай-Богородскай оройуонугар естеех иир- 1942 сыл ыам ыйын 20 кунуттэн бэс ыйын 10
биттии 3 тегуллээх атаакалаайынын 5 суукка кунугэр диэри хабараан киирсиилэргэ 70 фа­
устата тохтоппуттара уонна 1500 елбут салла- шист саллаатын елербутэ, илиитин тобулу ыт-
атын хаалларан чугуйарыгар куйэйбиттэрэ. таран баран сэриилэБэ сылдьыбыта.
Уус-Алдан Курбуйадын олохтоодо Н.Н. Ва­ 1941-1942 сыллардаах кыБынны кимэн
сильев кэпсээбитинэн, кинилэр ардаанны киириигэ, Москва анныгар фашистары урус-
фронт биир дивизиятыгар алтынньы 5 кунугэр халлаайынна сахалар ураты хорсуннарын
тиийбиттэр. Онно сахалар угустэр эбит. Анаар- кердербуттэрэ. 348-с стрелковай дивизияда
дас биир нэБилиэктэн Н.В. Местников, Г.И. барыта 100-чэкэ саха: Г.С. Гаврилов, Г.Е. Да­
Пухов, Н.И. Ушницкай уонна кини бэйэтэ баал­ выдов, И.Д. Егоров, Г.Г. Иванов, С.Е. Капи­
лара уБу. Манна бастакы киирсии кыттыылаада тонов, С.С. Тарасов, С.Д. Бястинов, П.И.
В.И. Сивцев быраатыгар суруйбут: "Малоярос­ Слепцов, В.Д. Ноговицын, уо.д.а. 1941 сыл
лавец куораты кемускээйиннэ 15 суукка устата ахсынньы 6 кунуттэн Рогачев куораттан сада-
кыргыстыбыт. ТегуруктээБин н э тубэБэн баран лаан Калининскай фронна кыргыспыттара,
естееду елерен тоду кетен тадыстыбыт. Итиннэ Тургиново, Ульяново, о.д.а. нэйилиэнньэлээх
атын байыаннай чаастарга ЕА Дьячковскай, пууннары босхолоспуттара. Бу фронна албан
А.Н. Дьячковскай сэриилэспиттэрэ. Связист аатырбыт снайпер Ф.М. Охлопков Инчиково
А.И. Ларионов биир киирсиигэ автоматынан дэриэбинэдэ 5 суукка устата 19 фашист сал­
7 естеех саллаатын охторон уратыламмыта". лаатын уонна 1 офицеры охторбута уонна
Генерал М.Г. Ефремов командуюгцайдаах надараадада туйэриллибитэ. Бригада комис­
33-с армиятын Белов генерал иккис кавале­ сара П.П. Евсеев этэринэн Калуга уоба-
рийскай корпуБугар Михневода кэлбит 24 мар- лайыгар 110-с дивизияда 300-кэ кийи эбии ти-
шевай эскадронун састаабыгар 524 саха баара. ийбититтэн уксэ сахалар эбит: А.В. Аммосов,
Олор ортолоругар Чурапчы оройуонугтан: М.Д. А.П. Платонов, Т.М. Дагаяров, И.А. Исаков,
Климов, П.Г. Илларионов, Н.Н. Хомподоев ба­ Н.М. Дьячковскай, Р.Г. Андреев, Н.В. Прохо­
аллара. Кинилэр фронна кэлээт биэрбит ан- ров, А.С. Седалшцев, П.А. Петров уо.д.а. Бу
дадардара: "Биир кийи курдук елуехпут, терут Калуга сиригэр 33-с армияда 24-с хайыйар ба-
чугуйуохпут суода! Хас ботуруон ахсын немец тальонугар мин эмиэ сэриилэспитим.
елерун курдук учугэйдик ытыы!" Бу 72-с кава­ 1942 сыл олунньу ыйын ортотун садана 33-с
лерийскай полк этэ. Аны 136-с кавалерийскай армия 110-с дивизиятыгар 800 кийи эбиллии

31