Page 115 - Трагедия на озере Ильмень

саамай доруобайа, эт-хаан еттунэн сайдыылаада, чэгиэнэ,
учугэйэ талыллыбытын, Саха сирин бары оройуоннарыттан
ын'ырыллыбыттар баалларын ахтар.
Кини суруйарынан, 1943 сыллаахха олунньу 23 кунунээди
туун киэйэ харана буолуута Железный Маяк диэн тумуйунан
Ильмень куелу туун харанада естееххе биллэрбэккэ туоруур
айантга туруммуттар. Балай да баралларын кытта хаар былаас-
таах самыыр туйэн барбыт, онон хайыйарынан айаннара олус
бытаарбыт. Уйуннук куел мууйунан айаннаабыттар да, ненуе
биэрэк кэлэн биэрбэтэх. Аны эбиитин уун-утары куустээх тыал
туйэн танастыын-саптыын ибили сытыйан, маскировочнай
манан халаттара тобугуруччы тонон хаалбыт. Хайыйарынан
айан олус кытааппыт. Олус уйуннук тууну быйа айаннаабыттар.
Халлаан сана суйуктуйа сырдыыта инники ийээччилэр нен уе
биэрэккэ ыкса чугайаабыттар. «Ненуе биэрэккэ естеех куус­
тээх бедергетунуулээдин учугэйдик билэрбит», — диэн суруйар.
Онтон салгыы: «Халлаан сырдыыта бийиги сурун чааспыт
мууйу туоруу илигэ. Остеех бийигини сан а билэн, куустээх пу-
леметнай уоту харса суох аспыта. Утаакы буолбатада, немец
«Мессершмидт» самолеттара ханна да сайар хаххата суох айадас
мууска ийэр дьону, бийигини, харса суох буомбалаабытынан
барбыта. Быыстала суох 40-нуу, 50-нуу немец самолеттара кэлэ-
кэлэ елуу уотун таннары суекээбиттэрэ. Киэн', устата-туората
биллибэт куел мууйа куерэ-лан'кы буолбута. Аттар, аэросыар-
далар, сууйунэн байыастар елбуттэрэ, кинилэр угустэрэ муус
анныгар тимирбиттэрэ. Мин ненуе кытыыга муус садатыгар
баайыран сытан хаалбытым», — диэн хараастан суруйбута.
Бу кыргыйыы кэнниттэн ус ый эмтэнэн утуерэн иккийин
фронтга Орел-Курскай туйаайыытыгар 856-с стрелковай пол-
када отделение командирынан сэриилэйэр, Орел куораты бос-
холойор.
Кэлин 1944 сыллаахха икки ыйдаах минометнай-реактив-
най полкада «Катюшада» сэриилэйэр анал уерэди-курсу бутэ-
рэн, бэс ыйын санатыттан II Белорусскай фронтга 89-с гвар-
дейскай минометнай Верхнеднепровскай Краснознаменнай
Богдан Хмельницкай уонна Александр Невскай орденнардаах
полкада полк штабыгар связист-телефонийынан сулууспалыыр.
Белоруссияны, Польшаны босхолуур кыргыйыыларга кыттар.
Данциг куораты босхолойор. Кенигсберг куораты ылар кырык-
таах кыргыйыыларга эмиэ сэриилэйэр.
1945 сыллахха муус устар 16 кунугэр Балтийскай муора биэ-
рэгин устун ыйыллан хаалбыт немец тобох сэриилэрин урусхал-
лайа сылдьан хан ас атадын улту ыттаран баайыран хаалар.

111