Page 99 - Трагедия на озере Ильмень

дук туттар. Ыарахан санаада саба баттаппыт эбэтэр ыар сутук-
тээх кийи курдук, куурбут-хаппыт керуннээдэ, адыйах сана-
лаада. Уола армияда сылдьарын, кыыЬа ил ин барбытын туЬунан
иЬитиннэрбитэ уонна: «Одолорум сыысчааннара ханна-ханна
тиийдилэр буолла», — диэн уоЬун иЬигэр ботугураабыта.
Бу дьиэдэ офицер олорбут эбит: синиэлэ ыйанан турар, ос-
туолга ас, арыгы (ром) тардыллыбыт, тимир ohox урдугэр кон-
серва apaaha сылыйа турар. Офицер биЬиги кыа хааммытын
арыгынан сууйаары гыммыта табыллыбатах, кыл муччу атахха
биллэрбит.
Немецтэр буомбалааннар тыылбытын быЬан кээстэрэ,
онон аЬынан, сэрии сэбинэн хааччыллыбатахпыт. Остеех кэтэх-
хэ баар сэриилэрэ биЬиэхэ саба туЬэр былааннара биллибитэ.
Ол иЬин туунун урукку лаадырбытыгар теннерге бирикээс бэ-
риллибитэ. Бу туЬугар дьулаан дьыала буолбута, элбэх бааЬыр-
быт дьон дэриэбинэдэ таЬаарыллыбыта, дьиэ ахсын ынчык,
иэйии-куойуу, энэлгэн. Кинилэри естеех илиитигэр хаалларар
хайдах да табыллыбат этэ. Уонна ус суукка устата утуйбатах,
аЬаабатах, елердуу сылайбыт дьон 50 км сири — ити Ильмень
куелу быЬа туораатахха, тонуу хаарынан теттеру айанныыллара
сыанан адаабат.
БирикээЬи истээт, мин уолаттарым Самагиннар, «хайдах
буолабыт» диэн булкулла туспуттэрэ. Сытыы-хотуу элэстэммит
Коля конюшняттан таЬадас атын ойутан адалбыта. Миномет во-
локушатын ат кутуругар холбоон кэбиспиппит. Ус бааЬырбыт-
тар сыардада олорон, ус уол мэнэстэн айанна турбуппут, бэрт
бытааннык айаннаабыппыт: ол тууну курдаттаан, нен'уе киэЬэ-
тигэр унуоргу биэрэги булбуппут, лаадырга хаалбыт дьоммутун
керсубуппут. БиЬиги барбыппыт кэннэ немецтэр лаадырбытын
харса суох буомбалаабыттар, конюшняны табан, элбэх аты
елербуттэр, киЬи да сиэртибэтэ адыйада суох эбит. Таатта
киЬитэ Дмитрий Гаврильевич Петров, билигин Чымнаайыга
олорор, миигин госпитальга утэ-ас тэрийэн, бэркэ керен-истэн
атаарбыта. «Аны мин уочаратым кэллэдэ, ескетун эргийбэтэх-
пинэ, дойдугар тиийэр куннээх буоллаххына, дьоммор сылдьан
сиЬилии кэпсээр», — диэн кердеспутэ.
Мин 1946 сыл кулун тутарга дойдубар эргиллибитим. Ар-
мияттан эргиллээт, Ь1тык Куел орто оскуолатыгар саха тылын,
литературатын ер сылларга уерэппитим, кэтэхтэн уерэнэн,
маннай учительскай институту, кэлин университеты бутэрби-
тим.
Иннокентий ВЫРДЫЛИН
Чвркеех, Таатта,
1976 с.

95