Page 1 - МС
P. 1
б
«МҮРҮ САҺАРҔАТА» От ыйын 11—15 күннэрэ, 2000 сыл.
ESS*
Саха литературатын 100 сыла
Бүгүн биһнги «Саха литературатын 100 сыля» рубри- Революция иннинээҕи саха
кабытыгар баир дойдулаахпыт, саха национальнай ин-
теллигеациятын биир чацылхай представителэ, бастакы Комитетом был существенно биллибиттэр_ Ити тыллары чинчийэн кер- буолан хаалбыт Ол сыл
литературная критик ВАСИЛИЙ НИКАНОРОВИЧ измелен, например «исправ 1912 с. Соппуруонап «Ат- дөххө, поэт «сааскы этигг сүрдээх сүүнэ сут буолбут.
ЛЕОНТЬЕВ саха литерагуратыгар бастакы сыанабылын ника» Комитет заменил «ро тат Нуорупос» диэн илии зтэрин» рсволюцияҕа хо- Аҕата, ийэтэ саһарар дьаҥ-
кьита аацааччыларбытын билиһиннзрэбит. доначальником», «Казаков» баттаан «Саха саҥатыр» 3 луур Кырдьыга даҕаны, ҥа охтубуттар. Оттон кут-
— «людьми» №-гэр «Кэпсээн» диэн аат- батталлаах олоҕу биһиги танан хамначчыттара ку-
Бу улэ «Саха кэскилэ» иаучкай-чинчийэр общество Сити сылларга Өлөксөй таан аҕабыттар олохторут- кыһьпгҥа холуур буоллах- рээи хаалбыттар Оттон
1926 сыл ыам ыйыгар бэчээттэппит хомуурунньугу/-/ HI Кул а кс векай ба а р а-суоҕ а тан «кэпсээни суруйан бэ- п ы тына, к ы Һ ы н ы к ы и д ы ы р абаҕата, Чоочо оҕонньор
таһаарыытыгар тахсыбытын В, Протодьяконов—Кулан- бэйэтэ суруйбутуттаи икки чээттипр. Төрдүс нүөмэри- сааскы этшги рсволюцият- буоллап.ына, -кинилэргэ дьо-
той үузсйы// фондуттан директор 3. В. Мигалкнна кө- ырыаны уонна.биир нсучча гэр ' «Тнрөөбүт дойду» диэн тан атьппга сыаиалыа су ох ну ■ сырытыннарбат гына
ҕүлээһининэа латянскай алфавиттая журналист Иняо- тылыттан саха тылыгар тыл- ырыаны таһаарар. Итинэн тустаахпыт. Отгон рсвэлю- оп ор бут Ол иһпн Манчаа-
кснтйй Сыроватскпй бочээккэ бэлэмнээтэ. бааст а пая бэч ээттээбитэ этэп аһарбыт сылбытыгар гия буолларына кеггүл олох. рылаах ыаллара туун уоран
Инньэ гынан бэчээттэннн- Софронов икки эрэ суругу былыт быыһыттан кун ты- кэлэн мастарын мастаан
I. лэр: 1908 с. «Саха олоҕо» бэчээттэтэр. Оттон эһиилги- гарын курдук. эмнокэччи биэрэн, кинилэри тоҥорон
диэн хаһыат 21 нүемэригэр тигэр буоллаҕыпа баара- кестем тэриллэрэ эмиэ да өлөрбөтөхтер. Аҕата өлерүн
С а х а х уде жественн а и ли- ТЬШ СИЭККИЛЭ курдүк күлү- (ыам ыйын I -күнүгэр) «Те- суоҕа бпир эрэ кэпсээни селтоех диэн сыаналыыбын. кытта муҥар, өлуү түбэлтэ-
тературата үескээбитэ бэрт гүрдэп керлерер үопсастыба илигпттэн кыраныы- « С ү л л ү к ү ү н к э п с ээ н э » диэн Итинтэн атыннык хайдах лээх отторо баранан хаал
агыйах сыл буолла. Оттон -дьоп үескүөхтэоэй? Кини- PYY 1 . лиэи ырыа. 1913 с. ааттаан таһаартарар Хата да сыаналыахха сатаммат. быт. Инньэ гынан сүеһүлэрэ
үескүурүгэр кини бастааҥ- лэр туох дьон (уопсастыба) лаах» 1 сан'ата» диэн суру-. нтп икки сыл иһигэр «Саха Били Пушкин «Отвсрглись сутаан хайы-үйэ 8—9 өлөн
ҥы л.ардыытын оҥорбута этилэр? Биһиги субу сылга «Саха 1 нүөмэригэр «Уот испиттэриттэн Манча ары
быйыл .25 сылын туолла. уопсастыба үөскээбитэ, кини на ал саҥатыгар» Гаврилов 4 кэп- вещие зеницы, как у испу абаҕатыттан торбосторугар
ганной орлицы» диэн этэ-
тыыннаах удахаи оиючо»
Кырдьыга даҕаны. биһиги иһигэр маниык дьон киирэл- итиэниэ 1908 с. «Саха оло- сээпи бэчээттэтэн таһаат- сиэтээри от көрдүү барбы-
тарбыта. Кнни кэпсээннэрэ ригэр дылы. биһиги поэп-
бастааҥҥы поэм п ы т — лэр этэ диэн этиэхпитин ҕун» 19 №-гэр «Абаahы ан- субү курдук диэн аатынан пыт кулгааҕа-харана аһыл- тын Чоочо оҕонньор дьа-
Ал е к с с й . К ул ак о в с к а й саа- хайдах да сатаммат Ити даҕара» (вольный перевод бэчээттэммиттэрэ: 1). 1:Аата, лан революция субу тэрил- ҥырҕаан дьиэтигэр киллэр-
м a I i м а 1 г н а н г ы к ү Ү һ ү н - к ү д э- уопсастыба диэн бэйэлэрин* бэккэ, таһынан биир да са-
5пп билгэлнир ырьтатын кытта билсэр түмсэн мун- «Клятвы Демона» — Лер уол дананы буолбатах». 2). лэн эрэрин кереп этэр: лаа оту биэрбэккэ эрэ ба
Бэйэ эрэ, истшг!
«Байаняй алгыһын» суруй ньахтыыр дьон буолбат. Би- монтова) Бастакы, ол кэн- «Сҕолоох ыалтан» онцоорор тан ыытар. Онтон баран
нэ кэпиэки. ырыаларып Ку-
уот иччитэ үөрэр». 3). «Кэч- Хальпг хаар аннынан
бута 1900 сыллаахха. Ип- һиги уопсастыба диэн аат- хайы-уйэ Манчаары бастаан түөкүн
яьэ гынан, бастааҥҥы са- тыыбыт норуот иһиттэн тах- лаковскай «Акула» диэн чэгэйтэп кэлтэгэй хамыйах- буолбутун төрдө ИТИ буо-
халыы ырыа суруллубута сыбыт. кипи ейуп-санаатын. илии баттыыр. Оттон «Уот таах басыһар». 4). «Эрдэ Хара үү халлыгыраан эрэр. лар. Инньэ гынан ити сыл
25 сылын туолан алтыһыгар б ы Һ ы ы т ы н - м а й г ы т ы и билэр. тыыннаах улахан оҥочону» ынах төрүүр кэмэ буолла». Ити сибикитин бплэн кини аан маҥнай билэр
бараары турар. саха эрэйип. мунун-сорун, илии баттаабакка эрэ та- Сити кэпсээниэри барыла- Илэ бааччы Ийэ дойдум дьон сүрэцэ кытаанацын
дьол у и -соргуту н сурэцэр- һаарар. рын Гаврилов «Тыа оҕото» Кэриэс тымныытын
Туохтан саха художсст- быарыгар хатаан, кини оло- Софроновтаах Гаврилов диэн илпи баттаан таһаар- Кэрдэн эрэр. Чоочо оҕонньор «от-мас су-
твенпан литературата субу ьун тупсарар санаалаах буоллахтарына аан маҥпай тарбыта Инньэ гынан О нон — МЭТИн супту оборон сии
олорорун, кини ДЬОН күүһүн
к у р Д у к х о й у т а а н уескээби- дьоннору. Итиннгж дьон ба «Саха саггата» диэн саха ыраахтааҕы былааһа баа- Ким у рут тур бут улахапнык
тэй? Торо биэс уон биитэр ры биирдии бэйэлэрэ киһи тылынан бэчээттэнэн тахсар рыгар биһиги суруйааччы- Дьоллоох олох туһун таггнары сабардаан олоро
сүүс сылынан дуү эрдэ үос- харацар көстөн үөскээбэт- сурунаалга бэйэлэрин ырыа- ларбыт баара-суора уон ор- туойуҥ, рун».
кээбэтэҕэй? Туох ханнык тэр уонна итинник биэс, ал- ларын-хоһооннорун кэп. дуга биир үлэни, суругу бэ- Үйэ тухары үктүөн турбут Манчаары кыра эрдэҕит-
били «от-мас тыала суох та киһи үескээбиттэрин да сээпнэрин даманы бэчээттии чээттзэбиттэрэ. Олортон Үлүгэри үргүтүҥ! тэн бэрт сайаҕас, сытыы
хамсаабат» дииргэ дылы бэ иһин уопсастыба тэрилли- сылдьыбыттар эбит. Инньэ биирдэстэрэ драма этэ. От- Биһиги бу ырыаны соруйан уол этэ. Ол иһин кини эр-
йэтэ көнньүнэн үөскээбэт,- бэт. Уопсастыба кинилэр гынан кинилэр суруктара тон атыттара буоллахтары- бастакынан көрдүбүт. Би- дэттэн бэйэтин санаатынан
тэриллибэт багайыта. Ити элбээтэхтэринэ, үөскээтэхтэ- бэчээттэнэн 1912 с. ыла бү- на ырыалар (4), кэпсэ^ннэр һиги санаабытыгар. бу сылдьара. оонньууиу-күлүү.
холобурунан Диэн эттэххэ. ринэ эрэ тэриллэр Уопсас түн саха уопсастыбатыгар (6) этилэр. ырыа суолталара маннык ну батыһара. Маны абарата
бурдук сирин оҥордоххо, тыба үөскээбитэ, ТЭрИЛЛИ’ буолуохтаахтар: Бииринэн, оҕонньор Чоочо истэ-билэ
учүгэй сиэмэни буллахха. битэ биллэр уөрэх тарцанан. HI. кини оччотооҕу саха уөрэх- олорон бэркэ диэн сөбүлээ-
ыһы.ытын хойутаппатахха, үөрэхтээх дьон элбээн. ки- тээхтэр и и, су ру йа а ччыл ар ын бэт этэ. Дьарыйыаҕын да
ардах -түстэҕинэ — оччоҕуна нилэргэ — бэйэлэрин билси- Ити үлэлэринэн киһи ол смук олоҕо киниэхэ сапааларын ырытан таһаа- баҕарара. Кини этэрэ: «Ку-
эрэ үүнэр Оттон СИТИ ЭП- бэтэхтэрин да иһин, норуот ейун-санаатын тутар. дьин туохтан да ордук, көҥүлү- рар; иккаһинзн, 1917 с. ре- һаҕан, тулаайах уол тугун
питтэи туох эмэ сатамма- олоҕун тупсарар кинипи кырдьык художественная нэи кэрэ олох буолан кос волюцияны билгэлиир көрөй-нарай. үлэтин-хамна-
тып да бурдук үчүгэндих үөрэххэ-сурукка тиксэрэр, диэххэ септеехтер баалла- тер. Ити олоҕу Софронов Нти этэн аһарбыт тылла- һын үлэлии-үлэлии дьиэти-
үүнүө диэн саараама даца культураца кытыарар биир ра: Софронов гиэнэ — «Те- оргуйа турар үүккэ холо- рынан сыаналаан керөн гэо да сыппат».— диэн.
Софроновы революция бе-
ны. Ол жэриэтэ буолар хайа санаа киирэн, ити санааная рөөбүт дойду», Никифоров бурдуур: лүһүөгэ (пророк революции) Биирдэ Маарыйа эмээхеин
да омукка литература үөс- сүрүннэнэн үлэлээн бардах- гиэнэ — «Манчаары», оттон Ол дойдуга диэн эттэхпитинэ. түктэрини Чоочолооххо сылдьан кэлэн
баран, ити оҕонньор тылын
ксүрэ. Кини эмиэ кенньунэн тарына. Ол үлэлээн атын Кулаксвскай гиэнэ — «Уот Кун сирин көҥүл олоҕо эттэхпит буолуо дии санаа- Манчаарыга кэпеээбититтэн
үөскээбэт. Кини үөскүүр араас үлахан өйдөөх, үчүгэй тыыннаах улахан ошочо». Күөстээх үүт күрдук. баппыц. Бу ырыа мел тех
үерэх'тарБанпарыпа, норуот санаалаах, хотуу сырыы- итиэннэ Гаврилов кэпсээп- Күнүстэри, түүннэри х буолдядар* кини бэркэ диэн санаар-
е: i у i. - с а н а а т ын, б ы Һ ы ы т ы н - лаах дьоннору кьцүтэн. ту Күүгүнүү оргуйа турар 1). Поэт ырыа аллитрацпя- 53ГТГ, кыыһырап-уордацип:
мапгытын сиэккилэ курдук мэн үлэлээтэхтэринэ. лите- «Төрөөбүт дойду» ДИЭҤ1ГЗ сир эбит. тын кыайбатах. 2). Тыла эппнтэ: «Аламай күн баай-
күлүгүрдэн кердерер уоп- ратордар, суруйааччылар Софронов саха омук. саха Кипи нуучча олоҕун кө- ыарахан. Ол эрээри, ити дарга эрэ тахсыбата буо
састыба-дьон баар буоллах үөскээн иһэр баҕадьылара норуота хайдах быһыылаах- ҥүл олох диирэ буолар. луо. Соххор хараҕын уутун,
тарына эрэ. Эппит тыл сыы- Сттон биһиэхэцэ. сахаларга, тык хараҥа батталга сыл нууччалар бэйэлэрин баста- этэн ah ар быт ырыа мелтех доҕолоҥ сүһүөҕүн уутун
һата суорун араас омук ли холобурдааи эттэххэ, ити дьан, көҥүлү ылан олоҕо рьш бэйэлэрэ билинэллэрин өттүлэрэ^ини сыанатын ту- супту оборон ылан байбы-
һэрбэттэр. Биһиги санаабы
тературата хайдах быһыы- этэн аһарбыт курдук уоп тупсарын туойар. Саха омук быһыытынан, бастакьшан. тыгар Софронов ыраахтаа- тынан алые киһиргээбэтин
лаахтык уеокээбитип кэп- састыба үөскээбитэ, тэрил- батталлаах олоҕун кыһын олохторун бэйэлэрэ оҥос- Киниэхэ даҕаны дьон хаан-
сиир историямы үөрэттэххи- либитэ баара-суоҕа түөрт кэлэн «хальпг хаар» аан толлор Иккцһякэн, үөрэҕи ҕы былааһа баарыттан наах көлөЙүнэ, харахтарын
тинэ бнлиэххит. Оттон би- уонча биитэр биэс уонча эрэ ийэ дойдуну сабан сытары- тэрийэн таргаталлар. Үсүһү- араас тылы холбоон-хоһу- уута хайаан иҥиэҕэй?»—
йан таайтара суруйбута.
Һиэхэрэ хаһааггҥыттан ыла сыл буолта буолуо Ол гар, «модун тымныы» кыра нэн литератураны үөскэтэн Ол иһин тыла ыарахан, ал- диэн. «Өлүу болдьохтоох.
аан теруеттээх» диэбиккэ
үөрэх тарранан норуотөйүн- иһии ити биһиги литерату- дьоннору балаҕаҥҥа бохсо- үөдүтэллэр, бэйэлэрин тыл- литрацията да табыллыбат дылы, итигирдик кэпеэтэ
с а ш Z; т ы н, б ы Һ ы ы т ы н - м а й г ы - рабыт хойутаан үөскээбитэ. ругар холоон поэт этэр: ларынан. Кырдьыга даҕаны
Өлбүт киһи буор түгэҕэр хапаҥа батталга сылдьар этэ. олордохторуна, Чоочо оҕон-
II. Сытарын курдук, омук киһитэ оччотооҕу да * * * ньор хамначчыта Кубардьы
М yira р худо жест венна й ронов, Кузьма Гаврилов. Мин төрөөбүт аан ийэ нуучча олоҕун итинтэн «Манчаары түөкүн» диэн Уйбаан киирэн кэлэн. тойо-
литсратурабыт, итиччэ хойу- Кинилэри биһиги литерату- дойдум атыннык сыаналыаҕын хай ааттаах дпаманан В В. но Сылгыһыт Сүөдэр көлү-
таан теруттэнэн баран, рабытын төрүттээччилэринэн Хальпг хаарынан дах да сатаммат этэ Оттон Никифоров биһиэхэцэ, Ман нэ сылдьар оҕуһун иэһигэр
ьграахтаары баарын сарана ааттыахха сөп. Саҥата суох сабыллан хаһан эмэ саха омук бЭйэ- чаары ^иуҥнанан-таҥнанан. туттарбытын, онү баран
аанньа сайдан-үөдүйэн ис- сытар.. тин баһын бэйэтэ билинэн араас эрэйгэ оцустаран сыл- ылан иһэрин. сатаатахха
пэтэрэ. үөдүйүөҕүн да са- Ыраахтаацы баарына ити Сүүрүктээх үрэҕим көнүл олоххо кыттан көрү- дьыбытын кердерен, этэр бэйэтэ ыалдьа сытар эбит,
таммат этэ Ыраахтааҕы дьон суруйбут суруктарын Сүүнэ үлүгэр мууһунан лүө дуу, биитэр үйэттэн үйэ тыла, ейе-санаата буолар: бу оҕону илдьиттээбитэ, бу
былааһа кыра нууччаттан бэчээттээн таһааран бүтүн Сөллүбэт гына тухары хараҥа батталтан эһиги төһө дацаны батталы ка кэлэн оппун тиэйэн, мас-
атын омуктары бэйэтин дьо- уопсастыба хараиар көсте.. сүгэһэрдэнэн турар... мүччүрүйбэт' оҥоһуулаах кытта мөккүһэн муҥҥа-сор- пын мастаан биэрдин диэн
нугар тэҥнээбэт, сүөһүлүү кулгааҕар пһиллэ үлэлээбэт * дуу? го тиийбиккит иһин, оҥос- кэпеээбитигэр, Манчаары
да кер бет этэ. Кини санаа- этилэр, үлэлиэхтэрин да са Хара тыам Софронов хараҥа олох тубут үтүө дьыалацытын. киэһээ буолбутуттан иҥни-
Хальпг үлугэр хаар
та буолара: бу омуктар үө- таммат этэ Онсн кинилэр. бэргэһэнэн халбарыйан, батталлаах суолгутун-санаацытын түһэ- бэккэ саатын, батыйатын
рэхтэрэ суох, туспа миэрэ- дьиэлэригэр хаппахчыланан Хаппахтанан турар. олох баран сахара көҥүл рэн хаалларымагг. эрэйгит ылан Сылгыһыт Сүөдэр-
лээх . бы11 ы ы л а а х дьон нор, о л op о н б и л л и б эт и и эн - к e ст ү - Буруолаах балаҕаҥҥа олох кестөрүн бэриэт итэҕэ- си дьүгээр хаалбатын ой- . дээххэ барар. Маарыйа
кинилэри бэйэбитигэр тэҥ- бэтинэц үлэлимллэрэ. Ол йэрэ. көһүтэрэ. дүөх тустааххыт, дьон эһи- эмээхеин сүрзҕэ таайбыт
ниэхпитни сатаммат. Инньэ иһин оччотооҕу дьылларга Модун тымнЫы бохсон Аан дойдум үрдүнэн ги сылдьар суолгутун ей- киһи быһыытынан оҕотугар
Боростуой дьон бука бары
гынан үөрэХпитинэн- баһы- бэрт аҕыйах ырыа, кэпсээн Бокуйан сыталлар... Хаһааҥҥы эмэ үйэттэн деетер эрэ, оччоцо хараҥа бу курдук диэн этэн ыытар:
йан күүспүтүгэр-уохпутугар бэчээттэнэн тахсыбыта. Өй күүһэ мелтөөн Хаайан турбут хараҥа баттал халбарыйыа, көҥүл «Бу тугуҥ еэбэй. батыйа-
тирэхтэнэн бэйэбит миэрэ- Олор дацаны 1905 с. рево- Хараҥа балаҕаҥҥа халбарыйыаҕа олох көстүө диэн тай, аны ол дьон ол-бу диэ-
битин, быһыыбытын тар ра люциянан ситимнэнэн тах- Харахтарын уута Үөрэҕэ суох, Ити драманы Никифоров тэхтэрин аайы онуоха-ма-
тая, онон кинилэри испити- сыбыттара 1907 с. «Саха дьүһүнүнэн мөкү хайдах былыр Манчаары ныаха кытта сылдьар буо-
гэр ип'эрэн. туспа омук аа- дойдута» диэн уонна 1908 с. Хараҥа былыт курдук Үтүө быһыыга тиксибэтэх албан ааттанан, суон сура- лаайаҕын, киһи кыһалҕатын
тыттан аһаран. нуучча оҥо- «Саха олоцо» диэн сахалыы Хайа хаппыт. Хоргуйбут курдүк цыран сылдьыбытын кэп- эн барытын толоруоҥ суо-
руохтаахпыт диэн. тылынан бэчээттэнэр ха- Саха омук бэйэтин көҥү- Этэ ыалдьарын ынчыгынан сээнин (предание) истэн. ҕа. Дьон атаҕастаммытта-
Субу курдук санаалаах һыаттарга Василии Никифо лүнэн өйүн күүһэ мөлтөөбө- ырыҥалыыр •ону оҥорон суруйбута. Но рын-баттаммыттарын кыа-
төҕе. хараҕын уута хаппа-
буолан, ыраахтаары былаа- ров суруйбут «Манчаары таца. Суох... Кини былыр, Ыччат дьонноох Ийэ руот кэпеээнинэн Манчаары йан тэҥниэҥ суоҕа».
һа кыра рмуктарга бэйэлэ түөкүн» диэн ааттаах биэс тыыммын көмүскэһэбин дойдум! кыра дьону баттаабатах, Кырдьык. эмээхеин сүрЭ’
рин тылларынан үөоэх тар- суоЛ оонньуулаах. киһинэн Тиллиэҥ! Көҥүллэниэҥ? атацаетаабатах, i киһини да ҕэ сэрэйбитин курдук, Ма-
ранарЪШ1 бэккэ диэн сөбу- үтүгүгшэрэи кердарөр кэп диэн. сэриилэһэн кыайта- Күүһүрүөҥ! өлөрбүтэ билли бэт. Кини тл тырыана хайдах аката ийэ-
дьоннорго
л ээ бэк кэ х а а й а р_, бу о м н у у р сээн (драма) бэчээттэяэ ран, кыайбыт хараҥа Поэт саныыр санаата, этэр баайдары кытта хатыспыта тэ өлбннөр кини тулаайах
дьаамьш
биэрэн
этилэр Ол иһин ылбычча сылдьыбыта, Ити кэпсээн тыла . буолар — сахар ке- биллэр. Итинэн олохтонон оҕо буолан хаалтын Чоочо
бүтүннүутэ хбмуллаи туспа батталга киирбитэ диэй
Кйһи сахалыы суруибат, сУз саханы тимйр быанан бох* н-үл олох революцийттан Никифоров бэйэтин саныыр о$он*ньор бары баайын ха-
руйуорун дй сатаммат f ЭТЭ. кйИИгэпэн «Майчаары» диэн эрэ кнстүө ДИэн. Ол иһин санаатын Манчаарынан си- лаан ылан баран сылгыһыт
Apift торүү г " г эрйТтэй ааттйнам манна 1908 с. бЭ- сулЛубут бухаТыырга Х04 кйнй этэр: рэйДэзй, драМатыгар суру уолугар күүһүпэн эргэ биэр-
йс-йсТ
ЛООН сҮбу курдук Диир:
typyftapra ан?ЛЛааХ дьон ч.ЭэТтэнэй тахСыбЫта. Ол Аан Ийэ дойдум Mini билгэЛйибшЕ йан таһаарар. Ол иһии ТИН Кэпеээбититтэн Манчаа»
Чур у пары Норуот туһугар тахсаат, йууччй тылыгар Б Ыл Ы т' б ы ыһ ытт а н күй Майчаары биһигй ХйраХпы- рЫ. КИниНй Матырыана таН*
эбэЭһиИэстэриЙ *гылбаастайан 1914 с. «Лей- ХаЛлайи умнубут хайрыай
бэРэлэриц буХаТы ‘ыр ы н к у р ду к ГахбарЫн курдук тыгар революций ТэриЛЛйй? тыырын билэп баран этэр:
КУРДук сайаачЧылар ейха- Окне йолнЫ» («Элиэйэ дол- Бы.’1ыр быЛыргЫттйн Кеҥ\л олох .keCTvOt тигэр уескээбит кипи буо*- «ХаТа, эн биһиги сүбэбитин
Л ь1 ьг ыр Ча и 'ы-х oh оой у. кэй* гуниарй») диэн сУрунааЛга быпыЛгыГа дылы Умнуyrа Хаалбыт киһи Лай костер. МанМайры кЫра холбоон биир буолуох. Мин
Сээнй, атыны' дараиы.фсуру- үһүр тегүлүп бэчээттэммитЭ. уҥуохтара куэрэйиэхтэрэ. эрдзцянэ бэрт диэн сымйа- эн иннигэр ууга да, уоккД
йаллара’. Ити этэн аһарбЫт («Ленские волньт» М 5—9 Муустййх Мүбрй муннугар Сааскы этнҥи кЫтта ^аС бЦо эбиТэ үһү* Сл иһин да түһэрбин кэрэйиэм суб-
Курдук ’ ДьоН очЧотооруга за 1914 г, — перевела М. Модун тимир быанаН олохпут Үстуо. кини ацата БыртаанЫ Сүё- га. Оччо^о кэм мин Чоочо
боХсуЛлан
бэрт а.рыйах этилЭр Кини- Николаева). Интересно от ОччОҕо биһнгини хаайбыт дэр Манчаары Диэн ааттаа- СГ)ОННЬОрт*ОН кини сиэбитин-
Лэргэ кйирэЛЛэр: Алексей метить здесь что русский • . Бокуйан утуктуу турацып. хараҥа ^ыт Агата өЛЛеЦүн сыл аһаабытын хайата да бурл->
Кулаковск*ай. Баһылай Ни перевод «Разбойника Ман- Поэт саХа олоҕун нуучча Саас тухары тарҕаиыа... Манчаары тоцустаах оцо лар ситиэм, аҕаҕыттан-ийэ-
кифоров, Анемподист Соф- чары» Главным Цензурным олоцор тэҥНээн кӨрДөҕүйэ;
