Page 2 - МС
P. 2

От ыйын 11—15 күннэрэ, 2000 сыл
       «МҮРҮ САҺАРҔАТА»

                художественнай литературата                                                          I  форматынан суруллан ту-   сурунаалга кини бэчээттээ-
                                                                                                                               битэ барыта үс ырыанай
                                                                                                      раллар. Ити курдук кини­
                                                                                                                               «Сологууб ырыата». «Кы-
                                                                                                      лэр суоуллубуттара б.иһиги
                                                                                                      санаабытыгар улахан сыа-   һын», ол кэннэ «Саас.кэ-
    г.иттэн хаалбыт симэххин,  хараҥа хаайыыга быраҕыл-   ҕам аахха Көҕүс Көстөкүүн-   оҥочо» диэн ырыатыгар  наҕа туоуох тустаах. Кыр­  лиитэ» диэн ааттанан. Чер­
    таҥаскын киниэхэ сүгүн  лар. Ити да буоллар кини   нээххэ үс оҕус бороооку  Өлөксөй Кулаковскай үө-  дьыга даҕаны= кинилэр ити  ных ырыалара барылара
    сиэтиэм суоҕа».          санаатыи түһэрбэт, кини   баара, арай онтон биирдэ-   рэх күүһүн. кини туһатын.  курдук сурудланнар, биһиги  били, саха ырыатынан олох-
      Матырыана: Эчи эн би-   эрэнэн этэр: «Билигин да   рин атыылаһан ылан,  онон  кининэн олох тупсарын ону  литсратурабыт саха норуо-   тонон 'суруллубатах буолан-
    һикки баҕас тугу кыайдах-   кыайтарбатахтарын _ х о т-   малааһын  тэр и йииҺиКПИ Н».  көрдөрөр. иһитиннэрэр. Ол  . тун иһиттэн тэриллэн, үөс-   нар, саха киһитэ истэригэр
    пытый-хоттохпутуй. доиэч-   торботохторун иһин. хойук-   — диэн   саныы испит.   иһии   кини ырыатыгар  кээн хөдүйэрнн жэскиллээ-   кэрэтэ суохтар.
    чу.’<аам_                кутун ХОЙут, кэнэҕэскитин   Эдьиийин  Аананы аҕалаат,   «Улуу   дьаалыга улахан  битэ буолуо дии саныыбыт.   Элбэҕи тугу лабаҥхалыах-
      МянчааРы: Миигии дама­  кэнэҕэс биһиги курдук са-   ачаахтаах  хатыҥы өйдөөн  омуктар» умсугуйуохтарын  Биһиги эрэнэбит ити фор-
    ны тугу кыайан оҥорор буо-   наалаа.х дьон элбээн истэх-   бэлэмнээбэтэгдш быһыыты-   умсугуйаллзр эбит, күтүр  маны ылан баран, кинини   пытый, биһиги санаабыты-
                                                                                                                               гар «Уот тыыннаах улахан
    луо диэтэҥий? Билигин Чоо­  тэринэ, манпык хараҕа суох   нан Уйбаан кэргэнигэр бэ-   дьаалыга күүстээх омуктар  кө-ннөрөн, чочуйан. араас   оҥочо» диэн ырыа төһө да
    чо оҕониьор кыстыгыттан   баттал, муҥура суох ата-   йэтэ тоһоҕо буолар. Утаа-  көлө оҥостунуохтарын оҥос-  саҥа форманы поэттарбыт   үчүгэйин иһин Кулаковскай
    атын сиргэ от сии олорор,   ҕастабыл мөлтүөҕэ. уура-   кы сомуо буолан баран, сэ-   толлор эбит»,— ДИЭн этэр.  таһааран иһиэхтэрэ диэн.   талаанын кыайан биһиэхэ
    Үбэ-аһа кыстыгар хаалбыта   йыаҕа. Кинилэп (баайдар)   ниэтэ суохтук оҕо ытыырын   Бу ырыаны поэт дьиҥ үө-  Оннооҕор оччотоову бипйэ-
    буолуоҕа. Ону бараммын   өрөгөйдөрө үрдээтэҕэ муҥ-   кытта Даарыйа: «Сыа, сыа   рэҕэ суох саха хараҕынан-  мэҕэ ити нуучча поэта Петр   көрдөрбөт. Онон буоллаҕы-
                                                                                                                               иа биһиги кини талаанын
    ый быыһын ыһыаҕа, а ан   сор суолум тосхойдоҕо дьон   кэллэ».— диэтэ. ОнуохаБа  кулгааҕынан, өйүнэн-санаа-  Черных сахалыы ырыалары
                                                                                                                               быһаарбакка эрэ бу манан
    дойду аһылыга гыннахпына   ситэн кыайан өйдуү илик   Уйбаан кэргэнип энэлгэнит-  тынан олохтонон суруйар.  мээрэйдэммит тылынан «Са­  ити ырыаны ырытан бүтэ-
    кини миигин тугу гыныаҕай,   буоллахтара».— диэн.  тэн уолуйбут киһи быһыы-   Кырдьыга даҕаны, саха бы-  ха саҥата» диэи сурунаалга   рэбит
    хантаи билиэҕэй?          Төһө да    баҕарбыппыт   тынан: «Сыа даа, туэх сыа-   лыр-былыргыттан   илиитин  суруйа сылдьыбыта Ити
                                                                                              оҥостон
      МатыРыана: Ол курдук   иһин, элбэҕи  тугу лабаҥха-   тай?»_  диэн этэн баран өй-  күүһүнэн. оҥочо                     IV
    оҥорбуттан туох туһа тах-   лыахпытый,   эргиччи-урбач-   дөнөн ылан иһигэр этэр:  эрэйин-көлөһунүн тоҕон бэрт   Хайдах саха литература­  нуучча литературатын кур­
    сыай? Кыайтарара буоллар   чы тутан   көрөн баран.  «Пахыый. кыыс буоллаҕа...  кутталынан-сэрэҕинэн өрүһү   та ыраахтааҕы баарына voc-   дук атын омук сириттэя тэ-
    Чоочо оҕонньоо баайын ба­  «Атын, драмаҕа таһаарыл-   Аата, уол даҕаны буолбат  туоруур киһи, хайдах да   кээн испитин. туох сыана-   риллэн кэлэн үөскээбэтэҕэ.
    рытын ылан кыра дьончго   лыбыт, дьон бары кыра   бу^лаи»,                борокуоту мантан атыннык   лаах суруктар оччотооҕуга   Биһиги этэн аһарбыппыт
    түҥэтэн биэрэр буоллар   дьоннордуун. улуус, нэһи-   Бу кэпсээни хайа да өт-   сыаналыан сатаммат.  тахса сылдьыбыттарын ко­  ити саха литерзтурата хара
    үчүгэй буолуо этэ        лиэк тойотторунуун, ыспы-   түттэн эргитэ-урбата көрөн   Ыарахан ындыы диэн   рен аһардыбыт. Онон бипи-   маҥнайгыттан нор уот оло-
                             раабынньыктыын дьэ бары   үчүгэйдик суруллүбут кэп-      ыарырҕаппат эбит.  ги ити литература, уопсаиа   ҕуп көрдөрбүтүнэн баарта
      Манчаары эппитин кур­                          СЭЭ1Г1ГЭ аарабыт. Биһиги бэ-
    дук. баран Чоочо оҕонньор   бэртэр диэн. Кырдьыга да-                     Элбэх ындыы диэн        диэн эттэххэ, туох суолта-   диэн. Ол гынан баран, би-
                             г.аны хана да киһини ылан   йэбпт биир дэ энчини, бии-    эрэйдэммэт эбит.  лааҕын, сыаналааҕын ыры-   һиги бэйэбиг өттүбүтүттэн
    ампаарын алдьатан үбүн   кербүккүт иһин хайдах да   тэр олоххо сыһыана суох                                                кини хайдах быһыылаахтык
    ылан, ол кэннэ атыырын                           тылы дуу, быһыыны 6ул-   Сылайар диэни сатаабат   тыахтаахпыт. Литература
    ытан кэбиһэр Ону истэн   сириэххит суоҕа         баппыт. Хата биһиги харах­                  эбит.  историятыттан биһиги билэ­  олову көрдөсөя испитин
    абаҕата оҕонньор туттаран   Никифоров    драмата  пытыгар Гаврилов Уйбаапы  Поэт хайдах уһун субурҕа   бит. хайдах нууччаларга,   чааһынан тугу даҕаны ax-
    ылан кырыылаах маска то-   «Манчаары туөкүн» ^иири,-   хомотон баран, эмээхсини:   хапа. тыынпаах үот буккуур   атын да омуктарга кинилэр   ты б атахпыт.
    буктатан моонньугар буол-   нэн. хайа да драма сурулла   «Көр. оҕом киһи буолан,   сүрэхтээх борокуот аал,   литературалара   үөскээн.  Ыраахтааҕы баарына үөс-
    лаҕына өлөрбүт сылгытын   илигинэ суруллан саха про-   дьиэ-уот тэринэригэр. оҕо  ыпсыыта биллибэт ындыыны   үөдүйэн испитин. Кинилэргэ   кээбит саха литературата
    баһын кэтэттэрэн дуран.  затын төрүттээбитин быһыы-   төрөтөрүгэр тиийдэрбин»,—  ылан, кэмэ биллибэт киһини   литературалара бэйэлэрин   ити ырыт?н аһарбыт үлэлэ-
    дьүүллэтэн таһыйтарар.   тынан, иккиһинэн, баай бат-   диэн үөрдэн. олох быһыы-  киллэрэн,   И1ГСЭЛЭЭХТИК   истэринэн олохторун сиэри.   ринэн сыаналаан көрдөххө,
    Манчаары, оҕониьор таһыт-   талын көрдөрөн дьон санаа-   тын ити сиэккилэ курдук   иҥиэттэн,   ын ыр ыкт а а х тык   нэп, быһыытынан үөскээбэ-   саха олоҕун киэргэппэккэ
    тарбытын иһин, сылдьыоы-   тын революциями кытыара-   күлүгүрдэн көрдөрдөҕө .дни  ынчыктаан  Өлүөнэ өрүс сүү-  тэҕэ. Кинилэр суруйааччы-   көрдөрөн испит. Инньэ гы­
    тын . уураппакка, оҥорбутун   рын иһин.   үсүһүнэн, КИНИ   саныыбыт Ол кэннэ ити   рүгүттэн йҥнибэккэ түүпнэ-   лара суруктарын грек омук   нан оччотоогу литература
    оҥоро тур ар. Ол курдук   бэчээттэнэн   тахсан саха   кэпсээҥҥэ, бастаан дьахтар   ри-күннэри айаннаан күпсү-   литературатынан үүт-маас   норуот олоҕун хайдах кини
    сылдьан биирдэ Бэрт iMaa-   драматын   үөдүппүтүнэн,  ого төрөтөрүгэр эрэ ааттаах   йэрин ырыатыгар хоһуйар.  гына үтүгүннэрэн суруйар   тэриллибитэй да., ол курдук
    рыйаны коро-билеэ кэлэбин   биһиги харахпытыгар, кини   киһи куттанара бу курдук   Бу ырыаны ааҕан көрбүт   этилэр. Ол иһин литерату­  көрдөрөо этэ (была реалис­
    диэн Манчаары тутуллан.   бэрт улахан сүолталаах.   туохтан да олус үчүгэйдик  киһи хайа да kvh үчүгэй   ралара олоххо сыһыана   тической). Онон саха лите­
                                                                                                                               ратурата норуот олоҕун
    ыспыраабынньык ыйааҕынан   Онон хайа да kvh ити Дра­  суруллубут. «Хайа, Уйбаан.   ырыа диэн сыаналыаҕа дии   суох буолан (тыла искус-
    түрмэҕэ хаайыллыбыта.    ма суолтатын биһиги   ум-  ачаахтаах маскын бэлэм-   саныыбыт. Кырдьыга дама­  ственнай) олоҕу кыайан   сиэхкилэ курдук күлүгүр-
      Аҕыйах тылынан  I кэпсээ-  нуо   суох тустаахпыт   от-  нээтиҥ дуо, аҕала тарт»   ны. ааҕаргын кытта субу   сиэккилэ курдук күлүгүрдэн   дэн таһаарара диэтэхпитинэ
    тэххэ итирдик ?  Манчаары  тон  суруйааччытын бэркэ   диэтэ быыс иһигэр киирээт   борокуот иһэр диэх курдук   көрдөрбөт этилэр. Кырдьы­  сыыһа тылы тылластахпыт
                                                                                                                 холобурун диэн
    сылдьыбыт эбит.   Ити этэн   диэн ытыктыахтаахпыт.  Аана. «Суох. суох» — диэ-   киһиэхэ санаа «киирэр. Ол   га даҕаны, г -"’“У" .......  буолуо дии санаабаппыт.
                                                                                                                         лите-
                                                                                                                                 Араас омук үөрэхтээхтэ-
    аһарыллыбытын   барытын          ¥ ¥ ¥           битинэя Тулаайах Уйбаан-   ити ыпыа табыллан сурул-   эттэххэ нуучча омук   ыла
    сыаналаан кордоххо,   бу   Кузьма Гаврилов бэйэтин   чык сүгэтин үрдүгэр түспү-  лубутүттан буолуох тус-   ратурата Пушкинтан   От-  рэ нуучча литературатын
    драмаҕа Баһылай Никифо­  кэпсээннэригэр кыра дьон   түнэи барда.          таах Табыллыбыт эрэ     эрэ сүһүөҕэр турбута     үөрэтэн баран муодарҕаап
    ров баай батталын корде-   олоҕун, кинилэр үөрүүлэ-   — Тохтоо, орой. халлаан   ырыаттан, дьиҥ кырдьык,   тон. кини суруйуон пннинэ   биһирииллэрэ баар: бу ки­
    рер эбит. Кырдьыга дама­  рин-хомолтолорун суруйар.   мола! Урут быспатах буолан   художественна й суруктан   Белинскэй диэн ааттаах   пи, хайа да омук литерату-
    ны. ким этиэҕэй, баайдар   Кырдьыга   даҕаны. кини  баран, билигин быһаары   ртпнник санаа киириэхтээх.  критик этэринэн, нуучча ли­  ратыттан ураты норуот
    лтк Чоочо курдук дьону                                                                            тературата «не туземный   олоҕо тупсарыгар баҕаран
    здгтатг---------- ojiupwnuA'iupu'  <Дата   паваны цкпдйй, и  mniani   MifaiHhi» —----------~                                ду од tfUHii 1 ..................... .
                                                     дьахталлар бөр'жү киниэхэ  суруллуоут
                             тах» диэн кэпсээҥҥэ Тулаа-
    диэн? Ким билбэтий кини-   йах Уйбааны суруйан та-   наадыйбаттар, кэл, хата бэ-   мэнээк ку   дар курдук ис-   ньэ гынан ити Пушкин ин­  үөрэтэ сатыыр этэ диэн.
    лэр тулаайах оҕолор үптэ-   һаарар. Оттон «Эрдэ ынах   йэҥ тоһоҕо буол,— диэтэ   тэн эрэ кэбиһэр  баҕайыта.  нинээви литература норуот   Дьэ ити нуучча литерату­
    рин сииллэрин дьадаҥы    төрүүр кэмэ буолла» диэн   Аана Уйбааҥҥа. Уйбаан са-                      олоҕун кыайан кердербет   рата биһирэмнээх майгынан
                                                                                Бу ырыаттан эппи
    дьону буоллаҕына кыһалра-   кэпсээҥҥэ Уһук Ылдьаалаа-   лыбырыы-салыбырыы быыс   Бу ырыаттан  тыл-  этэ Оччотоогу* Нуучча су -   биһиги суруйааччыларбыт
    ларыгар кыһапап, били «ал-   ҕы, «Оҕолсох ыалтан онноо-                   быт сыыһата суоҕун туэһу-  руйааччылара   биитэр  эттэригэр-хааянарыгар иҥэ-
    дьархайтан ас тахсар» диэ-   ҕэр уот иччитэ үөрэр»   иһигэр киирэн окко сөһүр-  луохтаах:   бииринэн, поэт  ыраахтааҕыны. .кини улахан  рэн өйдөрө кыайарынан, бу
                                                     гэстээн олорон дьахтары
    биккэ дылы, уптэрин-аста-   диэҥҥэ Хоной Мэхээстээҕи,                     хайдах борокуот^ хоҥнон  тойотторун хайҕаан суру-   норуот олоҕор туһалаах,
    рын уон оччонон эргитэллэ-   оттон «КэЧЧЭГЭЙТЭн кэлтэгэй   өйөөтө. Аана сатыырынан   айанныырын суруйбута; ик-  йаллара, биитэр үлэлэригэр,   наадалаах буолуо диэн үө-
                                                      дьахтапыц иһин имэрийби-
    рин? Л  Ол иһин биһиги этэ   хамыйахтаах   басыһар»  тинэн барда. Даарыйа са-   киһинзн. хайдах борокуот  суруктарыгар баайдар кыра   рэтэн киирэн барбыттара.
                                                                              хаһьгыта сири ньиргитэн.  тойоттор олохторун керде-
    бит:   «Бу Чоочо үүт-маа<  диэҥҥэ Батакаай Баһылай-   ҥата улам-улам эбиллэн ис-                                           Холобур диэн эттэххэ, ол
    саха батталлазх бааидарын   даавы суруйар. Йти бары­                      салгыны сатарытан өй Д.уо-  реллере. Суруйар майгыла-   иһин Софронов ити «Төрөө-
                                                      тэ. Маны истэ-истэ Уйбаан
    туоһулуурга олохтон уһулу   лара кыра. дьадаҥы ыал-   эбии көлөһүннүйэр буолла.   раана буолан тарҕанара.  ра диэн’ араас атын омук   бүт.дойдуну» суруйар От­
                                                                                                 аиан-
    тардыллан ылыллыбыт ки-                                                     Борокуот хоҥнон ай*«-  суруйарын үтүгүннэрэллэрэ.  тон Никифоров «Манчаары-
                             лар, дьоннор буолаллар.  уөрүүтэ икки куттала икки   ныырын чааһынан поэт   бу
    һи» диэн. Хата биһиги са­  Саха хайа да күн баҕа-   эбии холбостулар.                              * Оттон биһиги литература­  ны». Ити курдук саха су-
    наабытыгар суруйааччы ки-   рар баката уол оҕо буолар.   Утаакы соҕус буолан бд<   курдук диэн этэр:   быт буоллаҕына, хара маҥ-   руйааччылара. пнсателлэрэ.
    нини драматыгар кыайан   Саха санаатыгар уол оҕо                          Иҥсэлээхтик иҥиэтиннэ,   найгыттан сүһүөҕэр турбу-   үлэлэрин суруйаннар биһи-
    тыыннаах киһи курдук су­  улахан туһалаах. Кини   ран. Даарыйа улахан-ула-   Ы н ы р ыкт а ахт ык   тунан барбыта. Оноооҕор   ги литературабыт хара маҥ-
                                                      ханнык часкыйталаан алла.
    руйан таһаарбатах. Чоочо                                                               ынчыктаата,   ити ыраахтааҕы баарына   найгыттан   үөрэтэн, бөлү-
    драма бүтүн биэс оонньуу-   дьиэни дьиэлээн ими сүтэр-   — Тыый, доҕоор. туох   Сундулу тумсун     үөскээбит, тэриллибит лите­  һүөктээн   киирэн баарта
                             бэт. Оттон кыыс буоллаҕы-
    тун тухары биирдэ эрэ, ити   на, саха өһүн хоһоонунан   буоллуҥ?— диэтэ Уйбаан.        тупсарынна,   ратура саха олоҕун араас   (стала   учительствовать,
                                                      кутталыттан титирэстии-ти-
    үһүс оонньууга Манчаары-   «омук анала» буолар. Кини                      Кэтит таһаатын киэбиртэ,   өттүттэн көрдөрө. дьадаҥы   пророчествовать). Ити эмиэ
    ны дьүүллүүрэ көстөн     арыыйда улаатан. «дьиэти-   тирэстии.            Субурҕан толоҕойун       дьон олоҕун, баайдар бат-   биһиги харахпытыгар саха
                                                       Манна ohhoofop дьахтар
    ааһар. Оттон кини хайдах   гэр көмө киһи буолан иһэн»                              субуччу тутунна.   талларын, улуустар баһы-   литературатын биир улахан
    гбыһыылаахтык дьоннору   тугу да туһалаабакка эргэ   часкыйталааһыныттан кУТ-   Кутуругун куйбаҥнатта,   лыктарын   быһыыларын,  суолтатынан костер. Туох­
    баттаан, сабардаан олорбу-   тахсан баран хаалар. Онон   танан Уйбаан ийэтин,абы-   Улаатан дьондойдо,   нуучча тойонун, ол кэннэ   тан итинник саха литеоату-
    тун чааһынан атын оон-                            рата, көмөлөһуннэрэ ыҥыр-   Үрдээн күөгэйдэ      хаһааҕын майгыларын. Ин­  рата хара маҥнайгыттан
    ньооччулар эрэ кэпеээннэ-   сахаҥ уол оҕону кыыстаа-   быта, биһиги санаабытыгар   Дыгдайан таҕыста.   ньэ гынан саха литература­  сүһүөҕэр туран барбытай?
    -р-дттэн биһиги билэбит Ол   г.ар үлаханнык ордорор.   бэрт сөптөөх Саха HWqqa                     та хара маҥнайгыттан саха   Биһиги санаабытыгар Са­
                             Кинц усл оҕото суох буол*   буолбатах. Нуучча, Уйбаан   Кыһыл ТИМИр
     хайдах Да үчүгэй сыанаҕа                                                             кынаттарыпан   норуотун олоҕун көрдөрбү-   ха литературата нуучча,
    тахсыа суох тустаах      лаҕына бэркэ диэн санаар-   оннугар ийэтин ыҥырыан   Кылыгыр ууну быһыта   түнэн барбыта (становится   атын да омуктар литерату-
                             ҕаан курутуйааччы, ааппын
                                                      кэриэтэ хата таҥараһыт ки-
                                                                                                       национальной). Ол кэннэ
      Хата Манчаары аан маҥ-   ааттатар. туйахпын хатарар   һи быһыытынан. били Ле­          кырбаан   биһиги суруйааччыларбыт   ралара сүһүөхтэригэр туо-
                                                                                                                                буттарын кэннэ үөскээн ити
    ■ найгыттан драма бүтүөҕэр   о$ото суохпун диэн. Ити   вин курдук: «Господи, прос­  Кылыбырайда -   суруктарын мэнээк атын   курдук хара маҥнайгыттан
    диэри тыыннаах киһи кУР-   «Аата, уол даҕаны буол-   ти, помоги» (айыым тата­         сылыбырайда.  омуктар суруйар маигынна-   саха олоҕун сиэккилэ кур­
     дук тилигирии мөхсө сыл-   батах» диэн кэпсээҥҥэ Гав­  рам, бырастыы гын, комо­  Олус дохсуннук   рынан, формаларынан үтү-   дук күлүгүрдэн көрдөрбүтү-
     дьар. Кини баайдары -кытта   рилов хайдах Тулаайах Уй-   лое) дии туруо этэ (Л. Тол­    охсуолаан  гүннэрэн суруй’бат этилэр.   нэн барбыта. Кырдьыга да*
    мөккүһэн, харсан батталы   баан кэргэнэ кыыс оҕону   стой «Анна Каренина», кн.   Убаҕас ууну оргутта,   Суруйар да буоллахтарына   ҕаны, биһиги суруйааччы­
     ууратар киһинэн бу драма-   төрөппүтүттзн хомойбутун   2, часть 7, гл XIV-XV),   Күтур күустээх сүуругү   бэркэ диэн сэрэнэн. сахава
     г>а суруллубут. Оччотооҕуга   суруйар. Биирдэ күһүн Ту­  Оттон сэрэйдэххэ, биһиги   Түөһүнэн үлтү утүруйэн   сыһыаннаах буоллаҕына су-   ларбыт атын араас омук-
    хантан үөрэх кэлиэй? Ол   лаайах Уйбаан ма^ тиэйэн  1 кнһибитигэр. ийэтиттэн   Күөстүү үлүннэрдэ.  руйаллара. Холобурун диэн   тарга хайдах быһыылаах-
                                                                                                                                тык кинилэр литературала-
    иһин Манчаары үөрэҕэ суох   кэлэн баран, маһын мастыы   атын ким баар буолуой? Ол   Оттон борокуот хаһыыта ои   эттэххэ. ити драманы бии­
    киһи быһыытынан сахалыы   турда$ына ийэтэ Маҥан  1 иһин ийэтин ыҥыраахтыыр   дуораана буолан тарвана-   тэр комедияны суруйалла-   ра тэриллэн испитин кэп-
     эрэ өйүнэн тойонноон баай-   Мааппа тахсан кэлэн: «Ойо-  ’ буоллара. Үгүһү-элбэҕи ту-   рын гвыйах. ол гынан ба-   рыгар. Оттон кэпеээннэри,   сиир историчны үөрэтэллэ-
     дары кытта мөккүһэр. Кини   ҕуҥ олорор кэмэ кэлбит,  » гу биһийиэхпиний. быһата   р?.н киһи астынз истэр ты-   ырыалары-хоһоо н н о р у   •рин сажана ол омуктар ли-
    толкуйдаан кердеДОэ бааи-   онтукайын-мантыкайын дьа-  ’ диэн эттэххэ, Гаврилов атын  лыиан бу курдук диэн суру­  ыраахтааҕы баарына но­  тературалара сүһүөхтэригэр
                                                                                                                                турбатахтара эбитэ буол­
    дар син ыалдьар эттээх.   һан» диэбитигэр хап-сабар  * да кэпсээннЭрэ бапыта биир   йар:           руот ырыатын, кэпеээнин
    тохтор хааннаах. өлөр тыын­  эдьйийин Бас ойомун Аайа-  ‘ тэ!г үчүгэйдэр. Биһигн са«   Улуу дойду овуһа   форматынан, кинини кенне-   лар. баҕар» саха литерату­
    наах дьон буолуохтаахтар,   йы көтёҕбёЧчүнэи ыҥыра  1 наабытыгар кнни бэрт үчү-   орулаабытын курдук.   рен суруйаллара. Ити кэй-   рата сити курдук Хара май*-
     Онон кинилэри бэйэлэрэ   баран иһэн: «Овом туох Эрэ  > гэй талааннаах киһи. Ол   Ол^бу улуу үрэхтэр   нэ саха тылын кум-хам ту*   найгыттан сүһүөҕэр турбу-
    Оҥороллорун курдук атаҕас.   буолар,   кыыс буолар дуу, гынан баран ити. араас үлэ-   улаваларыиан,   тан алдьатан буортулаабат   тунан барыа суоҕа этэ,
     даатахха баттаатахха ки­  уОЛ буолар дуу, хаарыайЫ   ҕэ эриллэн, билшгҥэ д.ылы   Ой дуораана буолан                        Онон олохтонон биһиги этэ-
     нилэр өйдөнүөхтэрэ дии са-   сибилйгйн көрбут кйһи...   тугу да саҥаны, бэчээттии   Уораһыйан-дуораһыйан   этилэр. Инньэ гЫнан оччО-   бит, бу саха литературата
                                                                                                       тоову литература дьиҥ саха
     ныыр. Ол иһин Манчаары   Кыыс буолбатар үчугэи   иЛй’К, суруйара Да иһилли-           баоа турда.,   тылынан. сахаҕа сыһыан-   сүһүөвэр туран уон ааныт-
     Чоочону өлөрбөккө эрэ ки-   этэ.. Уол буоЛЛа|)Ь1на Ула­  бэт. Кинини суруйбут кэп-  X а Лл а а й и ы ы н х а бы р ыт ы н н а,   наах формайан суруллара.   тан сыыһа-халты түспэккэ
     Нц ампаарын алдьатан,    хан 'Саадьаҕай оҕотун оҕус   сээннэринэн корон,   кыра-  СирДиин ньиргийдэ,                       Дьи1Г олоҕу көрдөрбүтүнэн
     атыырын ытан кэбиһэр.    тыһаваспыц сйэм».— диэи   хара Дьон, бааһынай  сУРУ-   Салгынныыи сйтараата.   Ол быһыытынан литерату­  барбыта диэн. Ити курдук
     Биир киһи күүһэ туохха   баран эттэ: «КэбиС тыһа-   йааччыта. лисатеЛэ   диэн  Бу ырьш уонна ити Софро-   рабыт бэйэбит дойдубуту-   революция иннинээви Саха
                                                                                                       гар төрөөбүтүнэн-үөскээби-
     тиийиэй? Онон Манчаары   ҕаспыц өлөрүөм суоҕа. ором   ааттыахха соп.      нов ырыата «Төрөөбүт дой­                        художественнай литерату­
     санаатын кыайан -толороок-   дьолугар. багар, үчүгэй оҕус   * * *         ду» иккиэн үөрэҕэ суох са­  тинэн ааҕыллыахтаах (са­  рата үөскээн. тэнийэн ис­
     ко эрэ түүнүктээн түрмэҕэ,  тахсыава... Бэйэ эрэ, аба-  «Уот тыыннаах улахан  ха’ ырыатын быһыытынан,  мобытный), Онон кини  пита,
   1   2