Page 145 - Улэттэн дьоллонон

уут завода ууттэн урун ас араас керуннэрин дэлэччи онорорун
ситийэр, кини кыамтатын толору хааччыйар инниттэн чугастаады
хайаайыстыбалар ууттэрэ манна киирэрин тэрийиэх тустаахпыт.
Оройуон администрацията оройуон бары нэйилиэктэригэр, тэрил-
тэлэригэр айылыгы, тутуу матырыйаалларын миэстэдэ он'орууга,
сана технологиялары туйанан переработканы куускэ байылаайынна
чопчу сорудады туруорар.
Рынокка киирии ыарахан кэмигэр бийиги биир сурун сорук-
путунан нэйилиэнньэ ордук кыаммат аранатын кемускээйин буо-
лар. Оройуонна барыта 4889 кийи пенсиянан уонна пособиенан
туйанар. Итиннэ ыйга 20 мел. солк. кэринэ суумалаах уп теленер
эбэтэр пенсия орто кээмэйэ 4960 солкуобайга тэннэстэ. 1992 сылга
оройуон тас еттугэр уерэнэ сылдьар студеннарга 6 мел. солк. кеме
уонна телебур олохтонно. Араас категориялаах инбэлииттэргэ, се­
рии, улэ ветераннарыгар, тулаайахтарга гуманитарнай кемеде уонна
чэпчэтиилэргэ 18,8 мел. солк. уп ороскуоттанна.
Ханнык да омук, бастатан туран, дьоно-сэргэтэ ахсаан еттунэн
биллэрдик эбиллэр буолладына эрэ бэйэтин кыадыгар беде эрэллэ-
ниэн, кэлэр кэмин туйунан кэскиллээхтик быйаарыныан сеп. Саха
биир терут оройуонун нэйилиэнньэтэ олус бытааннык уунэр уонна
билигин 24,5 тый. кийиэхэ тиийдэ. Кэлин ус сылга одо тереейунэ,
ыал буолуу ахсаана улаханнык таннары тустэ. Оскетун 1989 сыл-
лаахха оройуонна 648 одо тероебут уонна 244 сана ыал уескээбит
буолладына, ааспыт 1992 сылга кердеруу туйааннаадынан 471 уон­
на 153 эрэ сыыппарада тэннэйэр. Ити кэмнэ эр, ойох арахсыы-
та 13-нэн элбээтэ. Билигин да улахан дьон уонна одо елуутэ ре­
спублика орто кердеруутуттэн урдук. Бу рынок усулуобуйатыгар
нэйилиэнньэ ордук материальнай, социальнай олодо-дьайада бил­
лэрдик айгыраабытын, таннары барбытын кердерер. Буруйу оноруу
сылтан сыл аайы улаатан ийэр. Быраабы кемускуур органнар ыытар
оперативней улэлэрин дьайыыта намыйах. 1992 сылга оройуонна
143 уголовнай буруй онойулунна. Ордук дьон доруобуйатыгар уон­
на олодор кутталлаах буруйу оноруу 2 тегул улаатта. Кыра саастаах
одолор еттулэриттэн буруйу оноруу элбээн ийэрэ барыбытын дьик-
синнэрэр.
Инникитин ис дьыала оройуоннаады отдела оперативней обста-
новканы тупсарыыга, кадры кытта улэдэ, буруйу арыйыыны элбэ-
тиигэ, нэйилиэнньэ, ордук ыччат ортотугар сэрэтэр-иитэр улэни
тупсарыыга анал мероприятие оностон улэлиэн наада.
Хас биирдии историческай кэм дьуерэлэспэт политикалаах, онно
холоонноох сайдыылаах буолар. Дьон ейе-санаата онтон тутулукта-
нар. Ордук кэбэдэстик эдэр ыччат дьон сананы ылына охсор дьо-
дурдаах. Ыччат кэскилбит буоларынан, кинини сатаан истиэххэ,
атадар турарыгар кемелейуеххэ наада.

135