Page 5 - Кун кууьар хайатыттан

ХАРДАРЫТА ӨЙДӨҺҮҮ СУОЛУНАН

Киргизтэр (бэйэлэрин «кыргыз» дэнэллэр) — былыргы
омук. Ааспыт үйэ 90-с сс. Кытайга былыргы императордар
2200-тэн тахса сыллааҕыта «кыргыз» диэн ааттанар омуктар
баһылыктарыгар суруйбут 13 суруктара көстүбүтэ. Саха тылы-
гар «кыргыс» (кыргыз) диэн биллэр этноним баар. Үгүс омук
хамсыыр, айанныыр аартыктарын тоҕойугар олорор уонна ах-
саан өттүнэн элбэҕэ суох буолан, кыргызтар өбүгэлэрэ ыара-
хан, аймалҕаннаах олохтоох этилэр. Элбэх үтүргэҥҥэ, атын
омук күөмчүтүгэр түбэспиттэрэ, баттаммыттара, ыһыллыбыт-
тара, сир уларыппыттара, быста-быста салҕаммыттара.
Кэлин, XIX үйэ бүтүүтүгэр Россия империятыгар холбо-
нон да баран, кыргыз норуота батталтан босхоломмотоҕо. XX
үйэ саҥатыгар диэри империя биир ордук улахан хаалыылаах
муннугунан биллэрэ. 1917 с. кэнниттэн кыргызтар Орто Азия-
нан, кэлин Казахстан Өрөспүүбүлүкэтин иһинэн сылдьыбыт-
тара. 1937 с. эрэ Киргизия ССӨС иһинэн туспа сойууһунай
судаарыстыба статуһун ылбыта.
Саха норуотун чулуу уола М. К. Аммосов, Киргизия Сойуу-
һунай Өрөспүүбүлүкэтэ тэриллиэн иннинэ (Казахстан уоба-
лаһа эрдэҕинэ), 1937 с. кулун тутар 18 күнүгэр бу сиргэ үлэ-
лии кэлбитэ, онтон кулун тутар 22 күнүгэр Киргизия обко-
мун I сэкирэтээринэн талыллыбыта, Киргизия Сойууһунай
Өрөспүүбүлүкэ статуһун ылыытыгар быһаччы кыттыспыта,
саҥа өрөспүүбүлүкэ Конституциятын ылыныыны салайбыта,
өрөспүүбүлүкэ бастакы партийнай салайааччыта буолбута.
Кыргыз норуотун дьылҕатын М. К. Аммосов бэйэтин тө-
рөөбүт норуотун олоҕун кытта ханыылыы көрөрө, бу норуот
үөрэхтээх-сайдыылаах буоларын туһугар туох баар кыаҕын,
кыһамньытын ууран үлэлээбитэ. Кылгас кэмҥэ, сыччах 231
кун (Максим Аммосов 1937 с. муус устар 23 күнүттэн ити сыл
сэтинньи 7 күнүгэр диэри Киргизия Компартиятын Киин
3