Page 223 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

..............................= ................Хоро нэһилиэгин историята ............ :. = . ............... = .г...................

ааһан, бүтүн республикаҕа сураҕырбыт. Саха АССР 15 сыла туолуутугар бу ферма опытын туһу-
нан анал брошюра бэчээттэнэн тахсыбыта. Бу фермаҕа: 21 уолаттар уонна кыргыттар 200-тэн
тахса ынах сүөһүнү, ол иһигэр 120 ыанар ынаҕы көрбүтгэрэ. Биир улахан уопсай дьиэҕэ олорбут-
тара. Онно радио, телефон киллэттэрбиттэрэ. Остолобуой тэрийбиттэрэ, анал кыһыл муннуктэрийэн
күннээҕи үлэни көрдөрөн иһэр көрдөрүүлээх доскалары, бойобуой листоктары эркин хаһыатгары
таһаарбыттара. Киэһээтин политзанятиелары, оонньууну, көрү тэрийбиттэрэ. Сүөһү үлэһиттэригэр
анал баанньык туппуттара. Биир хотошго Свинобоев Семен Егорович рационализаторскай этиини
киллэрэн, бэйэтэ сүөһү ноһуомун күрдьэр мае техника оҥоро сылдьыбыта, оту хотон үрдүнэн
киллэрэр ньыманы туттубуттара. Сүөһү үлэһиттэригэр биир кытаанах үлэ режимин олохтоо-
буттара. Онон үлэ оҥорон таһаарыыта биллэрдик үрдээбитэ, сүөһүнү көрүү-харайыы тупсубутун
түмүгэр, оройуошга ыытыллар соц. көҕүтүһүү мэлдьитин бастаан, кинилэр хотоннорун үрдүгэр
кыайыы кыһыл былааҕа арахпакка тэлимниирэ. Ыраастык тутгуу бэлиэтэ буолан манан халат,
килбэчийбит биэдэрэлэр, сырдык, ыраас үүт астыыр хос, тупсаҕайдык хомуллубут утуйар таҥас,
дьиэ таһыттан сылдьар айан дьонун, оройуон боломуочунайдарын интэриэстэрин тарпыта.
Ити сылларга «Кыһыл маяк» колхоз сир ахсын ыһыллан-бытанан олорбут хаһаайыстыбалары
түмэн биир бөһүөлэккэ олохтуур соругу туруорбута. Бу соругу ситиһиилээхтик олоххо киллэриигэ
оччотооҕу кэмнэ председатель коммунист Роман Николаевич Ноговицын элбэх сыратын биэрбит
председателлэртэн биирдэстэрэ этэ. Кини инициативатынан «Воробьев» бөһүөлэгэр сүрдээх бэрээ-
дэктээхтик тутуллубут 20-чэ дьиэлээх бөһүөлэк тутуута саҕаламмыта. Итиннэ оччотооҕу тутуу
саамай дьоҕурдаах уустара: Көстөкүүн Наһаарабыс, Данил Наһаарабыс, Егор Көстөкүүнэбис
Бурцевтар, Николай Ноговицын, Семен Свинобоев курдук мындыр мае уустара икки хараҥаны
холбоон туран кыһамньылаахтык, туйгун хаачыстыбалаахтык үлэлээбиттэрэ.
1936-1937 сс. «Кыһыл маяк» историятыгар саамай үрдүк үүнүү, гаттан 22-лии центнер үүнүү
хомуллан, ити сылларга сыллааҕы доходтарыгар күнүгэр 8,5-тии кг. ыраас туораах сиэмэни үл-
лэстэн үөрүү-көтүү буолбута. Оччотооҕуга сиэмэни куттар иһиттэрэ суох буолан, араас иһит-
тэригэр, ампаардарыгар кута сатаан баран, тыыга кытта куппуттара. Сорохтор кыайан батаран
ылбакка, колхоз складыгар хааллартаабыттара. Манна бригадирдарынан Чаранҥа Орлов Семен
Иванович, Халдьаайыга Бурцев Иван Иванович 1-эй этилэр.
Чарашга аан бастаан инкубаторынан 1938-1940 сс. чоппуусканы 20% таһааран кууруссаны
иитии саҕаланан оройуон интэриэһин, сөҕүүтүн-махтайыытын ылбыт Бурцев Семен Гаврильевич
оҕонньор буолбута. Оройуон бочуотун доскатыгар тахсыбыта, Наркомзем бочуотунай грамота-
тынан наҕараадаламмыта.
Чарашга аан бастаан Бурцев Иван Егорович оҕуруот аһын /оҕурсуну/, хаппыыстаны, табааҕы
үүннэриинэн дьарыктаммыта. Оччотооҕуга дьон оҕуруот аһын сии үөрэммэтэх буолан, амсайан
көрөн баран сиргэ тибиирэн кэбиһэллэрэ. Ол да буоллар, оҕуруот ыһыытынан утумнаахтык дьа­
рыктаммыта. Оннооҕор оччотооҕуга элбэх сыллаах пырей оту, виканы, подсолнуҕу, сүбүөкүлэни,
турнепыһы ыһа сылдьыбыттара. Ол туоһутунан билигин Пырей сирэ диэн билиҥҥээҥҥэ диэри
аагганар бааһына баара да туоһулуур. Кэнники биллиилээх оҕуруоччут буолбут Митрофан Васи­
льевич Куоһаҕаска теплица туттарбыта, Чигир диэн аатганар күөлтэн ууну куопсуктарынан баһан
таһааран, мае хоруудаҕа онтон канал устун баран оҕуруот аһын уунан ньүөлсүтэр техниканы
оҥостубута. Ити сылларга стахановскай хамсааһын тэнийэн, көхтөөх үлэ күөстүү оргуйбута.
Биһиэхэ бастакы ударниктарынан: Бурцев Иван Федорович, Атласов Гаврил Николаевич, Бурцев
Иван Иванович I, Бурцев Василий Федотович, Бурцев Афанасий Алексеевич, Бурцев Роман
Дмитриевич, Бурцев Константин Назарович, Бурцев Данил Назарович, Находкин Егор Андреевич,
Бурцев Иван Константинович, Ноговицын Николай Алексеевич, Свинобоев Семен Егорович,
Бурцева Мария Николаевна I, Андросова Ирина Николаевна, Гуляева Анна Ивановна, Бурцева
Парасковья Ивановна, Копырин Петр Николаевич, Копырин Дмитрий Никандрович, Копырин Егор
Никандрович, Бурцев Гаврил Васильевич, Конников Гаврил Николаевич, Конников Егор Нико­
лаевич, Орлова Анна Алексеевна о.д.а.

219