Page 126 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү

былыргыттан ебутэ садаттан тотоойу мэччирэннээдинэн биллэрэ. Ол билигин сылгы,
ынах с yeti у элбээбитинэн эбитэ ду куЬунун халтанпыыр угэстэннэ. Ону баттаЬа
ньирэйдэрбит кувх мэччирэнтэн улаханнык эбиммиттэрэ, кыстык ыйдарын этэн н э
туоруурбутугар эрэли уескэтэр, - диир кооператив зоотехнига. Кини ер сыллаах
таЬаарыылаах, айымньылаах улэтэ бу кыЬын урдуктук сыаналанан турар. Ол курдук,
2013 сыл тумугунэн “Танда” тыа хаЬаайыстыбатын кооперативын зоотехнига Варвара
Коммунаровна Хомподоева республикада “Бастын’ зоотехник” номинация
хаЬаайкатынан буолбута. Итиэннэ министр Иван Слепцов илиититтэн
номинацияны кытары 100 тыЬыынча харчынан бириэмийэни биир идэлээхтэрин
ортотугар уеруулээх быЬыыга-майгыга тутан турар.

СитиЬии барыта
салайааччы хайдах дьайайарыттан гутулуктаах

Дойдуга 1980-90 сыллар кирбиилэригэр “уларыта тутуу” политиката ыытыллан
барбыта. Экономическай-производственнай эйгэдэ элбэх укулааттаах хаЬаайыстыба
керуггнэрин тэрийии соруга турбута. Бу сурдээх уустук уонна эппиэтинэстээх
сорук этэ. Тыа хаЬаайыстыбатын эйгэтигэр чааЬынай бас билии киириитин кытары
ыкса сибээстээдэ. Ол аата туе бэйэ интэриэЬигэр, дьодуругар уонна кедулээЬинигэр
суоттанан тэриллэр олох caira тииптээх, сана идеологиялаах хаЬаайыстыбалар
уескуехтээхтэрэ. Биир тылынан эттэххэ, тыа сирин дьонун иннигэр улахан
соруктар, эппиэтинэстээх улэлэр тураллара. Ону олоххо киллэрии уопсай субэнэн,
биир сыалга кууЬу тумэн улэлээтэххэ эрэ ситиЬии, тумук баар буолуон сеп.
ТэрээЬин улэ барыта ол тула барбыта.
Ол ирдэбиллэринэн салайтаран Байадантай нэЬилиэгэр 1997 сыллаахха бастаан
аренднай коллектив базатыгар “Танда” тэрээЬиннээх хаЬаайыстыба тэриллибитэ.
Итинник урдук ааты ылыы мээнэдэ буолбатах этэ. Бэрт ер кэпеэтии, ырытыЬыы
кэнниттэн урукку теруттэрэ тэрийбит, улэлээбит “КыЬыл Танда” колхоз аатын
сергутэр, кинилэр улэлэрин салгыыр сыаллаах “Танда” тыа хаЬаайыстыбатын
кооператива урдук ааты ылыммыттара. УлэЬиттэр уопсай мунньахтарыгар
салайааччынан Николай Саввич Хомподоевы биир санаанан талбыттара. Билигин
“Танда” тэрээЬиннээх хаЬаайыстыбата 25 улэЬиттээх, 365 ынах суеЬулээх, 200
сылгылаах, бу иЬиттэн 165 ыанар ынахтаах, 100 теруур биэлээх, сеп буолар
техникалаах. Биир тылынан эттэххэ, былыргы сэниэ ыал курдук быр-бааччы
тэринэн, дьаЬанан, бииргэ тутуспутунан олорор хаЬаайыстыба. Ырыынак кэмигэр
маннык кууЬу холбоон, ейу-санааны биир сыалга тумэн улэлээтэххэ эрэ ситиЬии
баар буоларын улэ коллектива ейдеебутэ. Ити тумугэр хаЬаайыстыба сьштан сыл
ахсын кунтэн дььштан тутулуга суох эриэ дэхеи утуе тумуктэри ситиЬэн барбыта.
Кооператив тутаах улэЬитэ Варвара Коммунаровна Хомподоева ер сылларга
племенной-селекционнай улэнэн айымньылаахтык улэлээн, симментал боруода
cyehy мунугуур урдук бородууксуйаны биэрэрин ситиЬэн, племенной хаЬаайыстыба
аатын ылары ситиЬэллэр.
2005 сыл - Николай Саввичка сулустаах сылынан буолбута. Ити сыл “Танда”
тыа хаЬаайыстыбатын кооператива кыайыылаах улэтэ тумуктээх буолбута. Ол
курдук, 2005 сыл тумугунэн “Танда” тыа хаЬаайыстыбатын кооператива биир
тумсуулээх кыайыылаах-хотуулаах улэтинэн “АЬылык -2005” диэн У11-ис
республиканскай дьаарбанка-быыстапкада бастакы миэстэни ылбыта, коллектив
инники улэтигэр, caira кирбиилэри ыларыгар улахан эрэлинэн, тирэдинэн
буолбута.. Итинэн улууска баар тэрээЬиннээх хаЬаайыстыбалартан биир бастакынан
ДьоЬун ситиЬиилэммитэ. “2005 сыл тумугунэн бастьпг улэлээх племенной