Page 18 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү

Байадантай нэйилиэгин, “Кыйыл Танда” колхоз тэриллибит историяларын
дьоно-сэргэтэ ытыктаан “Сэбиэт Хабыычча” диэн ааттаабыт салайааччыларын,
Гаврил Дмитриевич Егоров олодун, улэтин кытта ыкса сибээстээх.
Г.Д.Егоров 1931-1939 сылларга “Кыйыл Танда” колхоз председателинэн
улэлээбитэ биллэр. Колхоз ити сыллараг тэрилтэ-хайаайыстыба оттунэн бедергуур,
сайдар. Cyehy боруодатын тупсарыыга, киниттэн туруктаах бородууксуйаны ылыыга
элбэх еруттээх улэ ыытыллыбыта. Ол с а да на биир дохуоттаах салаанан сибиинньэ
иитиитэ буолбута. Ити сылларга Гражданскай сэрии Геройа Г.В.Егоров уонна
Г.Д. Егоров салалталарынан тандалар Танда оскуолатын тутууга нэйилиэнньэни тумэ
тарпыттара. Бу маннык куурээннээх улэлэр сабыдыалларынан буолуо тандалары,
“Кыйыл тандалар” диэн ааттыыр буолбуттара. 1959 сыллаахха биллиилээх
суруйааччы, салайааччы Сергей Васильев “Кыйыл Танда” диэн кинигэтэ тахсыбыта.
Бу кинигэдэ киирбит “Кыйыл Танда” очеркада боломуочунай Макаров Тандада
элбэх утуе мааны сана улахан тутуулар дэндэспиттэрин, угус чаайынай дьиэлэр
акылааттара туспуттэрин корен: “ Дьэ, маннык кэрэ сири тодо “харана муннук,
тункэтэх дойду” диэн этэллэрий? Бу баар эбит буолбат дуо сан ардыллан сандаара
турар сир кэрэ киинэ!” - дии-дии сирэйдиин-харахтыын сырдаан ылара эбитэ yhy.
Ол кэмн'э сылайбыта-элэйбитэ aaha охсон хаалара. Танда туйунан урукку
хаалынньан' санаата беолуун ну ааспыт тууну кытта уостан суттэдэ”. Суруйааччы
бу тылларыттан оччотоодуга 1957 сыллаахха, санардыы бедон’суйэн эрэр “Кыйыл
Танда” колхоз улэтэ-хамнайа бу баардык кестен aahapa. Caira олоду тутуу
куурээннээх улэлэрэ куестуу оргуйбута.
Беден'суйуу садана “Кыйыл Танад” колхоз атын кыра хайаайыстыбалары
кытары холбойон Партизан Егоров колхоз састаабыгар биригээдэ быйыытынан
киирбитэ. Онтон 1974 сыллаахха олох хаамыытын батыйан Герой Егоров аатынан
совхоз отделениета буолбута. Сазгана-сонуну олоххо киллэриигэ утумнаахтык
улэлэйэр, элбэх утуекэннээх улэйиттэри иитэн, ууннэрэн тайаарбыт хайаайыстыба
быйыытынан республикада тиийэ киэзгник биллибитэ.
Суурбэйис уйэ бутэйик сылларыгар хайан да тулхадыйыа, эстиэ суох
айылаахтык олорбут судаарыстыба олодун онтсула эмискэ уларыйан, тыа сиригэр
дьон-сэргэ ньиргиччи улэлээн кэлбит совхозтара ыйыллыыларын тыа сирин хойуун
дьоно олус ыарыылаахтык ылыммыттара. Ол кэмн'э Танда отделениетын бигэтик
тутан олорбут салайааччылар Степан Петрович Готовцев, Николай Саввич Хомподоев
дьоннорун-сэргэлэрин ыспакка, сааскы кемуел мууйунуу куустэрин бииргэ
холбоон, биир ейунэн-санаанан салайтаран улэлиир Герой Егоров аатынан уонна
“Танда” тыа хайаайыстыбатын производственнай кооперативтарын тэриммиттэрэ.
Кинилэр дьиннээх эр кийилии туруору, кытаанах, эппиэтинэстээх
быйаарыныыларын сорох-сорохтор инникини ото корен ыллыктаахтык ейдуу-саныы,
септеех быйаарыыны ыла да сатаабат тубэлтэлэрэ, тугэннэрэ баара. Ол гынан баран
бу ааспыт сыллар кинилэр улэлэрин тумугэ септоех хайысханы тутуспуттарын
дакаастаата дии саныыбын. Билигин Байадантай нэйилиэгэр улуус хайа да
нэйилиэгинээдэр элбэх суойу, сылгы тумулуннэ, бары биир кийи курдук куустэрин
холбоон, тыа хайаайыстыбатын ыспакка. септеехтук дьайанан олороллоро
кэрэхсэбиллээх. Тыа сирин торут дьонун сиэринэн билин’н-и олоххо бедех
санаалаахтара кийини уердэр, инникигэ эрэл кыымын садар.

Ефросиния Колодезникова,
Танда музейын специалиИа,
журналист.