Page 35 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү

Анастасия Михайловна 1991 сыллаахха пенсияда тахсан да баран, таах быар
куустан олорботодо, племенной улэнэн утумнаахтык дьарыктанан барбыта. Совхозка
да улэлиир сылларыгар кини уутгээх ынахтарын одолорун сутэрбэккэ иитэн, уергэ
ууттээх ынахтар одолорун суумэрдээн бастынтан бастыннарын хаалларбыта. Хас
биирдии ынахтарынан тердулэрин-уустарын чуолкайдаан племенной карточкалары
аЬан улэлэппитэ. Маннык кэскиллээх, тубуктээх улэдэ элбэх сыратын-сылбатын
биэрбитэ таах хаалбатада тумуктээх буолбута. Ол туйунан СР племхолбоЬук
племенной улэдэ уонна икусственнай сиэмэлээйинлгэ отделын начальнига
Т.А.Протопопова маннык истин-ийирэх тылларынан ахтара, чахчы улэйит бэрдэ
кийи улэлээн-хамсаан ааспытын кэрэйэлиир буолуохтаах.
—Анастасия Михайловнаны мин олох ордеедуттэн чулуу ыанньыксыт, бастын'
селекционер быЬыытынан учугэйдик билэбин диэххэ сеп. Кини улэлээбит
сылларыгар биЬиги тыйыс усулуобуйабытыгар кунтэн-дьылтан тутулуга суох септеех
хайысхалаах симментал боруода суоЬулэр эти, ууту дэлэйдик биэрэллэрин дьин'
чахчы сыралаах улэтинэн кердорде. Бу кийи ахсын бэриллибэт дьарык. Уопуттаах
селекционер ер сылларга бэйэтэ иитэн, уескэтэн, буебэйдээн тайаарбыт атыыр
одустары теретер урдук кылаастаах ынахтардаах. Олор одолоро улаатаннар, билигин
искусственнай ньыманан сиэмэлээйиггнгэ кинилэр бородууксуйалара
племхолбойукка ынах cyehy боруодатын тупсарыыга туйаныллар. Маннык элита
кылаастаах одустар сиэмэлэрин республика араас муннуктарыгар симментал боруода
cyehy хаанын чэбдигирдиигэ, тупсарыыга сыал-сорук онгостон былааннаахтык
туйанабыт. Тугэнинэн туйанан, Анастасия Михайловна курдук утуе утуе санаалаах,
улэдэ бэрэниилээх хорсун дьоннор баар буоланнар симментал суойубут боруодата
тупсар, кэхтибэт, урдук бородууксуйаны ылабыт. Маннык дьойун мааны, бэйэлэрин
себулуур, идэлэрин тол ору баНылаабыт дьоннорбутунан киэн туттабын, — диир
Татьяна Андреевна астыммытын биллэрэн. СР утуелээх зоотехнига Татьяна
Протопопова сааНын тухары cyehy боруодатын тупсарыыга туох баар билиитин-
керуутун, кууйун-уодун биэрбит кийи Анастасия Михайловнада итинник урдук
сыанабылы биэрэрэ оруннаах. Итинник улэйит, инникини тымтыктанан керен
улэлиир мындыр ки h ини Татьяна Андреевна септеехтук сыаналыыр.
ХаЬаайыстыба биир киэн туттар улэйитинэн, наставнигынан бэйэтин
бириэмэтигэр аатырбыт ыанньыксыт А. М. Заболоцкая буоларын бил бэт кий и суодун
кэриэтэ. Анастасия Михайловна билигин даданы cyehy улэтиттэн илиитин араара
илик, хайаайыстыбатыгар туйа кийи. Адыйах сыллаахха дылы ыанньыксыт
быйыытынан бэйэтин сэмэй кылаатын киллэрсэрэ. Сайын ахсын одолорун,
сиэннэрин кытары ууттугэннээх Сытыган сайылыгар тахсан ypyir илгэни урэх
уутунуу уруйэлии сууругурдэрэ. Эдэр ыччаттары, одолору улэ умсулданыгар уйуйар,
мындырдарыгар такайара. Одолор даданы сайын утуетун, айылда кэрэтин эттэригэр-
хааннарыгар иггэрэн улааталлара. Истин’-ийирэх амарах сыйыаннаах эбэлэригэр
ыччаттар махталлара мунура суох.
Анастасия Михайловна 2005 сыллаахха элбэх ууту ыаЬынтга республика
рекорсмена, суурбэйис уйэ абсолютнай чемпиона Павел Шарин аатынан кубок уонна
Гран-при хайаайкатын урдук аатын улууска биир бастакынан ылбыта элбэди этэр.
Чулуу ыанньыксыт 2006 сылга хас биирдии ынадыттан 3400-туу кищэ ууту ыан
бэйэтин холугар, саайыгар седумэр кердерууну ситиспитэ. Дьэ, бу буолар себулээн
ылбыт идэдэр ис сурэххиттэн бэрэниилээхтик, таЬаарыылаахтык улз(Лээ1п1н утуе
холобура диэн.
Адыйах сыллаадыта Анастасия Заболоцкаяны дьиэтйгэр уут agi
керсен сэйэргэйэн турардаахпын. Искусственнай сиэмэлзэ11ип
киирбитэ ыраатта. Ол утуе тумугэр хайаайыстыбада ынахтар тег
эргиччи ууту биэрэр гына графигынан терууллэрэ бигэтик олох'1ч
былааннаах улэ тумугэр симментал cyehy боруодата, хаана м^шт
ситийиллибит. Маннык утуе тумук биирдэ кэлбэт угус ci
ситийиллибитин сэрэйиэххэ, билиэххэ сеп. Ону хайаайыстыбада и

31