Page 66 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү

сыйыаннайалларын бэлиэтии кердум. Сайылыкка тахсыы бу нэйилиэккэ бэйэтэ
туйугар улахан быраайынньык. Ол курдук, олохтоохтор сайылыгы — кулууйэ
суох ампаардаах хайаайынан билинэллэр.
Улэйитгэр киэйээнни ыамнарыгар сырыттахтарына керустубут. Бары даданы
ырыа аргыстаах кэлэн-баран улэ тубугэр сылдьаллар. Сана улахан, ыраас тутуулаах
кийи кута-сурэ тохтуур титиик ийигэр иллэгг турар кийини кербеккун, бары
тустаах улэлэрин бутэрэ-ohopo охсоору ким ынадын ыыр, ким уутун мээрэйдиир,
ким ньиирэйин эмнэрэр. Биир тылынан эттэххэ, манна улэ тигинэччи бара турар.
Имигэс, тургэн туттунуулаах кыргыттар киэгг тиэрбэскэ бостуук адалтаабыт
ыанньыйбыт сириннээх ынахтарын тургэн бэйэлээхтик титииккэ киллэртээн
уеруйэхтик туттан-хаптан ыан бутэрэ охсоллор. Тургэттэрэ сурдээх, профессионал
улэйиттэр диэх курдук. Улэ барыта илиинэн толоруллар.
Бу сайылыкка — 154 ыанньык, — 134 ньирэй сайылаан олорор. Куггггэ
ортотунан валовойунан 1400-1550 киилэ уут ыаныллар эбит. Мэччирэггнээх
сайылыкка да ньирэйдэр кий и сирбэт тына биллэрдик улааппыттар, телейуйбуттэр.
Манна искусственнай ньыманан ынады сиэмэлээйин олоххо киирбитэ
ырааппыт. Техник-осеменаторынан урдук уерэхтээх ветврач Лидия Неустроева
онус сылын айымньылаахтык улэлиир. Осеменатор курдук уустук идэни биир-
икки сылынан толору байылаабаккын. Ону техник-осеменаторынан улэлээбит
специалист учугэйдик билэр буолуохтаах. Оттон улэтин ис сурэдиттэн собулуур,
идэтин толору байылаабыт Лидия Прокопьевна этэринэн, быйыл даданы киниэхэ
сыйыарыллыбыт ынахтар ууланыылара — 90-тан тахса бырыйыан буолбут. Мин
сылдьар кэммэр уопуттаах осеменатор кедуйбут ынадын куоттарбакка сиэмэлии
одуста. Ити курдук, кере-истэ сылдьан биир да ынады куоттарбакка сиэмэлээн
ийэр эбит. Итинник хотоннорунан кэрийэ сылдьан кедуйбут ынахтары
куоттарбакка сиэмэлээн ийэр буолан еруу урдук кердеруулэнэр эбит. Атыннык
эттэххэ, бэйэтин кытары бэйэтэ куоталайар эбит. Ол быйыытынан бэйэтэ он орбут
сиэмэлээйинин графигын тутуйан ийэр. Бу сыыппара кини идэтин чахчы
байьшаабытын кердерер. Ветеринар уерэхтээх буолан быйыылаах, биир да ынадын
куоттарбакка сиэмэлиирэ елгем уут, эмис эт буолан эргиллэрин астына кэпсиир.
Ол курдук, сайылык тыа кийитин инники олодун тустэнэригэр быйаарар оруолу
ылбыта, дьылдатын он остунарыгар тейуу акылаатынан буолбута мэлдьэх буолбатах.
Тандалар ону учугэйдик билэллэр, “ампаардаах хайаас” курдук сыаналыыллар,
сайылыктарыгар оннук харыстабыллаахтык сыйыаннайаллар.

Ыччаттарга эрэлбит улахан

“Сытыган” — бу Байадантай нэйилиэгин биир киэн туттар сайылыктарыттан
биирдэстэрэ. Кэнники кэмггэ совхозтар эстибиттэрин кэннэ “Танда”
тэрээйиннээх хайаайыстыбатын улэйиттэрэ сайын ахсын суейулэрин тайааран,
хаар туйуер диэри олорор утуе угэстэригэр кубулуйбута, аныгы ырыынак
усулуобуйатын быстыспат ирдэбиллэриттэн биирдэстэрэ буолар. Биир тылынан
эттэххэ, хайаайыстыба урутг илгэни дэлэтээччилэрэ, эмис эти онгорооччулара
ахтылданнаах сайылыктара буолар. Кырдьыга даданы, кийи сайылыктаахпын диир
сайылыга. Кэнники кэмггэ бу сайылыкка ogo-аймах себулээн тахсар буолбута
хайаайыстыба инникилээх, беде туруктаах буолуутун кердерер.
Бийиги сайылыкка сылдьар кэммитигэр бостуук уол Алексей Неустроев тото-
хана айаабыт ынахтарын киэйээгггги ыамнарыгар адалтаата. Ыанньыксыт
кыргыттар биэдэрэ тутуурдаах сагга тутуллубут титииктэригэр уеруйэх бэйэлээхтик
туттан-хаптан ынахтарын ыабытынан бараллар. Ыанньыйбыт сириннэриттэн уругг
ЛЩ- '