Page 21 - Портнягин. Муру алаас барыбыт биьигэ

ТОМТОР -
БАСТАКЫ КИИН БӨҺҮӨЛЭГЭ

«Мүрү эбэ саамай ытыктанар, дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник
кэрэ миэстэтинэн Томтор дэнэр тумул кырдала буолар»,
- диэн кыраайы чинчийээччи Николай Саввич Пестряков этэн,
суруйан хаалларбыта. Томтор турар миэстэтэ табыгастааҕынан,
урукку Бороҕон улууһун салайар-тэрийэр (административнай)
уонна култуурунай киинин быһыытынан 1813 сылтан биллэн бар-
быта. Ол Томторго бастакы таҥара дьиэтэ тутуллан бүтэн, үлэҕэ
киириитин кытта быһаччы сибээстээх этэ.
III ни 1640 сыллаахха ыраахтааҕылаах Россия Саха сирин бэйэти-
гэр холбоот, олохтоох омуктары христианскай-православнай миэ-
рэҕэ (итэҕэлгэ) киллэриини сыыйа саҕалаабыта. Бастаан киин
сирдэргэ, сыыйа тыа улуустарыгар (волость) таҥара дьиэлэрин
тутан, үлэҕэ киллэрии күүскэ саҕаламмыта. Иркутскай куораттан
маастардар кэлэннэр, олохтоох уус дьону түмэн үлэлэппиттэрэ.
Бороҕон улууһугар Мүрү Томторугар бастакы таҥара дьиэтэ 1805­
1813 сылларга тутуллан бүтэн, бэс ыйын 14 күнүгэр үлэҕэ киир-
бит. Бэс ыйын 16 күнүгэр Александр Невскэй аатынан сибэтии
гыммыттар. Александр I ыраахтааҕы Александр Невскэй икона-
тын бэлэх ыыппыт.
Ити кэмнэр саҕана диэххэ сөп, улуустарга кулубалары, оттон
нэһилиэктэргэ кинээстэри талан үлэлэтии саҕаламмыта. Бороҕон
улууһугар бастакы кулубалартан биирдэстэрэ, I Суотту киһитэ