Page 64 - Портнягин. Муру алаас барыбыт биьигэ

1/
үрү алаас - барыбыт биһикпит

түөрт сылтан ордук кэм устата салҕанан барбыта. Ол эбэтэр,
1418 күн устата.
Бу Аан дойду иккис сэриитигэр барыта 61 судаарыстыба
хабыллан, кыайан ааҕыллыбат араас өрүттээх суоһар хоромньу-
ну ылбыттара. Илиҥҥи Дьоппуон омук сэриитин төттөрү охсуу-
ну уонна арҕаа тыаҕа-хайаҕа, муора арыыларыгар саһа сылдьан
сэриилэспит ньиэмэстэр тобох бөлөхтөрун сойуолаһыыны аах-
тахха, сэрии уопсайа алта сылга чугаһата салҕанан барбыт.
* * *

Саха сирэ сэрии фронуттан төһө да ыраах сыттар, Кыһыл
Армияҕа барыта 65 386 киһи сэриигэ ыҥырыллан барбыта. Са­
ха сириттэн дьону сэриигэ ыҥырыы (мобилизация) ханнык-
туох дьаһалга дуу, уураахха дуу олоҕуран күүскэ ыытыллыбы-
та чуолкайа күн бүгүнүгэр диэри биллибэт. («Кыым» хаһыат
27.03.2025 сыл).
Сэрии саҕаланарын кытта, 1941 сыл бэс ыйын 22 күнүгэр
ССРС Үрдүкү Сэбиэтин президиумун ыйааҕынан дойдубут 14
байыаннай уокуругар мобилизация (сэриигэ дьону ыҥырыы)
биллэриллибит. Бу ыйаахха Забайкалье уокуруга хабыллыбат
буолан, Саха сириттэн дьону сэриигэ ыҥырыы туһунан ханнык-
туох да дьаһал кэлбэтэх. Ол үрдүнэн Саха сириттэн барыта 65
386 киһи сэриигэ ыҥырыллан барбыт:
- 1941 сылга - 17 179 киһи;
- 1942 сылга - 21 449 киһи;
- 1943 сылга - 12 245 киһи.
Дойдуларыгар 15 754 эрэ саллаат тыыннаах эргиллэн кэл-
биттэр. (Бэлиитикэ билиҥҥи Дуоктара Ю.Д. Петров. 2015 с. үлэ-
титтэн).
Үлэ бэтэрээнэ, суруналыыс Николай Николаев олохтоох
архыып докумуоннарыгар олоҕуран, «Кыым» хаһыакка ман-
нык бэлиэтээһини суруйан таһаартарда: «Саха сирин байаҥ-
камааттара, райкомнар мобилизацияны ыытыы туһунан өрөс-
пүүбүлүкэ салалтатыгар ыыппыт отчуоттара, дакылааттара
элбэх. Ол докумуоннарга барытыгар мобилизацияны обком
уурааҕын толорон, обком ыыппыт ыйыытыгар эбэтэр уураа-
ҕар олоҕуран ыытыллыбыт диэн отчуоттууллар эбит» диэн.