Page 98 - Портнягин. Муру алаас барыбыт биьигэ

Ill
1/
СЗчА ҮРҮ алаас - барыбыт биһикпит

КЫРГЫТТАР ТЭРИЙБИТ ЫҺЫАХТАРА

XIX үйэ бастакы аҥаарыгар, быһа холоотоххо, 1850-с сыл-
лар диэки Бороҕон улууһун Сыҥаах нэһилиэгин киһитэ Түмэп-
пий Бэрииһэп диэн аҥаардас илиитинэн үлэлээн ынах сүөһү
ииттэн балай эмэ сэниэ, орто баай дьон ахсааныгар киирсэн,
дьонун-сэргэтин ытыктабылынан туһанан олорбут. Бэрииһэп
оҕонньор үлэни-хамнаһы кыайар буолбут, ыал буолар сааста-
рын сиппит сэттэ кыргыттардаах эбит. Биир киэһэ кыргыттар
сүбэлэһэн баран «Биһиги аны сайын «Кыыс ыһыаҕын» тэрийэн
ыытаары гынабыт. Биирбит эмэ сирдээҕи аналын булуо этэ.
Аҕаккалаатар аҕабыт эрэ буолларгын, көҥүллээ, кыах баарынан
көмөлөс» диэн ыллыктаах тылларынан көрдөспүттэр. Оҕон-
ньор кыргыттарын тылын тута ылыммыт. «Сөптөөх этиигитин
холбукабар хатаатым. Ыра санааҕытын толорор инникигитин,
баайгытын-дуолгутун бэйэҕит бас билэн дьаһаныҥ, туох кыал-
ларынан тэрийсиэм, көмөлөһүөм» диэн аҕалара сөбүлэспит.
Кыргыттар ол саас сүбэһит, тэрийсэр дьон булунан, муус
устартан биэ ыабытынан, таҥас-сап, иһит-хомуос тэримми-
тинэн барбыттар. Ити сайын от үлэтин үмүрүйүүтэ «Кыргыттар
ыһыахтара» диэн ааттаммыт икки түүннээх күн ыҥырыылаах
ыһыах Сыҥаах нэһилиэгэр ыытыллыбыт. Үһүс күнүгэр Бэрии-
һэп оҕонньор киэҥ уораҕайыгар баппат уруу-аймах дьон мус-
тан, Ытык сүбэлэрэ саҕаламмыт.
Ити күһүн сэттэ кыыс сэттиэн Таатта, Нам, Байаҕантай,
Дүпсүн, онтон да атын сирдэр уолаттарыгар ойох бараннар,
унаар буруо уотун отуннарбыттарын, оҕо-уруу аймах-билэ дьон
■■■I бөҕөтүн тэниппиттэрин туһунан уос номоҕо буолан баччааҥҥа.............
диэри кэпсэнэр.

Гаврил ПОРТНЯГИН 1111

III