Page 133 - Майаҕатта Бэрт Хара

V БЭРТ ХАРА.
■ \
2.12 ТОЙОН МҮРҮГЭ

Көбүс-көнө, гравий кутуулаах оҥоһуулаах суолунан өр гынан айаннаабатыбыт.
Сотору кэминэн тыаны быыһынан аарыма киэк сир элшнээн көһүннэ. Ити ырыаҕа
ылламмыт, хоһоокко хоһуллубут, түнг былыргыттан сурукка-бичиккэ киирбит,
аар-сафга аатырбыт «Тойон Мүрү» алаас. Кини туһунан кэрэхсэбиллээх кэпсээннэ-
ри, үһүйээннэри, номохтору истибэтэх саха бука аҕыйах буолуо.
Сэһэн Боло «Лиэнэҕэ нуучча кэлиэн иннинээҕи саха олоҕо» диэн кинигэтигэр су-
рулларынан Эллэй Боотур уонна Аан Чаҕыйа хотун Дэли Дархан диэн уоллара эһэтин,
аҕатын олохторуттан көһөн, түҥ былыр манна Тойон Мүрүгэ кэлэн олохсуйбута
эбитэ үһү. Киниттэн Бороҕон Дьуотту уонна Сүүрдээх Дүпсүн диэннэр төрөөннөр,
билигин Бороҕон, Дүпсүн дъонун төрдүлэрэ буолбуттар. Итини өссө «Степной Ду-
маны» төрүттээбит, Бороҕон улууһун кулубата Уйбаан Мигалкин 1825 сыл тохсун-
нъу ый 1 күнүнээҕи суругунан бигэргэтэн биэриим. Онно кини: «Үһүйээннэр кэпсиил-
лэринэн Лөгөй Тойон татаар кинээһэ Эллэйтэн төрүттээх, кинилэр чыыннарауонна
дуоһунастара көлүөнэттэн-көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр»,— диэн суруйар.
Күн бүгүн Эбэ киш нэлэмэн иэнигэр биэс нэһилиэк: 1 Хоро, Хоро, Мүрү, Лөгөй,
II Лөгөй нэһилиэктэрин сирэ-уота баар. Алаас иһигэр олохсуйбут Томтор, Бороҕон,
Мындааба, Чарак, Майаҕас сэлиэнньэлэригэр 10-ча тыһыынча киһи олорор, үлэлиир.

Дьэ, айаммытын түмүктүүр үһүс ейүүрүн, ону ааһан ону олус сэргиирин
күммүт үүннэ. Сарсыарда бары сып-сап туһунан кэпсиирин эт кулгаахпытынан
хомунан Уус Алдан улууһун дьаһалта- истэн олус диэн үөрдүбүт, астынныбыт.
тын дьиэтигэр мустан, улуус баһылыга Кырдьыгынан эттэххэ, төрөөбүт то-
Василий Аммосовы кытта көрүстүбүт. рут дойдубут ааспыт олоҕун устуоруйа-
Астык айантан дуоһуйбут, өрүкүйбүт тын үөрэтиинэн, чинчийиинэн олохпут
дьон, улуус баһылыгар сонуммутун, ыһа- тухары дьарыктана сылдьар дьону улуус-
тоҕо өрө күүрэн туран аһаҕастык кэп- пут саҥа баһылыгын тыла-өһө улахан-
сээтибит. Баһылыкпыт да ону күүппүт, нык соһутта, долгутта уонна үөртэ. Хай­
билбит курдук, биһиги кэпсээммитин дах эрэ биһиги, Бороҕоттор, көр итинник
олус сэҥээрэн иһиттэ. Василий Ивано­ улууһун түгэҕэ көстүбэт дириҥ устуоруй-
вич улууһун устуоруйатыгар, кыраайы атын билэр уонна сыаналыыр баһылык-
үөрэтиигэ санаатын ууран, онно тустаах таммыт эбиппит диэн киэн туттуох санаа
дьону үлэҕэ ыҥыран, улуус киэн тутта үөскээтэ. Биир тылынан эттэххэ биһиги,
кэпсиир ытык дьонун үйэтитиигэ ыытар кыраайы чинчийэр, үөрэтэр дьон тылбы-
былаанын, Майаҕатта Бэрт Хара аатын тын-өспүтүн сэҥээрэр, этиибитин истэр
үйэтитэр испэктээкил туруутун толору уонна өйүүр баһылык баар буолбутуттан