Page 138 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 138

ЛЙ ЛҔЛТТ/БЭРТ ХАРА

                            3.  ЫРА  САНААМ  АЛААСТАРА

                   Бэҕэһээ дьиэбэр кэлэн баран нус-хас буолбуппун дьэ өйдөөбүтүм.  Үс,  түөрт күн
               айан на мискиллибит киһи сылайан-элэйэн кэлиэхтээҕим эбитэ буолуо гынан баран,
               олох  да  сылайбатах  этим.  Бээтинсэҕэ Хотойук Айгыыналыын  Суоттуга  тахсан
              Айгыына дьиэтигэр тиийэн уот оттон,  былыргылыы оһох иннигэр,  кини тыаһын-
              ууһун  истэ-истэ,  иттэ  түһэн  ыраастаныыбыт  онтон  саҕаламмыта.  Саха
               ыалын  кутун-сүрүн  тута сылдъар  оһох  иннигэр,  оһох уотун,  олох уотун  таһыгы-
              рыыр тыаһынан,  алама дьиэ килбик уотун сылааһынан угуттаныы олус да үчүгэй.
               Сахабын дэнэр хас  биирдии  киһиэхэ  кини,  туохха да тэкнэммэт  кыл  түгэн! Ман-
               нык  дьикти,  алыптаах,  бэйэни  кытта  бэйэ  кэпсэтэр,  тус  олоххо  олус  наадалаах
               кыл түгэнэ, биһиэхэ тиийбэт буолар, куоракка олохтоох саха дъонугар. Аһаан баран
               ырыаҕа ылламмыт,  хоһоокко хоһуллубут солко  оттоох  Суотту үрдүк мыраанын
               өрө дабайан тахсан,  кыыс кэрэ ийэ айылҕа сибиэһэй салгынынан тыынан,  дуоһуйа
              күүлэйдээн, бэс чагда дууһаны ыраастыыр чэбдик салгынынан тыынан дьиэбитигэр
              эргийдибит. Киэһэ сахалыы-махалыы итии үүттээх чэй иһэ-иһэ элбэҕи да сэлэсти-
               бит этэ. Бу курдук утарыта көрсөн олорон, ханна да ыксаабакка,  аргыый наллаан
              сэлэһии биһиэхэ эмиэ тиийбэт буолар, биликки дъокко...


          Субуота  күн  туран  хому-
      нааппытын кытта Павел Васи­
      льевич—Тэлэкэ  массыынанан
      кэлэн ылла. Дьэ ити курдук хас
      да  хонуктаах унньуктаах уһун  ^
      айаммытыгар  туруннубут.  Үс
      күнү быһа туох да күн  иллэ-
      ҥэ  суох,  алаас  сирдэринэн
      алыптаах  айан  саҕаламмыта.
      Тус  санаабар  быыс  буллахпы-
      на,  чуумпуга  тыа  саҕатыгар
      олорон  бэйэбэр  биэриибин
      устуом  дии  санаабытым  да...
      дьэ,  бокуой  булбатым.  Налла­
      ан,  айылҕаҕа  олорон  сэлэһэ
      түһүөхтээҕэр,  кыратык эмэ  быыс  булан,     кэрэ алаас баарын да билбэт этим.  Миэ-
      сынньана да түһэр түгэн суох буолан би-      хэ ол туһунан, маннык улуу киһи олорон
      эрдэ.                                        ааспыт алааһа баар диэн, ким да кэпсээ-
          Мин  бэйэм  буордаах  Бороҕонтон,        бэтэх  эбит.  Оттон  аакка  киирбит  Сэһэн
      Тулунаттан төрүттээх киһи  эрээри,  олох     Ардьакыап  туһунан,  оҕо  эрдэхпиттэн
      хаһан  да  харахтаан  көрбөтөх  кэрэ  ала-   син элбэҕи истибитим, билэбин дуу дии
      астарбынан  сылдьан  улахан  дуоһуйуу-       саныырым.  Онтум  баара,  бу  улуу  киһи
      ну-астыныыны  ыллым.  Маннык  киэҥ           туһунан, чооруос тумсун да саҕа билиим
      сирдэри  хабан,  уһун  айаҥҥа  хаһан  да     суох эбит.
      сылдьыбатах  эбиппин.  Сүдү  ааттаах,            Кыраайы  үөрэтэр,  дойдуларын  түҥ
      саха  эрэ  барыта  билэр,  улуу  өбүгэбит    былыргы устуоруйатын дириҥник билэр
      Лөгөй  Тойон  олорон  ааспыт  алааһын        ураты дьон баалларын саҥа биллим. Ки-
      саҥа  көрдүм.  Ол  ытык  сиртэн  бэйэбэр     нилэр  сиргэ-уокка сылдьан кэпсииллэрэ
      улахан  күүс-уох  иҥэринним.  Бу  дойду      баар эбит. Олоххо аны хаһан да хатылам-
      Лөгөй  Тойон  күүһүн-уоҕун,  салгын  ку-     мат дьикти түгэн. Краеведтар кэпсээннэ-
      тун  ис  эниэргийэтин  билигин  даҕаны       риттэн олус элбэх, киһини соһутар саҥа
      биэрэ турар эбит. Баччаантга дылы оннук      сэһэннэри  истэн  сөрү  диэн  сөхтүм.  Бэ-
   133   134   135   136   137   138   139   140   141   142   143