Page 17 - Сырабыт тилиннэ, Елуенэ Мурулуун сиэттистэ

салаатын инженер-мелиоратора Е.М. Мурашка бырайыак-
тааһынынан Илин Баска көн үһ ү быһан буор быһыт оҥоһул-
лубута. Ол быһыттан Тоһоҕо күөлүгэр диэри эмиэ хоруу
хоруллубута. 1959 с. ДТ-75 булдьозердаах, скрепердээх трак-
торынан В.Д.Андросов хаһан күһүн күнүстэри-түүннэри
үлэлээн бүтэрбитэ. 1960 с. сааһыгар уу Tohoijo күөлүгэр
киирбитэ. Ити саас Илин Ойбон күөл (Тэҥитгэ) күөлүттэн
алыһар устан киирэн дьон бөҕө күөлгэ, үрэххэ туулаан,
илимнээн эмис алыһары сиэн абыраммыттара. Оттон алы-
hap ити сылтан Ойбон күөлгэ эстибитэ. 1960-61 сс. иппод-
ромҥа киирэр аан утарыта Е.М.Мурашка бырайыактааһы-
нынан бастаан ууну аһарар биир суон турбалаах улахан
быһыт оҥоһуллубута. Ити оҥоһуу Тарьпгнаах атах күөлүн
уута туолан Эбэ көхсүгэр ааһарыгар ууну сөптөөх таһымҥа
тутан баран ордугун турбанан аһарарга аналлааҕа. Бу бы-
һыты бульдозердаах уонна скрепердээх ДТ-75 тракторда-
рынан В.У. Шапов, Карамзин Иван, Бурцев Василий (Эмиэ-
рикэ) оҥорбуттара. Кэлин бу быһыты үс турбалаабыттара.
Чараҥ оскуолатын учуутала С.Н.Аммосов этии киллэ-
риитинэн, 1966 с. Ыарҕаҕа күөл үөскэтээри аһыллар-сабыл-
лар ааннаах буор быһыты оноруу саҕаламмыта. Ити быһьгт
буорун анньыытыгар МТС бастыҥ тракториһа В.С.Заров-
няев уола Василийдыын уонна «Маяк» колхозтан И.И. Ши­
рин. Н.Н.Стручков сыһыарыллан үлэлээбиттэрэ. Быһыт
дамбатын буорун сайыны быһа куппуттара. Бырайыагы уон­
на сметаны тыа хаһаайыстыбатын производствоҕа салаатын
землеустроителэ И.Е.Слепцов оҥорбута. Бырайыак быһьгы-
тынан Дулҕа күөл сиһин coijypyy тумсунан, Сыырдаах
күөлүн туһунан үрэди быһан, хапчааҥҥа үрдүк аһыллар-
сабыллар ааннаах быһыт оҥоһуута ситэн үлэҕэ киирдэҕи-
нэ, Ыарҕа маһа ыраастанан уу кэлэригэр бэлэмнэниэхтээҕэ.
Итиннэ Ньамырҕатта, Халлаайы, Ыарҕа биир ситим күөл
буолуохтаахтара. Быһыт ыксатынан 10 м дириннээх Ыарҕат-
тан Тыамаҕа диэри улахан күөл үөскүөхтээҕэ. Ньамырҕатта
күөлэ урукку көһө илик таһымыттан 5-6 м, Халлаайы күөлэ
урукку көһө илик уутун сирэйиттэн 4-5 м дириҥнээх си-
тимнэспит күөллэр үөскэтиллиэхтээхтэрэ. Оттон Ыарҕаҕа
60 гектардаах күөл үөскүөхтээдэ. Ити сирдэри уунан толо-
----- - 15 --------