Page 15 - Ахтар ытык иэстээхпит

идэлэнэн, бүкүчээн ойуур быыһыгар олорор.
Хара саһыл! Түөһүгэр күннээх, кутуругар мойбордоох хара
саһыл! Кини иннигэр былыргы саха төһөлөөх хаары кэспитэ,
гөһөлөөх көмнөҕү сүкпүтэ, төһөлөөх тымныыны этигэр инэрбитэ
буолуоҕай?!
Отгон билигин ол хара саһылы, киһи сылаас дьиэ иһигэр олорон
төһөнү таптыырынан бэйэтэ ууһатан таһаарар!
Аны билигин саха бэйэтин тоҥ буорун үрдүгэр урут хаһан да
көстүбэтэх үүнээйилэри: томаты, арбуһу үүннэрэр, күөлгэ, үрэххэ
андаагыры, тыаҕа - кииһи бултуур. Олбуорун иһигэр хара саһылы
хаайар.
Һу аата буолар - советскай дьон, ол иһигэр сахалар, айылҕаны,
байьҥан, киэркэтэн, баһылаан иһэллэрин арылхай чахчылара!
Түүлээх кыыллары биллэрин курдук үс ньыманан иитэллэр:
клсткаҕа. көҥүл (арыы сиргэ) уонна көҥүл аҥардаан. Советскай
Союзка кырымахгаах хара саһылы, күөх кырсаны, норканы, кииһи,
куницаны, нутрияны, уу буобуратын, уссурийскай еноты иитииҥи
баһылаан тураллар. Кииһи ууһатыы аан дойду үрдүнэн бастаан
биһиэхэ саҕаланна. Кинини хаамҥа төрөөбөт-ууһаабат дииллэр.
Ол I фоблематын советскай үөрэхтээхтэр (профессор Мантойфоль)
быһаараннар, билигин киис сатаан иитиллэр буолла. Саха сиригэр
(I һжровскайга агын да сирдэргэ) бу дьыала эмиэ саҕаланан турар.
Иитимньи кыьш түүтүн дьүһүнүн хаачыстыбата, селекционнай,
плсменпой үлэ ыытылларыттан, кыьшы саамай мунутуу сипҥит
кэмигэр көрөн өлөрөртөн уонна өлөрөр ньыма, тирии танастааһына
тунсарыллыытыттан, саанан-сэбинэн бултанар түүлээҕэр
биллэрдик-көстөрдүк үрдүк буолар. Ол гынан баран, маны хас
саҥа тэриллэр колхознай ферма ахсын ситиһэр күчүмэҕэй. Сорох
колхоз ферматын саһыллара, ыт тириитин курдук буолан,
быраахтанан хаалаллара эмиэ баар түбэлтэ.
Бу биһиги кэлэн турар колхозпут фермата аан маҥнайгы
сылытган ыла үрдүк хаачысгыбалаах продукцияны биэрбит. Биллэн
турар - бу киһини сэҥээрдэр, кэрэхсэтэр.
Кинилэр 1953 сыллаахха Уус-Алдан (чэриктэй) ферматыттан
21 тыһы, 6 атыыр саһылы тыһыынча түөртүү мөһөөх атыылаһан,
сэтинньи ыйга сэтгэ көлөннөн тиэйэн аҕалбытгар.
Маҥган ууһатан кинилэр государстюҕа 1954 сыллаахха 26 саһьш
гириитин 35127 солкуобайга туттарбыттар. Барытын биэрэбэй
суордунан! Ортотунан биирдии тирии 1351солкуобайга турбут.
V рдүк хаачыстыбалаахтык туттарбытгарын иһин кинилэр 3600
солкуобай эбии төлөбүрү ылбыттар. Маны таһынан 2 тонна 80
киилэ эт уонна 1040 киилэ үүт поставкатыттан босхоломмутгар.
Эт гыыннаах ыйааһынын 8-тыы солкуобай уурдахха итиннэ
кинилэр 16640 солкуобайы толуйбуттар. Үүтү биэстии уурдахха
5200 солк. толуллар. Манан кинилэр ылбыт льготалара 25440 солк.
гэҥнэһэн, уопсайа ферматтан 60 тыһыынча дохуот киирбит.
()роскуоттара 2000 көлөһүн күнэ. Маҥы харчытыгар таһаардахха
15 гыһ. солкуобай. Саһыл аһылыга 3 тыһыынчаҕа турбут. Ити -