Page 46 - Ахтар ытык иэстээхпит

Разины өлөрбүтгэр. Өссө Спасскай Башня, Кремлевскай чаһы
бааллар. Чаһы кэтитэ 6 метр, стрелкатын уһуна 3,5 метр. Чаһы 50
сыл ган үлэлиир, ыйааһына 1 туонна. Сулус ыйааһына 1 туонна,
кэтитэ 3,75 см. 1937 сыллаахха тутуллубут, уопсайа 5 сулус баар.
Хас биирдии сулус 5 тыһ. ватгах электролампалаах. Спасскай башня
72 метр үрдүк, оттон Кремль үрдүгэ 8-17 м. тиийэр. халыҥа 4-5
метр. Кирпииччэнэн тутуллубут. Кремль иһэ 28 гекгар, онно 5
таҥара дьиэтэ баар. Оружейнай палага диэн музей, кремлевскай
дыбарыас, колоннай саала бааллар. Царь колокол ыйааһына 200
туонна, 1735 сыллаахха кутуллубут, эмтэркэйэ 91,4 туонна. Иван
Моторин уонна Михаил диэн маастардар кутан оҥорбуттар.
Тыаһаабыта буоллар 50 км сиргэ иһиллиэхтээх эбит.
Царь пушка 1786 сыллаахха кугуллубут. Тутааччынан Андрей
Чехов буолар. Аан дойдуга саамай улахан, стволун ыйааһына 40
туонна, уһуна 5,34 см., калибра 89 см., лафета 2,0 туонна. Маны
таһынан, Наполеонтан ылыллыбыт трофея - 900 пушка сытар.
Ленин олорбут, үлэлээбит дьиэтэ, хоһо баар. Билигин ССРС
министирдэр үрдүкү сэбиэтгэрэ буолан турар. Сталин эмиэ манна
үлэлээбит. Москва Ленскэй хайата куораттан 80 метр үрдүк.
Московскай государственнай университет европа үрдүнэн
саамай улахан. 240 метр үрдүктээх, 38 этээстээх. Үөрэнэр-олорор
сирэ барыта баар. Иһигэр хоһо 6 тыһ. тахсар, киирдэххэ уҥа оггүгэр
чаһы, хаҥас өттүгэр термометр турар. Чаһыта 9 метр диаметрдаах,
4 туонна ыйааһыннаах, термометр эмиэ оннук. МГУ төбөтүгэр
баар сулус 12 туонна ыйааһыннаах, диаметра 9 метр, иһигэр
дьиэлээх. МГУ 167 сектордаах, онно 37 корпус, олору барытын
аахтахха 45 тыһ. хос баар. 3 миллиард үп ороскуотгаммыт. Уон
тыһ. устудьуон үөрэнэр, 58 нация баар.
Тыа хаһаайыстыбатын быыстапката. Сибиинньэ павильонугар
сүрүн 8 порода, ити таһынан, уларытыллыбыт 17 порода баар,
маҥан өҥнөөх порода саамай үчүгэйдэрэ, биир атыыр "Цинтерь"
сибиинньэ 1 сааһыгар 160-180 кг эти биэрэр. Сылга иккитэ
төрөөтөҕүнэ, 24 оҕолонор. "Драгун" диэн сибиинньэ 2 сааһыгар
350 кг тиийэ эти биэрэр. "Замять" бэһис сыльҥар, биэс ыйыгар 450
кг. буолбут. Лопет диэн сибиинньэ 1955 сыллаахха өлбүт, кини
ыйааһына 534 кг. эбит. Советскай сойууска чемпионунан тыһы
сибиинньэ ааттана сылдьыбыт, кини 337 ыйааһыннаах эбит.
Сибиинньэ павильонугар 3 сиргэ сырытгыбыт.
7- с №-дээх сылгы павильонугар эмиэ 3 павильоннаахтар.
Владимирскай породалаах "Чародей” диэн атыыр 8 сааһыгар 890
кг ыйааһыннаах. Русскай рысак сэлиик "Жест" 6 саастааҕар 1,600
метрэни 1,59 сөк кэлбит. 3,200 метрэни 4,10 сөкүүндэ. Чемпион
Атаралааһьш Пташка (арабскай порода) 1,600 метрэни 2 саастааҕар
1,57 сөк тапҥыт. Ыараханы тардааччылартан "Лектор" 19632 кг 6
саастааҕар таппыт, Зис 150 массыынатааҕар үс төгүл кыайар.
8- с №-дээх ынах-сүөһүгэ эмиэ үс павильон баар. "Радона" диэн
ааттаах ынах 12 саастаах эбит, кини сылга 7396, 8 литр үүтү биэрэр,
сыата 4,3% эбит. Биир күҥҥэ 38 литр үүтү биэрэр. Кондрагюк