Page 65 - Ахтар ытык иэстээхпит

аймаммыта. От үүммэккэ Хатыҥ Сыһыылар оттуур биригээдэлэрэ
Суоттуга "Силлибит" биэрэгэр борокуот күүтэ диэн көһөн
киирбиттэрэ. Онно ханан кэлэрэ биллибэт борокуоту күүтэннэр
өр сыппытгара, күн-дьыл бөҕө алдьаммъгта. Бу күүтэ сытгахтарына
сэрии буолбут сураҕа соһуччу тиийэн кэлбитэ. Кэбээйигэ
барыахтаах отчуттары улаханнык долгуппута, аймаабыта.
Эдэр колхозтаах уолатгары армияҕа хомуйуу барбыта. Ол
курдук Кэбээйигэ бараары сытар Крылов Николай Михайлович
(Ньыкыйа), Дьөгүөр, Лэгэнтэй Бөгүрүөптэр (Маабыра эмээхсин
уолаттара), Хараамыһын Баһылай Суотту биэрэгиттэн
бэбиэскэлэнэн сэриигэ барбыттара.
Ити курдук сир-сир ахсьш аймалрн, мучумаан бөҕөтө турбута.
Олох-дьаһах огдолуйбута.
Мария Васильевна оччотооҕуга 16 саастаах эдэр кыыс тыыл
биир активнай үлэһитэ буолбута.
Кини Кэбээйигэ улахан дьоннору кытта оттуу барсыбыта.
Борокуот отчуттары Арыылаах биэрэгэр илдьэн түһэрбитэ.
Мантан салгыы отчуттар көлөнөн 2-с Сииттэҕэ барбыттара.
Оччолорго Сииттэҕэ киһилии суол диэн суоҕа. Бэрт эрэйдээх,
уһун уонна ынырык куһаҕан суолунан хас да күн айаннаан отгуур
сирдэригэр тиийбиттэрэ. Хара күһүнтгүгэ диэри отгообуттара
уонна дойдуларыгар олох ыкса күһүн төннүбүттэрэ. Үлэ да айан
да сындалҕаннаах, үгүс мүччүргэннээх этэ.
Колхоз иккис сылыгар 1942 сыллаахха эмиэ сут-кураан буолан,
Кэбээйигэ отгуу барбыта. Манна Маайа эмиэ барсыбыта.
Мария Васильевна ити курдук сэрии сылларынааҕы колхоз
кытаанах, ыарахан үлэлэригэр эриллибитэ, тоҥмута-хаппыта, сут
ыар сылларын этинэн-хаанынан билбитэ.
Сэрии сылларыгар колхозтарга араас сорудахтары
(сыыппаралары) түһэрэллэрэ. Ол сорудах хайаан да туолуохтааҕа.
Ол курдук, "Хатыҥ Сыһыы" колхозка "туус балык" сыыппарата
кэлбитэ. Ити 1943 сыл күһүнүгэр этэ. Манна Хоро нэһилиэгэр
балыкгыыр биригээдэ тэриллибитэ: сүүрбэччэ киһилээҕэ. Маайа
бу биригээдэҕэ колхоз сыыппаратыгар хабыллан сылдьыбыта.
Биригэдьиирдэрэ аатырбыт кыһыл Бартыһаан Алексеев Дмитрий
(Кымахы) этэ.
Муҥхалааһыҥҥа Мүрү Эбэнэн, Таргылдьыманан, Уһун
Күөлүнэн (Лөгөй нэһилиэгин күөллэрэ) сылдьыбыттара.
Бултаабыт балыктарын ребтрескэ туттараллара. Ас-үөл быстар
кэмчи кэмигэр балык улахан хонтуруолга турара. Үлэһиттэргэ
"итии аһылыкка" эрэ диэн балык бэриллэрэ. Онно кэлбит бальпы
бүгүҥҥү курдук түҥэтгибэтгэрэ. Рыбтрестар балык биригээдэтин
дьонугар хааһы сиэттэрэллэрэ. Уонна атын аһылык, хамнас диэн
суоҕа, Маайа бу үлэҕэ икки сезоҥҥа сылдьыбыта. Балыктааһын
ахсьшньы ыйга диэри ыытыллара. Тоҥуу-хатыы, сылайыы-элэйии
кэмэ суох этэ. Оччолорго таҥас-сап да мөлтөҕө.
1945 сыллаахха (кулун тугар ыйга) Дьокуускай куоракка үлэ
фронугар мобилизацияҕа түбэһэн барбыта. Манна сааскы өрүс