Page 52 - Биһиги албан ааттаахтарбыт

саҥа олох дьон хараҕын аһар, ойүн-санаатын сырдыгынан тыктарар
үлэтэ этэ. Кинилэр олус ылынан үорэммиггэрэ, сорохторо коҥүллүк
ааҕар-суруйар буолбутгара. Онон ыалахсын сырдыколохсалгынасайа
охсон киирбитэ. Дьон аахныта, элбэҕи истибитэ, сарсьппгы олоҕутол-
куйдуур буолан барбыта. Быһата, олох айылҕа тон'мут маһа саас этэ-
хаана ирэн, үорэтыыллан,чэлгийэхамсаанбарарын курдукбуолбута.
Манныккэмҥэ, ама, кимтулуйуой—тэбэртымырдаах, сүүрэрхааннаах
барытасэргэхсийэр буоллаҕа. Пьукулаанэмиэхаалсыбатаҕа. Барыга-
барысырсан, кытгыһаниспитэ. Кинини 1938 сыллаахха кыладыапсык,
таабыл толорооччу, биригэдьиир оҥостоллор. Кини ити үлэни сэриигэ
барыардиэри — 1941 сыл атырдьахыйын 10 күнүгэрдиэри эҥкилэсуох
толорбуга. Эҥкилэ суох буоларадасоптоох, үорэхтээх аҕыйах кэмигэр
онну к эрэ үлэлээтэххи нэ таб ыллар.
Сэрииуоннакиниэхэбиллэхсибитсуттоһолоох алдьархайы оҥорон
барда? Ким да кыайан аахпат. Хайа бэйэлээх прибор билэп, таба суот-
туой?Эгэ, билигии кэлэн дуо, ааспыты ахсарбат буолбутгарын кэннэ?
Уустук, олус уустук. Дэлэҕэ киһитылыгар олоруодуо, «олорда иллэҥ
суох»диэн уосномоҕо. Маһытыал эрийэн-эрийэн үүннэрэр, киһини
үлэимитэн-имитэн киһи онорор. Дьэ, оннуколороохтообупарадьом-
мут. Ол олохтон киһи-хара буолта Мьукулаан. Оччолорго ким хараҕар
ким үүт ыгыай? Барытабэйэҕичтэнтутулуктаахбуоллаҕа. Олохдолгун-
наах үоһүгэр сүгэолугун бырахпыткурдуколорон истэҕин.
Оҕонньор ааспыт олоҕун эргитэ саныыра. Уһунпук, наҕыллык, си-
һилии саныыра. Тугу эмэумнуом днэбигтии хат-хаттөхтүрүйэн өйдүү
сатыыр. Сэрниттэн кэлбитсылын эргэтигэртуус балыккабыраҕыллан
үлэлии сылдьар ЕкатеринаСемеповна Емельяновапы кэргэн ылбыта.
Иккитулаайахдьон иллээхтиколорбуттара. Кинилэри олохтардыыта
ымсыырдан, оннобэйэлэрэбаҕаран ытыктанар ыал буолан иһэллэр.
«Киһи олоҕо син ити ыһыллар хортуоппуй курдук эбит ээ», — диэн
оҕонньор сонньуйа саныыра. Чороҥ соҕотох хаалан баран, оҕо-уруу
тэнийэн бардаҕа ити. Кини түөрт оҕолоох, 17 сиэннээх, 32 хос сиэн-
нээх, Өссө төһө киһи эбиллиэ биллибэт. Сиэннэрэулахан олоххо кни-
рии боруогун атыллаатылар.
Сир үрдүгэр аҕыс уонтан тахса сыл олордо. Олордода, астыммакка
хаалла. Хайдах эрэаттаах киһитүннүгүнэн элэс гынан ааспытын курдук.
Кини убайдарын батыһан бу сири буларыгар, бу томторго ыал суох
этэ. Ытыссирэйин курдукыраассаһылхонууэтэ. Солкобылаатытиирэ
таппыт курдукчараҥтыа иилии эргийэн суугунуутыаһыыра. Көрүөххэ
кэрэтэ бэрдэ. Хатыҥнаах, Харбан н ьа, Ары ылаах күөллэрэ толору уула-
нан,томтору эргийэсүүрэллэрэ. Айылҕаанаан айбыт, киһи-сүөһүуйата