Page 161 - Неизвестное название

елтеххе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
хоннорбута. Иккиэммитигэр оччолорго, култуурада сыйыаннаах кийи диэх курдук, мунньа сылдьар
киинэ артыыстарын открыткаларын элбэди бэлэхтээн уердубутэ. Ол кэмнэргэ кини кэнсиэрдэргэ
мэлдьи кыттара, биир оннук кэнсиэргэ, балет артыыстарын курдук, уейээ шпагат биэрэн баран,
муостада бэрт чэпчэкитик туйэрин керен, седе санаабыттаахпын. Сыанада акробатическай этюдтары
саайырыар диэри толороро. Микииттэ ол да курдук талааннара батарбакка, бастаан художественнай
училищеда 1961 сыллаахха уерэнэ киирбитэ, 1963-1966 сс. аармыйада сулууспалаан кэлбитэ.
Онтон салгыы уерэнэн, училищетын 1*969 с. бутэрбитэ. Дьэ, онтон ыла садаламмыта култуурада
бэриниилээх улэтэ. Бэйэтэ этэринии: «Кулуупка идэтигэр чахчы бэриниилээх, тимир нъиэрбэлээх
эрэ кики улэлиир улэтэ», - диирэ. Бу улэдэ кини айылдаттан айдарыылаах талаанын уруйуйдуурун,
артыыс быйыытынан сценкаларга араас дьээбэлээх оруоллары кыайа-хото тутан толороро. Кини
бииргэ алтыспыт дьоно ахталларынан, оройуон култууратын улэтин тутаах дьонуттан биирдэстэрэ
этэ. Бэйэтин кэмигэр оройуон киэн туттар чадылхай талаанын Никита Константиновийы бутун
республика билиммит кийитэ буолар. Бу уейэттэн бэриллибит угус элбэх дьодурдаах, «кини кики
киэнэ а^ыс кырыылаа^а, эриэккэкэ буолар» диэн бииргэ улэлээбит дьоно ахталлара. Ол курдук, кини
ер сылларга оройуонугар художник-оформитель, ырыайыт, ункууйут, сценка артыыйа, суруйааччы-
айааччы сценарист, чадылхай толорооччу этэ диэн 2021 сыллаахха кини туйунан «Сырдык ейдебул»
диэн ааттаах «Сахабэчээт» Се судаарыстыбаннай автономнай тэрилтэтэ «Муру сайардата» хайыат
эрэдээксийэтэ тайаарбыт кинигэтигэр суруйаллар. Никита сценада ананан тереебут кийинэн буолар.
Кини бэйэтин саайыгар себе суох чэпчэки, имигэс хамсаныылара эт-хаан еттунэн кыанарын,
доруобайын туойулуура. Кини ункуулуурун чыпчылыйбакка да биир тыынынан керуеххэ сеп
курдуга, оннук кийини тардар, умсугутар, чахчы талааннаах кийи этэ. Кини элбэх уобарайы айбыт,
арыйбыт сценкалара керееччу бийирэбилин ылыан ылбыттара диэн эмиэ бу кинигэдэ ахталлар.
«Поп Мокей» диэн кердеех ункууну отучча сыл эдэрдии эрчиминэн сурун оруолга ункуулээбитэ,
дьон-сэргэ седуутун-махтайыытын ылыан ылбыта. Урукку сылларга киэнник тардаммыт АКБ
(Агитационнай культурнай биригээдэ) улэтигэр сылын аайы тэрийээччи, салайааччы быйыытынан
ер сылларга олус тайаарыылаахтык улэлээбитэ. Уус-Алдан пиэрмэлэринэн, ыраах-чугас сирдэринэн
отчуттарга тиийтэлииллэрэ. Сорох сылларга ыраах Кэбээйинэн эргийэллэрэ. Кини мэлдьи кер-кулуу
кэпсээнинэн бииргэ алтыспыт, аргыстаспыт дьонун сэргэхситэрэ, айанна уйун суол кылгыыра. Кини
кыттыылаах кэнсиэрдэргэ дьон бедете тодуоруйара.
«Биирдэ кер-кулуу жанрыгар тэриллибит конкуруска бара сылдьан, Таатта дъонун-сэргэтин
бикирэбилин ылыан ылбыта. Онно кэм да бэтиэхэтэ батарбакка (бикиги, Уус Алдантан
тиийбиттэр миигиттэн кыттааччыттан са^алаан, Никиитэлиин, култуура управлениетыттан
Мария Копыриналыын, суоппарбытынаан бары биир тэт кыра унуохтаахпытын хаарыйан): «Бикиги
бу аар-саарга аатырбыт Муру алааспыт улахана бэрт буолан, бары бытарыйан кестебут», - диэн
дъону дэлби куллэрбитэ», - диэн Александра Гаврильевна Заболоцкая (Платонова) бииргэ улэлээбит
кини туйунан ахтыы кинигэлэригэр коллегата суруйар.
«Никита Константинович уус-уран самодеятельность ханнык ба^арар жанрыгар, керукэр сыана
биэрэр, быкаарар, ырытар, уерэтэр кыахтаах дэгиттэр специалист этэ», - диэн эмиэ коллегата
Мария Дмитриевна Макеева суруйар.
Кэлин сцена бэтэрээнэ буолуор диэри ункуулуурэ, сыана декорацияларын уруйуйдуура. Олох
кэлин, 1985 сыллар диэки, мин Уейээ-Булуугэ ер олорон баран, Дьокуускайга кейен кэлэн баран,
уус-алданнар кэнсиэрдэригэр эмиэ Никита Константинович Алексеев Баачыка оруолун ункуунэн бэрт
чэпчэкитик толорбутун кербуттээхпин, ол онно дьон-сэргэ кини толоруутун олус седе кербуттэрин,
кэпсэтэллэрин истибиттээхпин.
Микииттэ куруук кер-керудьуес тыллаах буолара. Биирдэ, кинини кытта бииргэ уескээбит
табаарыстара Татаринов Иннокентий Анемподистович, кэргэнэ Розалия Иннокентьевналыын сана
дьиэ туттан киирбит малаайыннарыгар тубэсийэ тустубут ер керсубэккэ-билсибэккэ сылдьан баран,
кэпсээн-ипсээн бедете буоллубут. Онно да кини син-биир куллэрбитинэн киирбитэ, Пестрякова
Марианнаны кереет: «Ьок, холкуос кыыйа Марианна, дорообо, - диэбитэ, онтон лугинов Афанасийы
короот, - Оо, алта уоллаах, хотон мунунан суейулээх, ол ийин дьоллоох-соргулаах хооску олорор»,
- диэн эмиэ уердубутэ.

11-162 161