Page 221 - Неизвестное название

елтеххе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
Данилова Варвара Николаевна
(1943 с.т.)
Оло^ум олуктара
Мин Данилова (Сыроватская) Варвара Николаевна 1943 с. муус устар
15 кунугэр Дупсун улууйун Тэбиик нэйилиэгин Куех Кердугэн сиригэр
тереебутум. Адам Сыроватскай Николай львович, ийэм Романова
Екатерина Ивановна (Баатадай нэйилиэгиттэн теруттээх). Адам мин
кырабар олохтон туораабыт, ийэм туерт одолоох огдообо хаалбыт. Кэ­
лин ус уол одолоох егдеебе кийиэхэ - Сивцев лев Васильевички кэргэн
тахсан олорбута. Мин кыра одо саайым Куех Кердугэннэ ааспыта.
Сайынын Куодастаах, Маралаайы сайылыктарбытыгар олорорбут.
Мин дьоммор кыра одолоро этим, дьиэдэ ийэлээх адабар илин-кэлин
тусуйэн кемелейерум: ньирэй, ынах хомуйуута, уу мае бэлэмигэр
сылдьыйарым, хортуоппуйга, хаппыыстада уу байан кемелейерум,
кутуйарым, ессе кондей луук олордор этилэрэ, сибиинньэ иитэллэрэ.
Адабыт кыйынын бултуура: куобах, тиин, кырынаас, андаатар
олороро. Сайынын холкуойугар пиэрмэдэ уонна окко туттуллар
тэриллэри: сыарданы, курдьэди, атырдьады, кыраабылы, хоруудалары, ньирэй угар килиэккэлэри
дэлэйдик онорон туттарара, онон келейун кунун аахсара. Ийэм суейутун тайынан субай суейугэ
бостууктуура, ессе моой оттууллара, ийэм сатаан от охсоро.
Адабар тыада бэлэмнээбит майын тайыытыгар, сыарда сынаадын иэдиитигэр тэннэ сылдьарым.
Ити улэ олус бириинчик, ыарахан этэ. Септеех тиит силийиттэн эбэтэр кене мастан иэдэн тайаарар-
быт. Майы ууга сытыаран сымнатара, хоннорон баран, халыыпка сытыаран, иэдэн ыларбыт. Мин
урадас майынан кемелейуннэрэн, тардан ийэрим, кини септеех сиригэр ытайалаан ийэрэ. Бутэйигэр
кытаанахтык туттарарбыт уонна ол курдук хоннорорбут, сарсыныгар босхолоон ыллахпытына,
сыарда сынаада буолан тахсара. Ити курдук уйун сайыны быйа улэлиирбит, кыйыны туоруур улэ
тэрилин бэлэмниирэ. Курдьэди, атырдьады, кыдамалыыр уйун уктаах атырдьады, кыраабылы, сыарда
адарайын кийи аадан да сиппэт гына кыйыннары онороро. Ити улэлэрбит ейбер-сурэхпэр инэн
хаалан, харахпар костен кэлэр тугэннэрдээхтэр. Ийэбин кытта субай суейугэ бостууктайарым биир
туспа кэрэ ейдебуллээх.
Холкуос 100-чэкэ субай суейутун хааччахха туруоран, керербут-истэрбит. лоскуй кыра алаастарга
кейере сылдьан мэччитэрбит. Ити сылларга мин 5-6 кылаастарга уерэнэрим. Ийэбинээн сатыы
сылдьан керен, аадан-суоттаан кэлэрбит, тахсан барбыт буоллахтарына, суолларын суоллаан, булан
адаларбыт. Бийигини кытта бэрт хойуун Маайа Сивцева бостууктайара. Кини аты миинэрэ, атынан
сылдьара. Сородор миигин содотохтуу ыыталлара. Мин Моойто диэн ыппынаан сорудах толоро
барарбыт. «Хайаан да етехтер дьиэлэрин, ампаардар ааннарын енейон керер буол, борооскулар
тигээрдээн киирэн, баданада кыбыллан эбэтэр ампаардарга киирэн хаайтарыахтара, тас омуйахтары
керер буол», - диэн сорудах биэрэллэрин барытын толорон кэлэрим уонна «оччо баар, оччо суох»
диэн отчуоттуурум. Аны санаатахха, куттаммат да эбиппин, ол курдук ийэ айылдам барахсан керен-
истэн, илдьэ сылдьыбыт эбит диэн махтана саныыбын.
Сэттис кылаас кэнниттэн холкуоска улэлиир буолбуппут: бастаан карпааччэgэ, ходуйа
ыраастаайыныгар, онтон окко. Бастакы сайыммар одус сиэппитим, икки одуйунан хардары-таары
угаайы тайарбыт, куйааска буйан, ардахха илийэн, куустээх улэдэ сылдьарбыт. Сарсыарда адыс
чаастан киэйэ уонна биирдэ ходуНаттан отууга тахсарбыт Иккис сайыммыттан ат мунньарыгар
сылдьыбытым, волокушада субуу тугэдин харбатарбыт. Аатырбыт Бээди, луку, Орто Эбэ
ходуйаларыгар уйун да оттору, 4-5 кэбийиилээх оттору биир бутэйгэ киллэрэн кэбийэрбит^. Оо,
алаастарбыт барахсаттар уунуулээх да этилэр, логлоруйэн турар отторбут корорге астык да
буолаллара, алааспыт ийэ ыраайыран, сырдаан тураллара астыктык да кестеллере. Бээди эбэбит
бэйэтэ 1000 т оту ере анньан биэрэрэ. Алаас ийэ кургуемнээх улэнэн, техника тыайынан, дьон

221