Page 37 - Неизвестное название

елтеххе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
баран, тээтэдин корон кэл, олус хойутаата». Киэйэ им сутэн эрэр, икки бук барыаран, кулугурэн,
лункурэн, суурэн боокейдонон, Укарыкыга тиийэбин. Тээтэм барахсан чонкуйа кырыаран, сырдык,
харана ыпсыытыгар, муус ылан, кулуннуу тураахтыыра. Онно мин кыра бэдик этим да, кыйалда-
лаах олох уорэтэн, тээтэм барахсан бийигини иитээри, киэйэтин, туунун кэрэйбэккэ, муус кыайаан
буолан баран, барынныы турарын корон, айынан, сурэдим ньуолуйдэ, иэдэспинэн сылаас таммахтар
иитиллибит Ийэ сирбэр, Арыылаадым барахсан тон буоругар тобугуруу таммалаата. Чочумча
буолаат, тээтэм миигин кордо. «Буотур, одом сыыйа, бара тур дьиэдэр, буттум!», - эйэдэс, истин
чиргэл куолайа ийилиннэ. Оо, адыннахпыан миэхэ эргиллибэт, миэхэ тоннубэт тээтэм барахсан кэрэ
ыллыктаах куолайын. 1960-с сылларга Уус-Алдан I, II Олтох сирдэрэ сурдээх ньуол, от бодо уунэр
этэ. Бэйдинэ, Куол Эбэ, Арыылаах, Дьампы отчуттара звенонан от кэбийиитигэр хайа звено элбэх
тонна оту оттоон туттарыытынан социалистический куоталайыы. Мин тээтэм звено салайааччыта,
кыдамайыт, мин тээтэбэр одус сиэтээччибин. Бытаанныт диэн модуллээччибит, арыт хайданабыт.
Сарсыарда алтада туран, одустарбытын тутан адалабыт. КиэЬэ 11-12 диэки бутэбит. Звено арыт
бастыыбыт, арыт кыайтарабыт. Ус сайыны быЬа куурээннээх улэ. Мин ойдуурбунэн, тээтэм колхозка,
совхозка бастын улэЬитинэн биллэрэ, оруу бириэмийэ, надараада ылара. Корсуо, коно майгылаах,
улэйит диэн дьоно-сэргэтэ олус ытыктыыллара. Дьиэтигэр-уотугар олус сымнадас, эйэдэс этэ.
Бийиэхэ, одолоругар, улэни бадас улэлэтэрэ. Кыйын оттор маспытын илии эрбиитинэн эрбээн,
хайытан сайааннаан, бэлэмнээн кэбийэбит. Ол эрэ буолуо дуо, иппэй-туппай улэ элбэх. Бийиги дьиэ
кэргэннэ уп-харчы оттунэн молтох этибит. Тээтэбит хотон тайын улэтигэр, от тиэйиитигэр колойун
кунэ диэн аахсара. Колхоз этинэн, арыынан, одуруот айынан толууллэрэ. Совхозтар харчынан
толууллэрэ этэ да, кыра. Элбэх одо айыырыгар, таннарыгар тиийбэт этэ. Оччолорго Арыылаах
мадайыынын продавейа Данилов Уйбаан одонньор этэ, кэлин Говоров лэгэнтэй Михайлович. Арыт
учугэй ыйданалаах киэйэ тээтэм этэр этэ: бугун маспытыгар тахсабыт, кунуску курдук ыйдана.
ланхалаах алаас содуруу оттугэр тээтэбит мае кэрдэрэ. Убайым Уйбаан, мин биирдии сыардалаах
одуйунан тайабыт. Мадайыын олбуорун ийигэр оройолуу, собуостаан дьаарыстыыр этибит.
Тээтэм барахсан ол майы атыылаан, утарынан харчыланар этэ. Детсадка, оскуолада муус ылан,
атыылаахтыыр эбит. Арыт дьиэбэр, сээбэннээн, кыайан утуйбакка эрдэ уйуктан хаалааччыбын.
Ону-маны толкуйдуу, эргитэ сытан, ийэм, тээтэм ботур-ботур кэпсэтэллэрин истээччибин. Имик-
самык ойох умайар курдук, ылбат-биэрбэт курдук мае тыйыгырыыра ийиллэр. Оо, ийэм барахсан
саната: «Доо, хабырыыс, Мааппыс ырбаахы кэппитэ ыраатта, биир эмэ онноох ырбаахы танайына
атыылайыахха. Одолорбутугар биир эмэ киилэ саахарда атыылайыахха, минньигэс сиэбэтэхтэрэ
ыраатта. хабырыыс, Буотур Ботуруобустээхтэн иэстэриттэн кодурэтиэххэ, уут-хайадас костуо, кэлин
ситэриэхпит», - диэхтииллэрэ. Тээтэм упкэ наадыйдадына, кыйалдаланнадына Мария Петровнаттан,
Буотур Ботуруобустээхтэн (Пестряковтартан) иэс харчы ылар эбит. Оччолорго убу-харчыны санаатын
да иэс ылар кучумэдэй, булбат кэмнэр. Оскуола учууталларыгар, урун улэйиттэргэ уп баар. Ийэм,
тээтэм ийирэх коруулэринэн, ас-танас кырыымчыгын урдунэн биллибэккэ улаатан испиппит.
Дьининэн, бийиги бииргэ торообуттэр 15 эбиппит, инники убайым Уйбаан иннинэ туортээх уол
тороон олбут эбит. Мин ойдуурбунэн, миигиттэн 1 сыл ада Мааппыс сэттэ саайыгар суох буолбута.
Балтыларым Балаайа, Олоксоос 4, 2 саастарыгар олоохтообуттэрэ. Ийэм барахсан ыарыйах буолбута.
Тиийиммэт-тугэммэт ыарахан олохтон хаарыан бэйэлээх комус чыычаахтарын кун сириттэн сутэрэн,
ол айыытыгар. Ийэм, тээтэм барахсаттар модун куустээх санаалаах дьон, ийирэх-истин сирдээди
тапталларынан ойеhон-ойдеhон, хаалбыт 8 одону иитэн, айатан, дьон онорбуттара, суйуохтэригэр
туруорбуттара. Арыылаахха бийиги дьиэбитигэр ыалдьыттар тийигин быспакка сылдьаллара.
Чэйдээн, арыт хонон барааччылар бааллара. Кэлбит ыалдьыты ийэм, тээтэм ас бодону айатан,
алые да учугэйдик кэпсэтэн-ипсэтэн атаараллара. Ыалдьыттар уорэн-котон, астынан байыыбалаан,
айхаллаан бараллара. Дьиэлээхтэр оссо ордук уорэн-котон, астынан хаалаллара. Ойор куннээх орто
туруу дойдуттан барбыттара ыраатта да. Бэдэйээнни курдук дьоно-сэргэтэ ахталлар, саныыллар,
кэпсэтэллэр. Истэ-истэ нохтолоох тойон сурэдим долгуйар, уорэр. Арыылаадым барахсан!
Уорунньэн, эйэдэс, ыалдьытымсах, айар-тутар улэйит ойдоох, киэн билиилээх дьонугар-сэргэтигэр
кун комус дьоммутун саныы, ойдуу, уйэтитэ сылдьаргыт туйугар, Олоксоос, хабырыыс Сивцевтэр
тороппут одолорун аатыттан Ийэ сиртэн силистээх истин махтал!

3-162 33