Page 42 - Неизвестное название

Данилов Николай Петрович
(1938-1994)
Адабыт утуо холобура
Бийиги адабыт Николай Петрович Данилов улэни, уерэди еруу
урдуктук тутара. Ону бэйэтин холобуругар корен улааппыппыт. Би-
ригэдьиирдиирин садана, сарсыарда, уубут быыйынан ийиттэххэ, ада
табаарыйа, наставнига Саввин Николай Арсентьевичтыын субэ кэпсэ-
тиилэрэ ырааппыт буолааччы. Киэйэтин нэрээт суруйан, суотун тыайа
лап-лайырдас буолааччы. Кэлин, ферма тас улэтигэр улэлииригэр,
сарсыарда 4 чааска тойуттар кыйынны тымныыга туран, ферма отун
киллэрэ, уотурбатын хаайылыы, суейутун саадын тайаара номнуо
барбыт буолааччы. Биир сайын оскуолада уерэнэ сылдьан, сайылыкка
уут учуоттааччынан улэлээбитим. Ол кэмнэ кини бостуугунан улэлиир
этэ. Ынахтары сарсыарда 5-тэн хомуйан кэлэн, дояркалары уйугуннар-
тааччы. Оскуолада уерэнэр каникулбут кэмигэр, окко улэлиирбитигэр
кини звеньевой этэ. Олох сарсыарда эрдэттэн киэйэ хойукка диэри,
кун былдьайан, улэлиир этибит. Ол кэмнэ, куйуеру атырдьах ыйыгар буолуо, эбиэт кэмигэр тахсан,
куобах уурэн кэлбиппит. Ол куобахтары адам буйаран, отчуттарга сиэппитэ олус минньигэс этэ. Адам
астыырын себулээччи. Ийэм кыра балтыбытын Геяны теруу барбытыгар бэйэтэ астаан айатарын
ейдуубун. Килиэбэ, хаайыта олус минньигэс этэ. Ону тайынан ессе барыанньа буйарбытын мин-
ньигэйин бу хойукка диэри ейдуубун. Сарсыарда турдахха, куерчэх ытыйа турара харахпар бу баар.
Ити уейэ суруйбуппар эбэн, биир тугэни, сарсыарданы санаатым. Оскуолабыт дьиэбититтэн чугас
да буолан буолуо, оскуолада бастакынан тиийэрбитин себулээччибит. Арай, биир сарсыарда балтым
Лена ийэтигэр: «Баттахпын сыыйа ордун, кеннеруоххэр диэри, хойутуур буоллум», - диэн. Онтуката
баара, чайыытын сыыйа корбут. Ол курдук, хайан да уерэхпитигэр, улэбитигэр хойутаабакка буола
сатыырбыт.
Адабыт барыбытын кыра эрдэхпититтэн улэдэ сыйыара уерэппитэ. Хаар байыыта, мае кыстаайына,
ийит, муоста, танас сууйуута, одо кереейунэ, барыта чуолкайдык толороойуна ирдэнэрэ. Саас мае
сайаана туспа бэйэтэ улэ быраайынньыгын курдук буолааччы. Уруок аадаайына адабыт еттуттэн
куускэ хонтуруолланар этэ.
Адам, тодо эрэ, миэхэ ирдэбиллээхтик сыйыаннайааччы. Ыал улахан одото буоламмын буолуо.
Балтыбын Ленаны, бырааттарбын Васяны, Коляны агаахгагарын ейдуубун. Ахсыс кылаайы
бутэрэн баран, уерэххэ барарбар: «Ыал улахан одотодун, онон уерэххэр кытаатан учугэйдик уерэн,
балтыларын, бырааттарын эйигин батыйан, уорэхтээх дьон буолуохтара», - диэбитэ. Оччотоодуга 15
саастаах, куоракка сылдьыбатах кийи, уерэнэ киирэн баран, дьоммун олус ахтар этим. Хас да бииргэ
уерэммит кыргыттарым уерэххэ киирэн баран, дьоннор ахтаннар, дойдуларыгар, оскуолаларыгар
теннубуттэрэ. Миэхэ эмиэ кинилэр курдук теннуехпун бадарар санаалар киирээччилэр даданы, адам
эппитин ейдоеммун, ситийиилээхтик уерэммитим.
Урдук уерэди кэлин ыал буолан, одолонон баран, бутэрбитим. Онно ийэлээх адам, эдьиийим
Балбаара, убайым Моисей, балтыларым, бырааттарым одолорбун корсон, сурдээх улахан кемену
онорбуттара. Тугэнинэн туйанан, кунду дьоммор, барыгытыгар куускэ махтанабын.
Адам сиэннэригэр олус истинник, эппиэтинэстээхтик сыйыаннайар этэ. Хайаатар да, хас кун аайы
араас бурдук айын астатааччы. Сиэннэрин аттыгар илдьэ сытан, саха фольклорун кинигэтиттэн
остуоруйалары, олонхону аадааччы. Онон эрдэ тылланалларыгар тейуу куус буолбута. Бэйэтэ
чабырдахтаан, ыллаан саататааччы.
Одо эрдэхпитинэ, ийэбинээн иккиэн самодеятельность активнай кыттыылаахтара буолааччылар.
Ийэм адабынаан дуэттааччылар. Адам чабырдахтыырын себулуур этэ. Гастролга барыы буолладына,
ким барарын былдьайааччылар.

38