Page 11 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

Фронт уонна тыыл Кыайыыны хааччыйбыттара

Сэрии сылларыгар тыылга кыайыыны уһансыыга бэйэни
харыстаммат ыарахан соругу быһаарбыт Өнөр үлэһит дьонун си-
тиһиитин сырдатар, сурукка киллэрэр матырыйааллар хаалбатах-
тарынан, хаһыат матырыйаалларынан уонна ыарахаттары санны-
ларыгар сүкпүт тыыл дьоһуннаах дьонун ахтыыларыгар олоҕуран
сырдатарга холоннубут.
Оройуон бары нэһилиэктэрин курдук, төрөөбүт нэһилиэкпит
икки ыаллыы колхоһун эр дьоно, эдэрдэрэ, үлэҕэ улахан кыа-
йыылаахтара сэриигэ ыҥырыллыбытгара. Тута үлэһит илии тиий-
бэт буолбута. Эр дьон үлэтин дьахталлар, кырдьаҕастар, оскуола
оҕолоро солбуйарга күһэллибиттэрэ. Онно мэҥэстэн сут-кураан
туран, ыарахан байыаннай нолуоктары төлөөһүҥҥэ, общественнай
сүөһүнү энчирэппэккэ сыл таһаарыыга, киниттэн ылыллар боро-
дууксуйаны үрдэтиигэ улахан ыарахаттар үөскээбитгэрэ. Уот ку-
раан сатыылаан, аһыҥа сатала суох хойуутук үөскээн күөҕү имири
салаан, от, бурдук үүммэккэ киһилиин-сүөһүлүүн хоргуйан өлөр
кыһалҕата тирээбитэ. Үөскээбит ыарахан кэмнэргэ нэһилиэк олох-
тоохторо бары күүстэрин-уохтарын, өйдөрүн-санааларын түмэн,
«Барыта - фроҥҥа, барытын - Кыайыы туһугар!» диэн сырдык
санаанан салайтаран, ээл-дээл буолууну тохтотон, дьулуурдаахтык,
охсуулаахтык үлэлээбитгэрэ. Ол түмүгэр сэрии сылларынааҕы ула-
хан нолуоктары, фроҥҥа көмөнү, заемҥа суруйуу, туустаах балык
соҕотуопката ситиһиилээхтик толоруллубутгара.
1941- 1942 сыллаах кыстык ыараханнык ааспыта. Миэстэҕэ
от суоҕа. Онон, атын оройуоннар сирдэригэр от оттоон, эргэ ту-
туулары өрөмүөннээн кыстыырга күһэллибиттэрэ. Ити ыарахан
кэмҥэ икки колхоз бэрэстэбиитэлинэн эбээһинэһин кыайа-хо-
то тутан Василий Сергеевич Сыроватскай олохтоох нэһилиэк,
колхозтар салалталарын кытта дьыалабыай уонна түмүктээх
кэпсэтиилэри ыытан ханна, төһө сүөһүнү кыстатары сыысхала
суох ааҕан-суоттаан эппиэттээх үлэни толорбута. Сэрии саҕалам-
мыт сылын кыстыгар Чкалов аатынан колхоз тоҕус туруу үлэһитэ
Арбын нэһилиэгин Хатыыстаах биэрэгэр сүүстэн тахса сүөһүнү
көрөн кыстаабыта. Ол көһүүгэ кыстыгы быһаарыыга Николай
Моисеевич Литвинцев дьиэ кэргэнинээн, Вера Романовна Уш-
ницкая, Февронья Сергеевна Копырина уо.д.а. утуйар ууларын
умнан, бары биир санаанан үлэлээбиттэрэ.
1942- 1943 сс. кыстыгар нэһилиэк икки колхоһа - Чкалов
аатынан колхоз Кэбээйи оройуонун Куукай өтөҕөр уонна Ньаҕаада
7