Page 28 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

Федоровалар буолан Бээдигэ ог үлэтигэр отууга хоно сылдьан үлэлээбиппит.
Кпэһээ 10 чаас иннинэ ходуһаттан тахсыбат этибит, сарсыарда 6-ҕа туран, 7
чааска ходуһаҕа киирэрбит, үлэ режимын баҕас кытаанахтык тутуһаллара.
Улахан, уһун да уһун, 10 ме гр курдук усталаах кэбиһиилээх оттору туруорарбыт,
кыргыттар субуу түгэҕин харбыырбыт, сорохгор оҕус сиэппиттэрэ. Үлэ олус
көхтөөхгүк барара. Сотору сотору улуустан кэлэн лекпия ааҕан бараллара.
соииалистическаи күрэхтэһиилэр түмүктэрип кэпсииллэрэ. Куораттан Обком
секретара Борисов Семен Захарович кэлэ сылдьыбьгга бэйэтэ биир гуспа
кэпсээн: иннинээҕи киэһээ 12 чааска дылы үлэлээн уһун баҕайы от түгэҕин
оҥорон баран, аһаан, өонньоон баран утуйбунпут. Сылайдахпыт буолуо
сарсыарда 7 ааһыыта туран аһаан сиэн, хомунан 9 чаас саҕана үлэҕэ киирээри
турдахпытына, арай газик иһэр ону көрөи звеповодтар (элбэх этибит 2 звено
кыттыһан үлэлээбиппит) эттилэр, сэрэттилэр: «Сарсыардааҥны омурҕан
кэнниттэн үлэбитигэр киирээри олоробут диэхпит, ол (киэһээ оҥорбут
гүгэхтэрин көрдөрөн баран) оппутун түгэхтээбиппит, күлсээххитий, хойут
баҕайы үлэҕэ киирэллэр диэн мөҕүллүөхпүт» - диэн. Обком секретарыгар
итинник эппиттэригэр хайҕааһын бөҕөтө: «Маладьыастар, үлэ режимын тугуһан,
көхтөөхтүк үлэлиир эбиккит»- диэтилэр. Дьин эр тоҕо эрэ ол эрэ күн үлэҕэ
хойутаабыппыт. Ол сайын Бээди отчуттара социалистическай күрэхтэһиигэ
оттооһунна кыайбыттара, көһөрүллэ сылдьар кыһыл знамяны ылбьптара,
харчынан бириэмийэлэммиттэрэ.
1962 с. 9-һу бүтэрэн баран Дабаадымаҕа кырдьаҕастар звеноларыгар атынан
от мустарбытым. Атым манап дьүһүннээх, Марха диэн ааттааҕа. Бастаан
туттарбакка эрэйдэммитим, инники сылларга уолаттар «кыынньаабьптар» этэ.
Сотору иччи оҥостои туттарар буолбута, күһүнүгэр окко үлэлээбэтэҕин курдук
уойбута аххан, үлэһиттэр эппиттэрэ: «Бурдук үлэтигэр кэһэтиэхпит» - диэп, ону
истэн аппын аһыммытын аҕай.
Түгэнинэнтуһанан кэпсиэхпин баҕардым. Арай оттуу сырыттахпытына олус
күүстээх чаҕылҕаннаах, этиниээх ардах түспүтүгэр, Дабаадымаҕа олорор
кырдьаҕас эдьиийбэр Биэрэҕэ аппын миинэммин таҕыстым. Этин эттэҕинэ,
чаҕылхан чаҕылыйдаҕына атым турунан кэбиһэр, ибили сытыйан хонукпутун
буллубут. Сарсыарда 6 чаас саҕана турарбар күн чаҕылыччы тыкпыт аҕай,
бэһэҕээ ардах кэлэн түспэтэҕин курдук. Тула сып сьгрдык, от-мас көҕөрбүккэ
дылы, чыычаахтар ырыалара-тойуктара ырааппыт. Арай көрдөхпүнэ, эдьиийим
барахсан айан суолун чарапчылапа-чарапчылапа одуулуу тураахтыыра, сииктээх
от устун хаамаммын, тиийэн аггыгар турдум уонна оргууйдук сэмээр ыйыттым:
«эдьиий ту|у одулуугунуи?» - диэн. Онуоха: «тойуом, санаабар оҕом Аччыгый
Бүөгүскэ иһэрэ буоларай...» - диэн. Сураҕа суох сүппүттэр сорохторо төннөп
кэлэллэр үһү диэн сураҕы истэн санаатыгар кэтэһээхтиир эбит. Оо, онно
кырдьаҕас эдьиийбин аһынаммын, олуһун диэн хараастан ылбытым. Сэрни
саҕаланыытыгар сэллик ыарыыттан 3 оҕотун, кэргэнин бьшдьаппыта, ол иһин
сүрэх баастаах эдьиийбэр олохтоох совет уола сэриигэ хорсуннук өлбүтүн
туһунан биллэрии кэлбитин киниэхэ биэрбэтэхтэр, кистээбиттэр. Новгородөв
Петр Иванович 1941 с. ынырыллыбыт Крымскай уобалас Балаклава куорат
таһыгар Гончарное диэн дэриэбинэҕэ көмүллүбүт. Сиэнэ Фаипа Иннокентьевна
кэпсээбитэ: «Эбэм сааһын үйэтин тухары уолун саныыра, ахтара уонна
кэтэһээхтиирэ. Телевнзорга сэриилээх киипэни көрдөҕүнэ, кыра олоппоһун
ылап телевизор иннигэр тиийэн уһуннук да уһуннук көрөн олороро, баҕар
оҕобун Аччыгый Бүөтүскэни көрдөрүөхтэрэ, саллааттар ортолорутар сылдьарын
көрөн ылбыт киһи»диэн. Ааҕан суоттаан көрүн. төһөөроҕотун кэтэспитин... Оо,
сэрии обургу төһөлөөх элбэх ийэни ытаппыта-соҥоппуга буолуой! Сэрии, суг
кураан, аччыктааһын хаһан да хаһан да хатыламматын, сэрии хаһан да хаһан да
буолбатын. Баарбуоллун өрүү чаҕылхай күн. ыраас халлаан.

26