Page 41 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

Аба Уулаах диэн алааска елбүгэ сирдэнэн олорбуттара. Кинилэр оч-
чотооду Саха сирин тыатьш дьонун курдук от отгоон. сүөһү, сняты
ииттэн, ол үүтүнэн, этинэн айахтарын ииттэн, кыра тыаны солоон
бааһына оҥостон, бурдук үүннэрэн олорбуттара. Торопиүтгэрэ оччо-
тооду кыһалдалаах олох кыһарданыттан кыайан толе кетон тахсыбак-
ка, кьхрыыьгчыктык-т'иийиммэттик олорбуттара. Евдокия олох эрэй-
нн-кыһалҕатын олох кыра сааһыттан билэн улааппыта. Кыра саайыттан
ийэтигэр дьиэ иһинээҕи улэдэ көмөлөһөн, хотоҥҥо маннай тымтык
гутан, салгыы сүөһү көрсөн. илиитин үлэттэн араарбакка улааппыта.
Адата оччотоодуга Советскай былаас тыа сиригэр ыытар политика-
тыттан туора турбатада. Ол курдук, культурной революция кэмнэри-
гэр хотону дьиэттэн араарыы, дьиэни муосталааһын курдук, оччотооду
кэмҥэ ыараханнык олоххо киирбит дьаһаллары бэйэтин кыракый
этөҕөр олоххо киллэрбитэ. Кэлин ада ууһунан холбоһон үлэлээһин
табаарыстыбатыгар киирэн, кыттыһан бииргэ үлэлээһин кыахтаадын-
хоннохтооҕун билбитэ. Онон хас да табаарыстыбалары холбоон,
төроөбүт Араиаһыгар "Бөлөхтөһүү" диэн артыалы тэрийбиттэригэр
сүөһүтүн, келүнэр атын, оттуур ходуһатын, мае сухатын холбоон чи-
диэнинэи киирбитэ.
Евдокия бүттүүн үөрэхтээһин дьаһалынан Томтор начальна# ос-
кхолатыгар үөрэххэ киирбитэ. Ол гынан баран, элбэх одолоох ыал
одою ойүенэн сылдьан үөрэнэр кыада суох буолан, үһүс кылааһы бүтэ-
рэн баран, оскуолаттан тохтообута. Маҥнай дьиэтигэр ийэтигэр
көмөлөһөн, дьонун сүөһүлэрин көрбүтэ, сайынын от улэтин, бурдук
быһыьпъпт хомууруи садана колхоһугар от, бурдук үлэлэригэр бэйэ­
тин дьуегэ кыргыттарынаан үлэлээбиттэрэ. Ол үлэлии сырьптаеына,
1939 сыллаахха "Болөхтөһүү" колхоз председателе Илья Константино­
вич Новгородов кыыһы ьпгыран клан эппигэ: "Евдокия, билигин трак
тор курсугар кыргыттары у'ерэтэр буоллулар. Биһиги колхозтан биир
кыыһы үорэххэ ыытарга дьаһал кэллэ. Окно колхоз бырабылыанньата
эйигин ыытарга быһаарда". Кини саҥа тэриллибит МТС трактордара
Мүрү Эбэ хонуутугар үлэлииллэрин көрөрө, онон салла санаабатаеа.
Улгумнук сөбүлэһэн, хомунан, МТС-ка кэлбитэ. Сана тэриллибит МТС
саҥа оннун булунан эрэрэ. Дьиэ-уот суодуттан тракторист курсугар
үерэнэр дьои Чарантга үөрэммиттэрэ. Кыргьптар иккиэйэх эрэ эти-
лэр. 1940 сыл сааһыгар ыһыы иннинэ үөрэхтэрин бүтэрэн тракторист
ндэтин ылбытгара. Евдокияны "ХТЗ” тракторга сменщигинэн анаа-
быттара. Старшай тракториһынан Аржаков Михаил үлэлээбитэ. Кыыс
опытах, мындыр тракторист Михаил Аржаков үөрэтиитинэн трак­
торист мындыр, ыарахан идэтигэр уһуллубуга. Кинилэр иккиэн Логой
нэһилиэктэрин колхозтарын бааһыналарыгар сааскы ыһыы кэмигэр
сири таҥастаабыттара, сиэмэ ыспыттара, күһүнүн 'Севернэй" ком-