Page 110 - Үлэ дьол доҕуһуола. Производство маяктара. Василий Сивцев Мүрү

Чаран ай урэдин биир гына сыыйан чугастаады алаастарынан хайыыга сыл-
дьар сылгыларын кэрийэн дьиэлээн ийэллэр. Мээчигин сыардада келуй-
бутэ, ын ыырга мииммитэ номнуо 10-ча сыл буола о дуста. Барахсан кууйэ-
уода, айана тургэнэ, ын ыырга сымнадайа чугайынан тэннээдэ суох сылгы.
Бугун куннээди улэлэрэ буппутун билэн дьиэтин диэки кудуххайдык айан-
наан сигилдьитэн ийэр. Хайаайына да тиэтэппэт. СылгыЬыт Чаран ай урэдэр
сылдьар атыырын уерун булан туруктара учугэйинэн эбии айылыкка ете-
рунэн киллэриэ суодун быйаарда. М.П.Белолюбскай сыл ахсын сылгыла-
рыгар оту хайаанардыы елгемнук оттуур. Быйыл даданы сылгыларын айадар
20-тэн тахса тонна оттоох. Теруех чугайыгар биэлэр уулара улаатыыларыгар
учугэйдик айатар угэстээх. Учугэй туруктаах биэлэр этэнтгэ терууллэр.
Бастын сылгыйыт ааспыт сылга кулун дьыалабыай тахсыытын 98 быры-
йыан'Н'а тиэртэ. Маннык утуе тумук биирдэ кэлбэт.
Михаил Петрович Белолюбскай харыс да сири сыдарыйбакка тероебут
нэйилиэгэр сылгыйытынан улэлээбитэ быйыл 29-с сыла. Бу сыллар усталаах
туораларыгар араас дьыллары керсен сылгы иитиитин бары ымпыктарыгар-
чымпыктарыгар тиийэ буста-хатта. Билигин улуус уопуттаах сылгыйытта-
рыттан биирдэстэрэ. Быйылгы кыстыкка 38 сылгыны, бу ийиттэн 33 биэни
кыстатан туруорар. Содотох сылгыйыт керуутугэр-истиитигэр ой бото улэ.
Михаил Белолюбскай кыстык садаланыадыттан биир куну кетуппэккэ ха-
йыыга сылдьар сылгыларын кэрийэн керер. Хайа атыыр уорэ мелтееру
гыммытын корен айылыкка киллэрэр.
Кыйын н’ы тымныы ыйдарга базатыгар Эбэ Саппыйатыгар хайыыттан
уонча сылгыны айылыкка киллэрэн сэниэ ылларан, туруктарын кеннер-
теен баран хайыыга теттеру ыыппыта. Билигитэ сылгылар туруктара учу-
гэйиттэн санаата кэлэ сылдьар.
Михаил уелээннээдэ Константин Иванов олох соторутаадыта тодус
уордээх берелер Тунадынан Дупсун диэки барбыттарын кэпсээбитэ. Ону
истэн сылгыйыт сурэдэ куускэ тэбиэлээн ылла:
— Бай, арахсыбат кыыллар буулаабыттар, ээ, бадада. Курэтэн, тойуйан,
туйахтаан, ытыалаан бултаан адай биэрдилэр, куттаммат кыыллар эбит,—
сылгыйыт улаханнык мунчааран ылла.
Итини истэн сылгыйыт арахсыбат кыыллар буулаабыттар диэн ийигэр
дьиксинэ саныыра улаатта. Санаатыгар бугун, сарсын кэлиэхтэрэ диэн
сэрэхэдийдэ. Бириэмэ этэнтгэ ааста. Хата, дьолго бу энгэр сылгыны тар-
пыттара биллибэт. Михаил сэрэхэдийбитин курдук куруук сэргэхтик сыл­
дьар. Борен’ диэн киитэрэй, ейдеех кыыл. Туун устата уонунан кейу биирдэ
туйэр.
Олохтоох бэйэни салайыныыга киирбит кэмнэ аадан-суоттаан, ин-
никини ете керен улэлиир олох ирдэбилэ буоларын сылгыйыт учугэйдик
ейдуур. Тустаах улэдэр хайдах сыйыаннайадын даданы улэн' тумугэ оннук
буолар. Кини сылгылара ырааппаттар. Эбэнэн, Хоту алаастарынан, Ара-
н айынан, Мурулэнэн, Соболоодунан, Кустаадынан ыырданан сылдьаллар.
Дьайаллаах сылгыйыт дьыл киириититтэн-тахсыытыттан тутулуга суох
сылгыларын еруу харадын далыгар тута сылдьан бириэмэтигэр эбии айатар,
теруеххэ эрдэттэн бэлэмнэнэр. Дьэ, ити курдук сылгы туйа диэн сылайа-
ры-элэйэри аахсыбакка, биир кун ереебекке туруулайан улэлиир буолан

108