Page 37 - Үлэ дьол доҕуһуола. Производство маяктара. Василий Сивцев Мүрү

ууйатарга, кини утуе хаачыстыбаларын салгыы сайыннарарга ыытыллар
кэскиллээх племенной улэлэртэн биирдэстэрэ. Билигин бу хайаайыстыбада
305 тебе саха суейутэ иитиллэн турар эбит. Чахчыта да саханы саха он орбут
ебугэбит суейутэ барахсан оччотооду бириэмэни куннэр-дьыллар айар-
даллар боруода быйыытынан убаастаныан, ытыктаныан наада. Кылгас модьу
атахтаах, атырдьах салаатыныы туруору муостаах, уйун сирэйдээх, кэтит
туестээх, улахан истээх, уйун систээх, халын эт меггуруе боруода суейулэр
араайынай эбириэн, саадьадай, эриэн дьуйуннэринэн кэлбит-барбыт дьон
болдомтолорун тардыахтарын тартылар. Хас биирдии суейугэ тердулэрин-
уустарын кердерер племенной карточкалар ыйаммыттар. Олортон сийилии
биллэххэ, Бочугурас диэн ааттаах ынах 1994 сыллаахха тереебут. Кини
урдугэ биир миэтэрэ 14 см, уйуна биир миэтэрэ 132 см, тыыннаах ыйаа-
йына 340 киилэ, сылга ортотунан 5,6 бырыйыаннаах 900 киилэ ууту ыаппыт.
Племенной-селекционнай улэ былааннаахтык ыытылларын тумугэр
саха норуотун туохха да тэггнэммэт кунду национальнай баайа кэхтибэккэ-
симэлийбэккэ кун бугунугэр диэри кэлбитэ — республикабыт салалтата
ыытар политикатынан сыаналыахха сеп.
Хатастаады сибиинньэ иитэр комплекс быыстапкада адалбыт беден’
уругг, мандрас, дюрок боруодалара бийиги усулуобуйабытыгар тургэнник
ситэллэрин тэнэ ускэмник улааталлара эмиэ тыа сирин дьонун бийирэ-
билин ылла. Чахчы даданы кийи тургэнник ситэр, теруехтээх салаа кыыл-
лара диэх курдук. Ол курдук, Го диэн ааттаах ман ан боруода ийэ сибиинньэ
тыыннаах ыйаайына 403 киилэ, устата биир миэтэрэ 96 см, кини олорбут
уйэтигэр уопсайа 3570 тебе сибиинньэ одотун биэрбит. Сибиинньэ тыын­
наах олорор кэмэ кылгайын санаатахха, кийи седер сыыппарата.
Кэнники кэмн’э дьиэ табатын, булчут да ыттары иитиигэ улахан суолта
бэриллэн эрэрин бу дьаарбан каттан эмиэ керуеххэ сеп. Бугунтгу куннээди
дьаарбан ка быыстапкада содуруунан-хотунан араас быыстапкаларга кыт-
тыбыт элбэх мэтээллэрдээх лайкалар биир эрээтинэн бу баарбыт диэбиттии
кэчигирэйэ бааллыбыттар. Хоту дойду маанылаахтара чуораанчыктаах та-
балар сэргэх бэйэлээхтик кере-истэ дьэргэлдьийэ тураллара быыстапка-
дьаарбан ка суолтатын эбии ситэрэн-хоторон биэрэргэ дылылар.

Атыы хамщатык барда

Уус-Алданнар табаардара ханна даданы тиийдиннэр былдьайыгынан
барарын атыыйыттар бары учугэйдик билэллэр. Бу да сырыыга эмиэ оннук
буолла. Удьуор одуруоччуттар Суоттуттан «Одуруоттаах» баайынай хайаа-
йыстыбатын байылыга В.С.Мордовской бу дьаарбан када эрдэттэн бэлэм-
нэнэн, дьайанан киирбит. Туерт «КАМАЗ» массыыналарынан тобус-толору
сибиэйэй хаппыыстатын септеех сыанада хамадатык батарбыт.
Оттон биир да атыыны-тутууну кетуппэт «Сэйэн Ардьакыап» тэрээ-
йиннээх хайаайыстыба табыгастаах миэстэдэ туран, адалбыт бородууксуйата
учугэйдик атыыламмытыттан В.И.Барашков уеруутэ байаам.
«Бэрэ» баайынай хайаайыстыба эдэр салайааччыта М.М.Алексеев эмиэ
дьаарбан ка-быыстапканы биири да кетуппэт, быыс булан сананы-бастыны
кере сатыыр, учугэйин иилэ хабан ылан тустаах улэтигэр туйанар кийи.

35