Page 96 - Үлэ дьол доҕуһуола. Производство маяктара. Василий Сивцев Мүрү

сьева, Л.В.Баишева биир ейунэн-санаанан салайтаран тустаах улэлэригэр
кийи сэргиир, нэйилиэнньэ астынар тумуктэрин ситийэллэр. внерге сы-
рыттахпына бу тэрилтэни быйа ааспаппын. Манна урут бииргэ алтыспыт
табаарыстарым Дмитрий Иванов, Андрей Сергеев олохторун буус-бутуннуу
ветеринар улэтигэр анаатылар. Тейелеех суейуну, сылгыны кербуттэрэ-
истибиттэрэ, эмтээбиттэрэ, елер елууттэн быыйаабыттара буолуой?! Аадан
сиппэккин. Маннык утуе улэйит дьоннор улахан хайдабылга, надараадада
да туйуехтэрин сеп этэ.
Сэбиэдиссэйинэн алтыс сылын А.Ф.Афанасьева ананан улэлиир. Кини
салалтатынан «Утуе дьыала» чэрчитинэн бейуелэк ортотугар тутуллубут
тупсадай хонтуоралаахтар. Сырдыга, сылаайа, ыраайа, кийи эрэ санаата
кэлэн улэлиэх дьиэтэ. Хонтуораларыгар киирбитим сарсыардаан'Н'ы пла-
неркаларын тумуктээн, куннээди улэлэрин быйаарсан, ким тугу оно-
руохтаада чуолкайдаммыт. Ол быйыытынан бары даданы улэлии-хамсыы
бараары олороллоругар тубэстим. Ветеринардар бэйэлэрэ туспа хонтуора-
ламмыттара куннээди улэлэрин былааннайалларыгар, инникини чуолкай-
дайалларыгар, кэскиллээх дьайаллары ылынан сыллаады улэлэрин тумугэр
утуе сабыдыаллаадын астына кэпсииллэр. Олохтоохтор даданы ветеринар-
дары наадыйдахтарына биир сиртэн булалларынан эмиэ табыгастаах эбит.
Кинилэр манна чаастатык кэлэн наадалаах субэни-аманы ылаллар, куос-
каларын, ыттарын адалан кердереллер, прививка да бэрдэрэллэр эбит.
Саха кийитин сиэринэн ыраахтан кэлбит кийини уерэ-кете ке-
рустулэр. Анна Федоровна дьуегэтинээн Лена Васильевналыын куннээди
улэлэрин былааннаан ыалларынан бараары турдахтарына, батгайа кэлбип-
питтэн уердум. Биллэн турар, анаан-минээн кэлэн баран, улэлэрин-хам-
настарым билистэхпинэ сатанар курдук. Ветеринардар нэйилиэк урдунэн
баар сибиинньэни, сылгыны, ынады, кууруссаны барытын учуокка ылан
кереллер. Барыларыгар биирдии ыалларынан анал сурунаалы айан, сурук-
ка-бичиккэ киллэрэн учуоттууллар, хонтуруоллууллар. Улэлээбиттэрэ
ыраатан, уопутуран дьыала-куолу чуолкайдык онойуллар эбит. Отчуотта-
рыттан кердеххе, нэйилиэк баайа-дуола диэн 864 ынах суейу, бу ийиттэн
337 ыанар ынах, 464 сылгы, бу ийиттэн теруур биэтэ 311, 40 сибиинньэ,
150 куурусса. Тыа кийитин сурун баайа диэн суейутэ буолар. Дьэ, ол ийин
хара сарсыардаттан киэйэ хойукка диэри быыс булбакка, суейутун кытары
бодьуустайар. Кини биэрэр бородууксуйатынан дохуоттанан, айаан-сиэн,
дьонун-сэргэтин иитэн олорор.
Ааспыт сылга нэйилиэккэ 43 ыал дуогабардайан уут туттарбыттар. Биир­
дии ыалынан уут аналийын ылбыттар. Былырыын анализ тумугунэн вете­
ринардар элбэх ынах маститтаабытын быйааран, бириэмэтигэр эмтээн
утуердубуттэр. Кинилэр улэлэрин сурун хайысхата нэйилиэк иитэр суейутэ,
сылгыта доруобай буоларын хааччыйыы, ситийии. Иитиллэр суейу доруо-
буйатын туругуттан нэйилиэк туруктаах, байылыат олохтоох буолуута бы-
йаччы тутулуктаах. Суейу доруобай, терелкей теруеду биэриитэ, бу эмиэ
ветеринар улэтин кытары ыкса сибээстээх диэххэ сеп. Ол курдук, ааспыт
сылга нэйилиэк урдунэн ньирэй дьыалабыай тахсыыта 96, кулуну дьыа-
лабыай ылыы 75 бырыйыанн а тэн нэспит. Утуе ситийии бэйэтэ быстыспат
сибээстээх: теруех баар буолладына, бородууксуйа урдуур, оччотугар вете-
94