Page 41 - Уус-Алдан 2006

"Айылҕага суох — киһи суох" — диэн клраһэлиир тыллар; айылҕаца сы-
һыам молтөөбүтүн, инникими кыайан көрбөт бүтай дууһаламмыппытын,
чой оройдоммуппутун көрдөрөр. Кэрдиллибит мастаах, умайбыт тыалаах,
омойо уолбут күөллээх, кир-кираас, бытыылка быыһыгар дьон мустан
олорор түөлбэтиттэн туох ыраас толкуй, инникигл лраллэлх, сайдар сауах-
тардаах үлэ барыай?!
Биһиги "алаас" диэн уникальпай, аан дойдуга бу Саха эрэ сиригар,
илин эҥэр улуустарга баар сиргэ-уокка олохсуйан олоробут.
Бу биһиги уутуйан олохсуйан олорор түөлбабит биир саамай улахап
харыстанарга аналлаах алаастартан биирдэрэ, биһиги киэн тутта "Тойон
Мүрү" диэн ааттыыбыт. Маанэҕэ дацаны "Тойон Мүрү" дэммэтах буо-
луохтаах.
Олустук улуутуйан, киэбин киэлитин барытын катан ипиин диэки сы-
тыы чолбон харацынан корон турар Улуу тойон киһини сананпыт буо-
луохтаах, Бу Улуу сир киэбин киэлитин тутан үйлллрга хаалыахтаах! Ула-
хан сир дьоно олус дьоһун, тахсыылаах тутуулаах-хаптыылаах, быһаарар
тылы ылар сиардээх өйдөөх-санаалаах, эппит тылы тыалга бырахпат дьо-
һун дьон буолуохтаахпыт, кэнчээри ыччат ону корон иитилл ан улаатыах-
таах, сиэрдээх көлүөнэ солбуһан үйалари салгыы баран иһиахтаах.
Биһиги биллиилээх киһибит Сергей Степанович Васильев — Борогон-
скай: "Киһи аҕыс кырыылаах буолуохтаах, кылыстыы кылбаҥныы оон-
ньуохтаах, үйэлэри унуордуу хардыылаан иһиахтаах" — диэн тыллара
олус ханыылыы.
Маннык улуу сирдэр маана айыллаы хаалбаггар, кинини хараанныыр,
арчылыыр күүстэр бааллар диэн биһиги, киһи аймах, билабит. Бу сүдү
күүс биһигини кытта бииргэ буоллаҕына сайдыы, чөл буолуу биһиги
дууһабытын, куппутун-сүрбүтүн бөҕоргөтүө, сиардаах буолуубутун туску-
луо.
Онон Кобякова Федора Иннокентьевна — "Эдьиий Дора", айылҕаттан
арчылыырга, дьон өйүн-санаатын муоһалаан биарарга ананан калбит
киһи тылын ылынан, дойдубутун, сирбитин-уоппутун, улуу сирдэрбитин
маанылыаҕын, этэн нэ олорорбут туһугар көрдөһүецүн . Ыам ыйын 22-26
дылы айылҕа иһийэн, байатин баринэр-чинчинар, айбытын барытын
көрүнэр кэмигэр айылҕабытын, кытта биир буолуоцун , онно сөитөөх дьа-
һаллары ылыаҕыҥ.
- Киинн а, биһиэхэ, ыраастанан, сиэрдаахтик туттан-хаптан бардах-
пытына, кытыы бөһүөлэктэр көрүнэн караца тардыһан барыах атилар.
- Дьон тоцо арыгылыыр буолла, туохтан дууһата тууйулларый, албах
харчылааҕа буоллар тугу оноруо атэй, билигин тугунан дьарыктаныан
баҕарарый?
Ыч1 шппыт бөһүөлэгэ, тулалыыр айылҕата хайдах буолуон бауарарый,
инникитин хайдах көрөрүй? Бу боппуруостарга общественность, салал га
дирин- толкуйдаах, кэскиллээх дьаһаллара наадалар.
Бу билин н и олорор таһыммытынан норуот дьүүкарар турукка баран
эрэрин өйдүөх тустаахпыт.
- хас биирдии оцо иһин, хас биирдии ийа иһин сорунуулаахтык охсу-
37