Page 213 - Дүпсүн сирэ

хомуллубут эдэр дьон, Арҕаа сорим кыттыылаахтара, үлдьү Илим Японияны
кытта сэриигэ туруммуттара.
Баара-суоҕа 18 саастаах Шадрин Семен Иосифович, борохуот 25 бууттаах
дьаакырын ыарырҕаппакка көтөҕөр күүстээх Сивцев Василий Петрович (Баай-
ка), Берлини штурмаласпыт Сивцев Николай Иванович, Сивцев Афанасий Ва­
сильевич, Стручков Алексей Михайлович Япония сэриититтэн төннүбэтэхтэрэ.
Шадрин Гаврил Иосифович, Максимов Дмитрий Федорович, Максимов Гав­
рил Нестерович, Максимов Михаил Нестерович, Бочкарев Василий Василье­
вич, Гоголев Михаил Саввич, Кореяҕа сэриилэспит Рожин Константин Егоро­
вич сэриини түмүктээн дойдуларыгар төннүбүттэрэ.
Сории сиэртибэтэ суох буолара кэлиэ дуо? Сэрии диэн хардарыта
сэймэктэһии, өлүү-сүтүү. Ол да иһин кыргыһыы хонуутуттан «хорсуинар
өлүүлэринэн өллө», эбэтэр «сураҕа суох сүттэ» диэн дириҥ кутурҕан биллэрии-
лээх суруктар кэлэллэрэ. Күөгэйэр күннэригэр сылдьар дьон алаһа дьиэттэн-
уоттан тэйэн аймах било дьонноруттан арахсан кыргыһыы уоттаах толоону-
гар охтубуттара, эдэр, сырдык олохторун тероөбүт дойду көҥүлүн иһин толук
уурбуттара. Тоҕус оҕо ийэтэ Варвара Ефимова ол уоттаах сэриигэ эдэркээн
саастарыгар сылдьар, түөрт чэгиэн-чэбдик бэйэлээх күндү уолаттарын сэ­
риигэ атаарбыта. Кини уолаттара историяҕа киирбит Хотугу Донецк, Старай
Русса, Сталинград, Курскай Тоҕой кыргыһыыларыгар кыттыбыттара. Варвара
эмээхеин түөрт уолаттара: Сэмэн, Мэхээлэ, Көстөкүүн, Арамаан Ефимовтар
сэрии толоонуттан төннүбэтэхтэрэ. Тустаахха, кырдьар сааспар өйөбүл-тирэх
буолуохтара диэн бүөбэйдээн иипнит, улаатыннарбыт ийэ барахсанна ыар
сүтүк. Эмиэ маннык ыар дьылҕаламмыттара, бырааттыы Хабырыыс, Мэхээ­
лэ, Киргиэлэй, Бүөтүр Баһылайаптар, Захар, Ефим, Данил Стрекаловскайдар,
Петр, Афанасий, Дмитрий Бочкаревтар. Остуойка сириттэн биир дьиэ кэргэн-
тэн Шелковников Михаил Петрович 6 уола сэриигэ барбыта. Гаврил атаҕар
бааһыран, Егор аҥаар атаҕын сүтэрэн, Михаил, Роман, Прокопий тыыннаах
эргиллибиттэрэ. Федор сэрии хонуутугар охтубута.
1942 сылтан саҕатаан үлэ фронугар диэн ааттаан эдэр эрчимнээх дьахтал-
лары, сэриигэ араас биричиинэнэн ын ырыллыбатах эр дьону Киренскэйинэн,
Алданынан, Томмотунан, Бурятияҕа тиийэ мае кэрдиитигэр, балыкка, шахта
үлэтигэр, суол оҥоһуутугар хомуйан ыыниыттара. Дүнсүн нэһилиэгиттэн 37
киһи үлэ фронугар сьыдьыбыта. Олор истэригэр бааллара 6 дьахтар — Шергина
Дария Семеновна, Ушницкая Анна Васильевна, Горохова Анна Кузьминична,
Босикова Варвара Андреевна, Илларионова Анисия Константиновна, Сивцева
Наталья Сергеевна. Туруу үлэһит эр дьон сэриигэ барыылара холкуостарга ыар
балаһыанньаны үөскэппиттэрэ. Холкуос туох баар үлэтэ-хамнаһа оҕолорго,
дьахталларга, кырдьаҕастарга хаалбыта. Аас-туор олох, сыра-сылба эстэр кы-
таанах дьыллара үүммүттэрэ. 1941—42 сс. уот кураан түспүтэ, аһына ысиы-
та, сшаастар куурбуттара, күөллэр уолбуттара. Аһына оннооҕор кэбиһии.зээх
оту, хара тыаны, уу хомуһун сиэбитэ. Сиртэн күөх от быкиат буолбута. От
үүммэккэ, оттоммут от тиийбэккэ, холкуос арыый сэниэлээх эдэр өттүн Нам,
Кэбээйи оройуоннарыгар оттопнуттара. Кыһынын сүөһүлэрин үүрэн бу сир-
дэргэ көспүттэрэ. Холкуостар аайы үлэни кыайар эр дьоннортон обороннай
209