Page 297 - Дүпсүн сирэ

таабыттара. Тыахаһаайыстыбатын сайыннарыыга эмиэулахан хамсааһынтахсы-
быта. Сэрии иннинээҕи кыракый холкуостар холбоһон, тэрилтэ-хаһаайыстыба
өттүнэн кыаҕырыылара, дьон олоҕс-дьаһаҕа сыыйа көнөн иһиитэ, кииннэммит
бөһүөлэктэргэ дьон-сэргэ дьиэ-уот туттуута, социальнай-культурнай, произ-
водственнай объектар тутуллуулара ситиһиллибитэ. Бөдөнсүйбүт холкуостарга
МТС-тар он орор үлэлэрин кээмэйэ улаатан, сири кытта үлэ лаппа тупсубута,
кэнээбитэ. Оройуоннарга орто оскуолалар ахсааннарын элбэтии, педагогичес-
кай институт базатыгар Саха Государственнай университета аһыллыыта барыта
тыа сирин ыччата үөрэххэ талаһыытын күүһүрдүбүтэ, үрдүк үөрэхтээх олохто-
ох кадр үөскээһинигэр кыаҕы биэрбитэ.
У1-с пятилетка (1956—1960 сс.) уонна семилетка (1959—1965 сс.) дойду
бүттүүнүн үрдүнэн улахан уларыйыылар тахсыбыттара. Норуокка биллэри-
нэн Хрущев киллэрбит «сылыйыы» кэмэ (1954—1964 сс.) үчүгэй да, мөлтөх
да өрүттэрдээх этэ. Партия XX съеһигэр Хрущев Сталин культличноһын
саралааһына, отутус сыллардааҕы политическай репрессия сиэртибэлэрин
реабилитациялааһын саха норуотугар Максим Аммосов, Платон Ойуунускай,
уонна да атын уонунан ааҕыллар чулуу дьоммут ааттара тиллиитз улахан оро
көтөҕүллүүнү үөскэппитэ. Биһиэхэ, уус алданнарга, Николай Окоемов, Иван
Жирков курдук бастын дьоммут тиллиилэрэ улахан үөрүү этэ.
Хрущев тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга кырыс уонна оһорбо сири
баһылааһынҥа ыыппыт үлэтэ норуот олоҕун илгэтин өрө көтеҕүүгэ ула­
хан оруолламмыта. Биэс уонус сыллар бүтүүлэригэр, алта уонус сыллар
саҕаланыыларыгар, оннооҕор Дьокуускай остолобуойдарыгар килиэби босхо
сиир буола сылдьыбыттаахпыт.
1956 сыллаахха Государственнай пенсия туһунан Сокуон тахсан, пенсия
үрдээһинэ ситиһиллибитэ. Сулууспалаахтар уонна оробуочайдар субуотаҕа уонна
бырааһынньык иннинээҕи күннэргэ үлэлэрин чааһа 2 чаас кылгаабыта.
Бөдөнсүйбүт холкуостарга МТС техникаларын атыылааһын тэриллэн,
өрөмүөннүүр-техническэй станциялар үөскээбиттэрэ. Ол гынан баран, Хру­
щев тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга реформалара омсолоохторун, олоҕо
суохтарын көрдөрбүттэрэ. Холобура, Саха сирин тоҥ-муус дойдутугар куку-
рузаны үүннэрэ сатааһынтан туох да туһа тахсыбатаҕа. Киэҥ сирдээх-уоттаах
Саха сирин оройуоннарын холботолооһун түмүгор тэриллибит производствен-
най управлениелартан киин буолбатах оройуоннар уһун сылларга кыайан
өрүттүбэт охсууну ылбыттара. Сэрии иннинэ уонна сэрии кэннинээҕи баста-
кы сылларга республиками бастын нар ахсааннарыгар сылдьыбыт Уус Алданы,
Намы кытта холбооһун содула оройуону хаалыы дирин дьуоҕатыгар тэпси-
битин, үйэ анаара кэрин о кэм аастар да, улуус күн бүгүнн ү бсптаһыанньата
итэҕэтиилээхтик көрдөрөр. Уопсайынан ыллахха, сэрии кэннинээҕи сыл­
лар Саха сирэ со пиал ьпай-эконом и чес кай, культурнай сайдыытыгар улахан
хамсааһыны оҥорбуттара. 1949 сылтан саҕалаан тыа сирин чулуу үлэһит дьон-
норуттан бастакы Социалистическай Үлэ Геройдара үүммүттэрэ. Биэс уонус,
алта уонус сылларга сири кытта үлэ, онтон сүөһү иитиитин үлэһиттэрэ Герой
буолбуттара.
Н.С.Хрущев партия XXI съеһигэр (1959 с.) «ССРС-ка социализм толору уон-
261