Page 109 - Борогон боотурдара

Г-.................................-........... ...... БОРОБОН БООТУРДАРА ................. ............................... -

буоларын сорохтор билбэттэр. Сорох журналистар, историктар Генштаб урдуку
командованиета стратегията суох этэ, норуоту, саллааттары сэмсэ биэрэн то-
лук уурбута, Улуу Кыайыыны норуот бэйэтинэн эрэ ситиспитэ диэн дой^ох-
тууллар. И.В. Сталин 1942 сыллаах кистэлэн' директиватыгар «Сэрии уЬаата,
ар^аа эдэр о^олор сэриигэ кыдыйыллар буоллулар, эдэр киЬи кыайыы кэн-
ниттэн улэЬит куус быЬыытынан кэскиллээх уонна Япония сэриинэн туЬээри
турар, ону кыайарга байыаннай учугэй бэлэмнэнии наада», - диэбит.
Илин Забайкальскай, Дальневосточнай фронтга сулууспалаабыт саллаат-
тар унньуктаах уЬун сылларга, ортотунан биэс сылтан 7,5 сылга диэри хоргу-
йууну, тонууну-хатыыны, ыарахан байыаннай сулууспаны ааЬан, ДБаптал^а-
ны суоран (кунтгэ 2,5 м3) оборона оноруутугар сылдьан, ол быыЬыгар ис
ыарыытыгар да хаптаран, эрэйи-муну, елууну-сутууну керсубуттэрэ. Ону ба-
рытын эдэр эрэ буолан тулуйдахтара. Элбэх саллаат ис тиибиттэн елбуттэрэ.
Эдэр саастара энсилгэннээх Маньчжурия, Монголия нитз-са^ата суох истиэ-
бэр ииэн-сутэн, хаарыаннаах сыллара хааллахтара...
Бу байыаннай хампаанньа советскай командование ураты сатабыллаах
стратегиятынан 24 куннээх туун иЬинэн олус элбэх хаан тохтуута суох, емутун-
нэрэн, онно эбии алта-сэттэ государство сэриилэрэ кыттан, кылгас кэмнэ
кыайыынан тумуктэммитэ. Советскай командование, Генеральнай штаб
талааннаахтык онорбут стратегиялара хайда^ын уунэр ыччакка ейдетееру
урут, ханна да бэчээккэ тахсыбатах чахчыларга оло^уран, бу сэрии хаамыы-
тын сырдата туЬэр наадалаах.
Атырдьах ыйын 10 кунугэр Монголия эмиэ Япония^а сэриини биллэр-
битэ. Бу Дальнай Востоктаа^ы стратегия барыллаан «Канн» диэн ааттаммыта.
Советскай сэриилэр кимэн киириэхтээх линиялара Маньчжурия, Монголия,
Хотугу Корея, Кытай сирдэринэн aahapa. Анардас биир мелуйуен саллаат-
таах Квантунскай армия ылан олорор сирэ Германия, Италия, Япония сирдэ-
рин холбуу ылбыт caija иэннээх киэн этэ. Квантунскай армия кууЬэ маннык
этэ. Пехотнай дивизията - 31, мотострелковай дивизията - 9, танковай ди-
визията - 2, «смертниктэр» биригээдэлэрэ - 1, салгын сэриитин армията - 2.
Командующай Отодзо Ямада, штаб начальнига - Хикосабуро Хата (Москва^а
урукку байыаннай атташе) этилэр.
«Япония Маньчжурия^ бактериологическая (чума, сибиир язвата, тиф,
холера) сэриини теле тардарга бэлэмин емуттэн хаалан, кыайан туттубатах-
пыт», - диэн кэлин Хабаровскайга буолбут трибуналга Ямада бэйэтэ иЬитин-
нэрбитэ. Маны таЬынан уон сыл устата быыЬа-арда суох хайаларга, хайа анны-
гар бутун куорат тутуллубут беБергетуллубут кириэппэстэригэр уонна Кытайы,
Маньчжурияны бьгыЬаан сытар, икки атахтаах быЬа ааспатах, ото-маЬа, кылаа-
бынайа, уута суох кумах куйаары ким да кыайан туораабатыгар эрэнэллэрэ.
От-атырдьах ыйдарыгар урут сэрии историятыгар суох улахан куустэр:
1 мелуйуен саллаат ар^ааттан быра^ыллыбыта. 2-с Украинская, Карельскай
фроннартан, Прага, Кенигсберг куораттан 53-с, 6-с гвардейскай танковай
армиялар быраБыллыбыттара. Советскай чаастар, былаан быЬыытынан, 15-
20 хонук иЬинэн Квантунскай армияны улту сынньан, 600-800 км сири сэ-
риилээн ылыахтаах этилэр. Забайкальскай фронт Солуньскай туЬаайыынан
естее^у емутуннэрэн, Хинган хайатын туоруур суолу былдьаан ылан, Да-
баныпан, Солунь бе^ергетунуулэрин улту сынньан, 350 км баран, 10-15 хонук

105