Page 71 - Борогон боотурдара

..................... .••••-........... ■..... t -3,- БОРО50Н БООТУРДАРА -!-

КАЛИНИНСКАЙ РОМАН ЕВСЕЕВИЧ
(1910-1973)

1910 сыллаахха уруккута Байа^антай улууЬун I Байа-
^антай нэЬилиэгэр дьадьаны кэргэнттэ тереебутэ.
1925-34 сс. Танда оскуолатыгар уерэнэн 6-с кылааЬы
бутэрбитэ. Чурапчы оройуонугар Танда-Бахсы нэЬи-
лиэгэр Совет секретарынан, ликбез учууталынан улэ­
лээбит. 1936-40 сс. Боро^онтго оройуоннаа^ы тутуу са-
лаатын суоччута. 1940-42 сс. Боро^онтго олох-дьаЬах
управлениетыгар бухгалтерынан, Суоттуга сельпо^а
со^отуопка солбуйар председателинэн, онтон эмиэ Боро^онтго уерэх салаа-
тын бухгалтерынан улэлэтэлээбит. Бу дьонтго-сэргэ^э ураты эйэ^эс сыЬыан-
наах, олус сэмэй, керсуе, сытар ына^ы туруорбат сымна^ас киЬи Ийэ дой­
ду елер-тиллэр куннэрин кемускэлэ тирээн кэлбитигэр, кунду кенулбутун
куенунэн кемускээбит хорсун сэрииЬит буолбута. Хорсун-хоодуот буойун Гит­
лер api^aijap - Берлиннэ тиийэ сэриилэспитэ уонна аан дойду историятыгар
киирбит, Потсдамнаа^ы (1945 с.) ус улуу государстволар чемчекелере мусту-
бут конференцията ыытыллыытын хааччыйыыга кыттыбыта.
БиЬиги кинини Боро^онтго дьахтар улэтин барытын сатыыр - асчыт,
иистэнньэн-, таггас кырыйааччы, олох-дьаЬах Боро^онноо^у комбинатыгар
иис сыа^ын маастарын быЬыытынан эрэ билэрбит. Бу, уулуссанан оргууй а^ай
нэн-нэн-нээн, сэрэнэн хааман иЬэр «Иистэнньэн- Арамаан», Европаны toijo
хаампыта буолуо диэн ким да ейугэр о^устарбат этэ. Бэйэтэ да ыЬар-то^ор
кэпсээнэ суох, кыра унуохтаах, а^ыйах саналаах, дьон кулугэр сылдьар, бил-
либэт-кестубэт сэмэй киЬи этэ. Хата, сорох дьон кырдьыга-сымыйата биллибэт
кэпсээнинэн «ээ, Арамаан армия^а генерал поварынан, мааны аЬы аЬаан сыл-
дьыбыт уЬу». Сорохтор: «Армия^а саа туппатах, иистэнэ сылдьыбыт» энин
диэн, сэнээбит дуу, сэргээбит дуу курдук кэпсэтэллэрин кулгаахпыт уЬугунан
истэрбит. Дьин-эр, ескете генерал повара дуу, иистэнньэн- дуу буолан сэрии-
лэЬэр армия^а сылдьыбыт да буолла^ына, ол атын саллааттартан чахчы-
бааччы талааннаах, дьо^урдаах буолан, генерал ааттаах киЬи талан ылбыта
кини туспа уратылаах саллаат буоларын эрэ кэрэЬилиэх этэ. БиЬиги, Илинтги
сэрии саллааттара, холобура ый баЬыгар-ата^ар тууннэри тубуктээх улэлээх
саллаат остолобуойугар нэрээккэ тубэстэххинэ, саатар биир суукка^а тото
аЬыа^ым диэн саныырбыт, чахчы табыллыбыт кунунэн аа^арбыт. Бэрээдэгэ
суох саллааты остолобуойга чугаЬаппаттар этэ. Ол кэриэтэ кенньууЬунэ^э дуу,
муоста сууйуутугар дуу ананыа^а.
Роман Евсеевич сэриигэ сылдьыбытын туЬунан ахтыы суруйан хааллар-
бытын кини кыыЬа хамыыЬыйа^а ыыппыта. Онно «генерал повара» хайдах
сэриилэспитин билсиэ^ин-. Ол иннинэ эдэр аа^ааччыга бу буойун 1943 сыл от
ыйын 29 кунугэр буомба тооромоЬо TOFjo туЬэн, ыар (осколочнай) бааЬырыы-
ны ылбытын, иккиЬин 1943 сыл сэтинньи ый 30 кунугэр аны естеех сиэмэх
буулдьатыттан бааЬырбытын, докумуонун аа^ан билиЬиннэрэбит.
Хорсун сэрииЬит «Германияны кыайыы иЬин», «Бойобуой утуелэрин
иЬин», «Варшаваны босхолооЬун иЬин», «Берлини ылыы иЬин» мэтээллэ­
ринэн наг>араадаламмытын ахтан ааЬабыт. Итинник туерт бойобуой мэтээл-

67