Page 176 - Дупсун оскуолата 150

172 КЭСКНЛ ТУСТЭНЭР КЫЬЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

нар, ымсыырбыт-бадарбыт курдук улэлээннэр, сыл ийинэн, олус кылгас бол-
дьоххо, 1934 сыллаахха бутэрэн улэдэ киирбиттэрэ. Октееп быраайынньыгар сеп
тубэйиннэрэн, 7 ынах суейуну ылан, элерон, улахан малаайынын тэрийбиттэрэ.
Тутууга уйулуччу улахан утуелэрин сыаналаан прораб Гоголевка, маастар Лугинов-
ка биирдии бэйэлэригэр, оччолорго ahapa улахан 300-туу солкуобайынан бириэ-
мийэлээбиттэрэ. Оттон «Сонун олох» холкуос бэрэссэдээтэлэ Фёдоров Николай
Никитич тутууга улэйиттэрин, айынан-уелунэн кеметун ийин 60 солкуобайынан,
атын да хойуун улэйиттэр тан айынан, араас малынан бириэмийэлэммиттэрэ.
Улахан тутууга улэ быйылаана тахса сыйыыта кэмнээх буолуо дуо. Онтон биир
кэпсээн мин ейбер хатаммыт. Тутуу уейээ мэндиэмэнтгэ бара турбут. Аллара
улэлии сылдьар дьон сынньана, табахтыы олордохторуна, эмискэ уейэ ыйыы-
хайыы бедете буолбут. Мас туйэрэ сылдьар дьон бэрэбинэни муччу туппуттар.
Уолуйуу буолбут. Арай аллара олорооччулартан биир кийилэрэ бэрт хапсадайдык
ойон туран дьон урдугэр туйэн эрэр бэрэбинэни истиэнэдэ баттаабыт дуу,
утуруйбут дуу. Дьэ, улахан хорсун быйыы буолбат дуо додоттоор! «Кимий? Ки-
мий?» — диэн ыйыталайыы, суугунайыы, cegyy-махтайыы, махтаныы да буол­
бут. Онтулара II ©спех нэйилиэгиттэн тахсан улэлии сылдьар Гаврил Потапович
Румянцев-Батаа Хабырыыйа буоларын билэн махтаныы улаханын махтаммыттар.
Ол Хабырыыс улахан куустээх, бухатыыр кийи этэ дииллэр. Сэмэйэ бэрт буо­
лан итинник дэн кэриэтэ кыадын биллэртээбитэ ийиллэр. Бу хорсун быйыытын
ийин тутуу штаба 100 солкуобайынан бириэмийэлээбит. Хабырыыс туйунан ессе
манныгы кэпсииллэр. Сэрии сылларыгар тордонноон ардадыттан тахсыбыт эйэ
кос дьон'но саба туспут. Ол хапсыйыыга Хабырыыс эйэни утулуктээх илиитинэн
тебеде доргутан, адьырда тебетун илгистэ-илгистэ куотарга эрэ барбыта уйу.
Дупсун оскуолата бутэрин кытта Бородонтго бу оскуола бырайыагынан оскуо­
ла тутуллар буолбутугар прораб Гоголевы ыныран ылбыттар. Манна эмиэ оройуон
нэйилиэктэриттэн ын ырыллыбыт чулуу тутааччылары кытары улэлээн оскуола­
ны эмиэ кылгас болдьоххо 1936 сыллаахха улэдэ киллэрбиттэр. Михаил Петрович
оччолорго чугас эргин ханна да тутуллубатах улахан тутуулары туттарбыт улахан
утуетун-енетун Саха Правительствота урдуктук сыаналаан, 1936 сыллаахха Саха
АССР Верховнай Советын Бочуотунай Грамотатынан, сыаналаах бэлэхтэринэн
надараадалаабыта. Улэттэн дьоллонуу, чиэстэнии урдук уеруутун Мэхээчэ манна
билбитэ.
Бу икки оскуолада тейелеех одо, ыччат уерэнэн олох суолугар уктэммиттэрэ,
олоду тутуспуттара, республика, оройуон чулуу дьонноро уунэн тахсыбыттара
буолуой? Ити кэнниттэн Мэхээчэ дьиэ кэргэттэрин кытта куоракка кейен кии­
рэн, ииппит уолугар Сэмэнчиккэ (уерэхтээх кийиэхэ) олорбуттар. Манна кии­
рэн идэтинэн тутууга улэлэйэн барар. Уола эдэр саайыгар ыалдьан елен хаалар.
Сэрии сылларыгар Мэхээчэ дойдутугар кейен тахсан холкуойугар кадровай бул-
чутунан ананан ыраах сирдэринэн тэлэйийэн кемус кылааннаады сойуолайар.
Манна даданы дьодура, талаана тобуллан былааннарын ыраадынан айара толор-
туур. 1946 сыл IV квартал тумугунэн урдук кердеруулэри ситийэн, «Саха АССР
бастыгг булчута» аата иггэриллибит сибидиэтэлистибэни туппута, республика Бо-
чуотун дуоскатыгар тахсыбыта. Онтон сотору 1947 сыл от ыйын 29 кунугэр «Тыа
хайаайыстыбаларын сайдыытыгар уйулуччу утуелэрин ийин» диэн Саха АССР
Верховнай Советын Бочуотунай грамотатынан иккийин надараадаламмыта.
1955 сыл ахсынньы 5 кунугэр одонньор одотун кэриэтэ саныыр Дупсунун
оскуолата алдьархайдаах уот байаарыгар былдьаммыта. Оччолорго холкуос бэрэс-
сэдээтэлинэн улэлии олорор, уйулуччу тэрийэр талааннаах, киэгг билиилээх Васи­
лий Николаевич Мохначевскай суйал улугэрдик нэйилиэнньэни ыныран, кылгас
буолан баран улаханы быйаарбыт мунньады ыыппыта. Нен уе кунугэр оскуоланы
атын дьиэдэ кейерен уерэх салданан барбыта. Сана оскуола тутуутун сотору кэ-
минэн садалаабытынан барбыттара. Чэриктэй Алланын арыытыгар ууммут хары-