Page 274 - Дупсун оскуолата 150

270 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫйЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

ДУПСУН ОСКУОЛАТЫН
КЫРААЙЫ УОРЭТЭР МУЗЕЙА

1961 сыл куйун, баладан ыйын маггнайгы куннэригэр, Дупсун орто оскуола­
тын учууталларын, иитээччилэрин, уерэнээччилэрин: «Эйиилги сылга бэлиэтэнэр
оскуола 100 сыллаах убулуейун хайдах быйыылаах тэрийэн, туох бэлэхтэрдээх
керсебут?» — диэн боппуруос толкуйга туйэрбитэ. Учууталлар, уерэнээччилэр
элбэхтик мунньахтаан, кэпсэтийэн биир соругу туруоруммуттара — оскуолада
кыраайы уерэтэр музейы тэрийэргэ. Саха Республикатын утуелээх учуутала,
оскуола директора Иван Степанович Колодезников ити ыра санааны ейеебутэ,
кедулээбитэ. Бу кэскиллээх дьыаланы нэйилиэк дьоно буттуун ейеебуттэрэ. Му­
зейы тэрийии улэтин былаана быйаарыллыбыта. Бастатан туран, экспонаттары
хомуйуу садаламмыта. 2 ый устата кылаас коллективтара анал сорук туруору-
наннар сахалар былыр туттар сэптэрин, бултарын тэрилин, ийиттэрин, таннар
ганастарын, урун' кемус киэргэллэрин, танара мэтириэттэрин, былыргы хар-
чылары хомуйбуттара. Нэйилиэк дьоно сана тэриллэр музейга элбэх бэйэлэрин
бэлэхтэрин биэрбиттэрэ. Сэтинньи санатыгар 1000-н тахса экспонат хомуллу-
бута. Кыйын устата киирбит матырыйааллары ыраастаайын, челугэр туйэрии,
наардаайын улэтэ барбыта. Эбии бэлэхтэр киирэ тураллара. Холкуос булчута
Захаров Еремей бултаабыт беретун, буучээнин, сиэгэнин, тайадын тириилэри-
нэн чуучула оггорон биэрбитэ. Уерэнээччилэр, учууталлар кемелерунэн Саха
сирин кыылларын, уу кетердерун чуучулаларын онорбупара. Эдэр туристар
уерэх дьылын устатыгар куруйуоктарыгар Саха сирин революция иннинээди уон­
на билинни историяларын, географическай балайыанньаларын уерэппиттэрэ,
Дупсун сирин былыргы куустээхтэрин туйунан уйуйээннэри хомуйан, илиинэн
суруллубут сурунааллары тайаарбыттара. Мунньуллубут матырыйааллары кыйын
биир хоско кыраайы уерэтэр муннук айан, уларыта сылдьан кердеруугэ туруор-
буттара. 1962 сыл саас икки квартиралаах уопсай дьиэни музейга биэрбиттэрэ.
Бу 1962 сыллаахха Муру Томторугар бандьыыттар ытан елербут Максимов Иван
диэн кийи дьиэтэ этэ. Сайыны быйа интернат одолорун куустэринэн дьиэни
еремуеннээн, тупсаран онорбуттара. Мунньуллубут матырыйааллары 4 салаада
арааран, суруктаан-бичиктээн, киэргэтэн туруорбуттара. Кыраайы уонна исто­
ричны уерэтэр музей баладан ыйын 22 кунугэр 1962 сыллаахха оскуола 100 сы­
лын бэлиэтиир кунугэр айыллыбыта. Музейы отуттан тахса сыл устата РСФСР
уерэдириитин туйгуна, ССРС сиртэн хостонор баайын чинчийии туйгуна Стре­
каловскай Иван Дмитриевич салайан улэлэппитэ. Музей 5 саалалаах, 5000-тан
тахса экспонаттаах. 20 кейе сылдьар быыстапкалаах. Музей чуучулаларын 60-с
сылларга биолог Сивцева Т.А. салайан оггорторбута. Стрекаловскай И.Д. Дупсун
эдэр туристара кердуур-ирдиир экспедиция тэрийэн, нэйилиэктэрин историятын
сырдатар седумэр элбэх матырыйааллары хомуйан музейга муспуттара. Бугун
музей сэттэ саалатыгар 5446 экспонат хомуллан тураллар: былыргы саха дьонун
дьиэдэ, улэдэ, булка туттар тэриллэрэ, танайа-саба, одолор онойуктара, хаар-
тыскалар, докумуоннар, хартыыналар, чуучулалар, о.д.а. Музей 1082 кинигэлээх
библиотекалаах. Бибилиотека сурун кинигэлэрэ — Жирков И.Н., Жиркова А.И.
бэлэхтэрэ. Ону тайынан олохтоох суруйааччылар кинигэлэрин мунньабыт, музей
ыалдьыттара, улуус араас дьоно бэлэх ууналлар.

Музей саалалара:

1. Былыргы саха дьонун олодун-дьайадын кэпсиир;
2. Тереебут туелбэ айылдатын, кыылын-кетерун билийиннэрэр;
3. Музейы терутгэспит 1960-с сыллар уерэнээччилэрин он ойуктарын кердерер;
4. Нэйилиэк историятын кэпсиир;