Page 275 - Дупсун оскуолата 150

ч 271

5. В.В. Никифоров-Кулумнуур олодун, улэтин сырдатар;
6. Ал бан Аат саалата;
7. Нэйилиэк киэн туттар дьоно.
Музей бастакы саалатыгар былыргы саха дьоно булка, улэдэ туттар тимиртэн уон­
на мастан онорбут тэриллэрэ, туостан, мастан онорбут араас ийиттэрэ, дьахтар уон­
на эр кийи тан нар танайа, киэргэллэрэ, нууччалар адалбыт тэриллэрэ кердеруугэ
тураллар. Манна угус ахсааннаах сэдэх экспонатгар бааллар, олор истэригэр:
1. XVIII уйэ маннайгы анаарыгар, Петр I садана Тула куоракка онойуллубут
айанньыттар икки камералаах сылабаардара. Бу сылабаары былыр буобура суола
aahap сириттэн Бээди алаайыттан булбуттар.
2. Саамай улахан 68 см диаметрдаах ойбон кытах. Илин-Хаггалас баайын кыыйа
Раиса Лепчикова Афанасьевтар уолларыгар суктэн кэлэригэр илдьэ кэлбит ийитэ.
(XIX уйэ).
3. Алтай пластинкалартан хаарты харада ойуулаах чороон. Маннык чороон
Саха сиригэр содотох, XIX уйэ, маастара биллибэт.
4. 1771 сыллаады Екатерина II ыраахтаады туулээдинэн нолуогу (ясак) учугэй­
дик хомуйбутун ийин Чэриктэй кинээйигэр бэлэх ыыппыт куортуга.
5. Суктэр дьахтар урун' кемус сирэйдээх, чаппараахтаах, кычымнаах, ууннээх,
тэйииннээх ыныыра. Бу кунду бэлэди оскуола учуутала Готовцева Вера Инно­
кентьевна бэлэхтээбит. Вера Иннокентьевна ийэтэ суктэн кэлбит атын симэдэ.
6. Кинээс бэдэр истээх, хара сукуна тастаах, икки тебелеех хотой ойуулаах,
тимир тимэхтээх кыйынтгы соно. Бу сону Онер кинээйэ Копырин Матвей Фи­
липпович уола Николай Матвеевич бэлэхтээбит.
Албан Аат саалатын матырыйаалларын ветеран учуутал Сивцев В.Ф. 20-тэн
тахса сыл устата сыралайан улэлээн, кердеен-ирдээн муспута. Бу саалада Дупсун
сириттэн Ада дойду сэриитин хонуутугар сырдык тыыннарын толук уурбут, кы-
рыктаах сэрииттэн кыайыы кетелленен тереебут алаастарыгар теннубут буойут-
тар, тыылга улэлээбит туруу улэйит дьон туйунан матырыйааллар хомуллан турал­
лар. В.В. Никифоров-Кулумнуур саалатын матырыйааллара бу улуу кийи олодун,
улэтин туйунан кэпсииллэр. Манна баар элбэх ахсааннаах хаартыскалары, доку-
муоннары, портреттары В.В. Никифоров сиэнэ А.Ф. Никифорова, сиэн кутуетэ
А.И. Винокуров, аймада, худуойунньук-портретист Г.Г. Никифоров бэлэхтээбит-
тэрэ. Музей фондатын эбии экспонаттарынан, документальнай матырыйааллары­
нан байытыы — уерэнээччилэр, чуолаан эдэр туристар, сылын аайы ыытыллар
кердуур-ирдиир улэлэрин тумугэ.
2006 сылтан садалаан студеннар кэлэн музей фондатыгар улэлиир буолан
эрэллэр. Ол курдук 2006 сыллаахха Тонул у колледжын студеннара кэлэн, анаан
этнопедагогикада сыйыаннаах матырыйааллары кытта билсибиттэрэ. Оскуолабыт
выпускнига, Бээди оскуолатын иитэр улэдэ директоры солбуйааччы, СГУ саха тылын
салаатын кэтэхтэн уерэнэр студена Дорофеева Н.А. 2006 сылтан кыраайы уерэтэр
музей фондатыттан В.В. Никифоров-Кулумнуур айар улэтин уерэтэн бастаан курсо­
вой улэ, онтон кэнэтэн дипломнай улэ суруйан кемускээтэ, уерэдин бутэрдэ. Эмиэ
оскуолабыт выпускнига, СГУ историческай факультетын студена Новогодин И.П.,
ДЬПК студена Горохова Люба кэлэн, сайын биир ый устата музейнай практикала-
рын барбыттара. Новогодин И.П. билигин Дупсун музейыгар улэлиир.
Музей улэйиттэрэ анал темаларга, музей саалаларынан экскурсиялары тэри-
йэн ыыталлар. Бу экскурсияларга детсад, оскуола одолоро, Сайын’Н'ы уерэх уонна
улэ лаадырын иитиллээччилэрэ, улахан дьоннор, атын нэйилиэк оскуолаларын
одолоро сылдьаллар. Нэйилиэк араас тэрээйиннэригэр, ыйыахтарга убулуейдээх
утуе дьоннорбут олохторун, улэлэрин сырдатар быыстапкаларынан кыттабыт.
Улуус музейдарыгар бэйэбит матырыйаалларбытынан анал быыстапкалары, саа-
лалары айан улэлэтэбит. Ол курдук улуус историятын музейыгар В.В. Никифоров-
Кулумнуур олодун, улэтин кердерер саала, Саха сирэ Россияда холбойуутун 375